Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği Kısa Formu

Özet

Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği Kısa Formu (BAÖ-KF), bireylerin duygusal ve entelektüel sistemleri arasındaki ayrımı ve özerkliği ölçmek amacıyla geliştirilen orijinal ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışmasıdır. Bu kısa form, psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir bir araç sunarak, klinik ve araştırma ortamlarında benliğin ayrımlaşması düzeyini hızlı ve etkin bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin uyarlama çalışması, yapısal geçerlik ve uyum geçerliği analizleri ile desteklenmiş, böylece Türkiye’deki psikoloji alanında kullanıma uygunluğu gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Benliğin Ayrımlaşması, Uyarlama, Kısa Form, Yapı Geçerliği, Güvenirlik, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Pozitif Psikoloji.

Yazarlar

Yusuf Sarıkaya, Murat Boyacı, Tuncay İlhan, Ayşe Aldemir.

[quads id=5]

Amaç

Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği Kısa Formu’nun temel amacı, Bowen Aile Sistemleri Teorisi’nin merkezi kavramlarından biri olan benliğin ayrımlaşması düzeyini Türkçe konuşan popülasyonlarda geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin uzunluğundan kaynaklanan uygulama zorluklarını aşmayı ve araştırmacılara daha pratik bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, bireyin kendi düşünceleri, duyguları ve inançları ile başkalarının beklentileri veya baskıları arasındaki ayrım yapabilme yeteneğini değerlendirir. Yüksek ayrımlaşma düzeyi, bireyin stres karşısında daha adaptif olmasını ve yakın ilişkilerde daha sağlıklı sınırlar çizebilmesini işaret eder.

Yapı

Ölçek, kuramsal olarak Murray Bowen tarafından geliştirilen Benliğin Ayrımlaşması (Differentiation of Self) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin duygusal sistemden bağımsız hareket edebilme, özerk bir kimlik geliştirebilme ve yoğun ilişki baskısı altında bile kendi değerlerine sadık kalabilme kapasitesini ifade eder.

BAÖ-KF, bu karmaşık psikolojik yapıyı ölçerken, bireyin duygusal reaktivitesini ve benlik bütünlüğünü ne ölçüde koruyabildiğini değerlendiren maddeler içermektedir. Bu bağlamda, ölçek klinik psikoloji ve aile terapisi araştırmaları için kritik bir araçtır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları iki ana yöntemle incelenmiştir: Yapı Geçerliği ve Uyum Geçerliği.

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin kuramsal yapıyı doğru bir şekilde temsil edip etmediği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak test edilmiştir. DFA sonuçları, kısa formun orijinal yapıyı koruduğunu ve Türkçe örneklemde de geçerli bir faktör yapısına sahip olduğunu göstermiştir.
• Uyum Geçerliği (Kriter Geçerliği): Ölçek puanlarının, kuramsal olarak ilişkili olması beklenen diğer değişkenlerle olan korelasyonları incelenmiştir. Bu kapsamda, ölçek puanları ile sürekli kaygı ve otantiklik değişkenleri arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Beklendiği gibi, yüksek ayrımlaşma puanları, düşük sürekli kaygı ve yüksek otantiklik düzeyleri ile anlamlı korelasyonlar göstermiştir.

Güvenirlik

Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği Kısa Formu’nun güvenirlik analizleri iki farklı yöntemle gerçekleştirilmiştir: İç Tutarlılık ve Test-Tekrar Test Güvenirliği.

• İç Tutarlılık: Ölçeğin tüm maddelerine ait Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayı, .73 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik standartlara göre kabul edilebilir düzeyde bir iç tutarlılığa işaret etmektedir, yani ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçek puanlarının zaman içinde ne kadar stabil kaldığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test yöntemi kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin zamana karşı tutarlı sonuçlar ürettiğini teyit etmiştir.

Faktör Analizi

BAÖ-KF’nin yapı geçerliği, istatistiksel açıdan güçlü bir yöntem olan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin, orijinal teorik modelde öngörülen faktör yapısına uygunluğunu doğrulamak için yapılmıştır. DFA sonuçları, Türkçe uyarlamanın faktör yüklerinin yeterli olduğunu ve orijinal modelin iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal ölçeğin yapısına dayanarak varsayılmıştır)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri ve Genel Yetişkin Popülasyonu (Uyarlama çalışmasının hedef kitlesi)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Adaptasyon çalışması, psikoloji ve eğitim bilimleri alanında çalışan araştırmacılar tarafından yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği

Anahtar Kelimeler

Benliğin Ayrımlaşması, Bowen Teorisi, Duygusal Reaktivite, Sürekli Kaygı, Otantiklik, Psikolojik Test.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yusuf Sarıkaya

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

İletişim Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği Kısa Formu’nun Türkçe uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımıyla ilgili izinler ve ücret bilgisi için sorumlu yazar Yusuf Sarıkaya ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin orijinal PDF dosyasına erişim mümkündür.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: benligin-ayrimlasmasi-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

Kaynaklar

Sarıkaya, Y., Boyacı, M., İlhan, T. ve Aldemir, A. (2017). Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği Kısa Formunun (BAÖ-KF) Türkçe uyarlama çalışması: İlk psikometrik bulgular. 2. Avrasya Pozitif Psikoloji Kongresi içinde (s.297-299). İstanbul: Üsküdar Üniversitesi.

[quads id=5]

Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği Kısa Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte açıkça belirtilmediğinden, bu bölüme eklenememiştir. Detaylı maddeler için lütfen Sarıkaya ve ark. (2017) referansına veya sorumlu yazar ile iletişime geçiniz.