Çokboyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği (Kısa Formu)

Özet

Çokboyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği’nin Kısa Formu (ÇÖYDÖ-KF), öğrencilerin yaşam doyumlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik özelliklere sahip bir ölçektir. Bu kısa form, öğrencilerin öznel iyi oluş düzeylerini beş temel yaşam alanı üzerinden hızlı ve etkili bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu ve geçerlik çalışmaları, özellikle Türk çocukları ve ergenleri örneklem alarak yapılmış, bu sayede kültürel bağlamda kullanımının uygunluğu gösterilmiştir.

Ölçek, akademik araştırmalarda ve klinik uygulamalarda gençlerin genel yaşam kalitesini ve duygusal sağlığını izlemek için önemli bir araç olarak kabul edilmektedir. Orijinal uzun formun aksine, bu kısa form sadece beş maddeden oluşmakta olup, uygulama süresini minimize ederek özellikle büyük örneklemlerle çalışmalarda pratik avantaj sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çokboyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği, Kısa Form, Yaşam Doyumu, Öznel İyi Oluş, Ergenlik, Çocukluk, Psikoloji, Değerlendirme.

Yazarlar

Diğdem Müge Siyez, Ayşe Kaya.

Amaç

Çokboyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği (Kısa Formu)’nun temel amacı, ilkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki öğrencilerin yaşam doyumlarını çok boyutlu bir perspektifle, hızlı ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Ölçek, öğrencilerin yaşam doyumunu sadece genel bir skorla değil, aynı zamanda Aile, Arkadaşlar, Okul, Kendilik ve Çevre gibi spesifik alt boyutlarda da değerlendirme imkanı sunarak, müdahale programlarının hedeflenmesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Siyez ve Kaya (2008) tarafından yürütülen geçerlik ve güvenirlik çalışması, uluslararası alanda kabul görmüş bu ölçeğin kısa versiyonunun Türk kültürüne adaptasyonunu sağlamış ve Türk çocukları örnekleminde ölçeğin psikometrik özelliklerinin yeterliliğini kanıtlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin yaşam doyumunu beş temel alanda değerlendiren çokboyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genel yaşam doyumu kavramının tek bir global skorla ifade edilemeyeceği varsayımına dayanır ve doyumun yaşamın farklı alanlarındaki memnuniyet düzeylerinin toplamı olduğu fikrini benimser. Ölçülen bu beş temel boyut şunlardır:

• Aile Doyumu: Aile ilişkilerinden elde edilen memnuniyet.
• Arkadaşlar Doyumu: Akran ve sosyal ilişkilerden elde edilen memnuniyet.
• Okul Doyumu: Okul ortamı, öğretmenler ve akademik süreçlerden elde edilen memnuniyet.
• Kendilik Doyumu: Bireyin kendine yönelik algısı ve memnuniyeti.
• Çevre Doyumu: Yaşanılan çevre ve genel yaşam koşullarından elde edilen memnuniyet.

Geçerlik

Çokboyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği’nin Kısa Formu’nun Türkçe uyarlaması için yapılan geçerlik çalışmaları, ölçeğin yapısal uygunluğunu doğrulamıştır. Yapılan doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin orijinal teorik yapısı olan beş faktörlü yapıyı desteklemiştir. Bu, her bir maddenin amaçlanan alt boyutu tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ayrıca, ölçek diğer öznel iyi oluş ve yaşam doyumu ölçütleriyle beklenen yönde anlamlı korelasyonlar göstermiştir (yakınsak geçerlik). Bu bulgular, ÇÖYDÖ-KF’nin Türk öğrenciler arasında yaşam doyumunun çok boyutlu yapısını geçerli bir şekilde ölçebildiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve genellikle test-tekrar test yöntemleriyle incelenmiştir. Siyez ve Kaya (2008) çalışmasında, kısa formun toplam puanı için yüksek düzeyde iç tutarlılık katsayısı elde edilmiştir. Bu, ölçek maddelerinin bir bütün olarak aynı yapıyı ölçme konusunda tutarlı olduğunu göstermektedir.

Alt ölçekler bazında incelendiğinde de, beş farklı boyutun her birinin kabul edilebilir veya iyi düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir. Bu yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar üretebileceğini ve ölçüm hatasının düşük olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ÇÖYDÖ-KF’nin beş bağımsız faktörden oluştuğunu desteklemiştir: Aile, Arkadaşlar, Okul, Kendilik ve Çevre. Bu beş faktörlü modelin, veri setine mükemmel uyum sağladığı ve uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA) kabul edilebilir sınırların içinde olduğu belirtilmiştir.

Faktör yükleri, her bir maddenin kendi faktörüne güçlü bir şekilde yüklendiğini göstermiş, bu da her bir maddenin ilgili yaşam doyum alanını net bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamıştır. Bu analiz, ölçeğin teorik olarak dayandığı çokboyutlu yapının Türk örnekleminde de korunduğunu doğrulamıştır.

Araç

Test Türü: Adaptasyon ve Geliştirme (Orijinal ölçeğin kısa formunun Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması).

Format: Beş madde, Likert tipi derecelendirme.

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal Form).

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Çocuklar ve Ergenler).

Yaş Grubu: İlkokul, Ortaokul ve Lise öğrencileri (Genellikle 8-18 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli okul kademelerinden öğrencilerle çalışılmıştır.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, öz bildirim (self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Öznel İyi Oluş, Çocuk Psikolojisi, Ergen Yaşam Doyumu, Faktör Analizi, Geçerlik, Güvenirlik, Okul Doyumu.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir).

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar).

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi, Buca Eğitim Fakültesi, İzmir, Türkiye (Kaynakta belirtilen kurum bilgisi baz alınmıştır).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricisi E. Scott Huebner ve meslektaşlarıdır. Türkçe adaptasyonu Diğdem Müge Siyez ve Ayşe Kaya tarafından yapılmıştır. Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle yazarlardan izin alınarak kullanılabilir.

Test Yılı (Adaptasyon): 2008.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: brief-multidimensional-students-life-satisfaction-scale-toad.pdf

Kaynaklar

Siyez, D. M., & Kaya, A. (2008). Validity and reliability of the Brief Multidimensional Students’ Life Satisfaction Scale with turkish children. Journal of Psychoeducational Assessment, 26(2), 139-147.

Huebner, E. S. (2004). Research on the Multidimensional Students’ Life Satisfaction Scale: Past, present, and future. Social Indicators Research, 69(1), 1-28.

Çokboyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği (Kısa Formu) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Orijinal kaynakta ölçek maddeleri listelenmemiştir; bu nedenle, literatürden bilinen 5 kısa form maddesi varsayımsal olarak eklenmiştir. Ancak, talimat gereği sadece kaynakta olan bilgileri kullanmam gerektiği için, bu bölüm kaynakta boş bırakıldığı için boş bırakılacaktır.)

Bu ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir.