İnternette Oyun Oynama Bozukluğu

Özet

Bu giriş, Uluslararası Hastalık Sınıflaması (DSM-5) araştırma kriterlerine dayanan dokuz maddelik bir ölçektir olan İnternette Oyun Oynama Bozukluğu Kısa Formu’nun (IGDS9-SF) Türkçe’ye uyarlanmasına odaklanmaktadır. Ölçek, C. Evren ve diğerleri tarafından 2018 yılında gerçekleştirilen psikometrik geçerlik ve güvenirlik çalışması ile Türk kültürüne kazandırılmıştır. Bu uyarlama çalışması, klinik ve genel popülasyonlarda İnternet Oyun Oynama Bozukluğu’nun (İOOB) hızlı ve etkin bir şekilde taranması amacını taşımaktadır. Ölçeğin kısa yapısı, araştırmalarda ve klinik değerlendirmelerde kullanım kolaylığı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

İnternette Oyun Oynama Bozukluğu, IGDS9-SF, DSM-5, Oyun Bağımlılığı, Uyarlama, Psikometri, Türkiye.

Yazarlar

Cüneyt Evren, Ercan Dalbudak, Murat Topcu, Neşe Kutlu, Belkıs Evren, Halley M. Pontes.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından DSM-5‘in araştırma ekinde yer alan dokuz İnternet Oyun Oynama Bozukluğu (İOOB) kriterini temel alarak, bireylerdeki bozukluk belirtilerinin şiddetini ve yaygınlığını ölçmektir. Türkçe versiyonunun uyarlanması, Türk popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir tarama aracı ihtiyacını karşılamıştır.

IGDS9-SF, dokuz maddelik kısa formu sayesinde, uzun psikolojik değerlendirme süreçlerine gerek kalmadan, özellikle yüksek risk altındaki bireyleri tespit etmek ve klinik müdahale gerektiren durumları belirlemek için tasarlanmıştır. Bu araç, hem epidemiyolojik çalışmalarda hem de klinik araştırmalarda kullanılmak üzere optimize edilmiştir.

Yapı

Ölçek, Internet Gaming Disorder (IGD) yapısını, DSM-5‘te belirtilen dokuz semptom kümesini temsil eden tek bir faktör altında ölçmektedir. Bu semptomlar genellikle şunları içerir: oyunla zihinsel uğraş, bırakma girişimlerinin başarısızlığı, tolerans, yoksunluk belirtileri, diğer ilgi alanlarının kaybı, olumsuz sonuçlara rağmen devam etme, aldatma, olumsuz ruh hallerinden kaçınmak için kullanma ve önemli bir risk altında olmasına rağmen oyuna devam etme.

Türkçe uyarlamasının orijinal yapıya uygunluğu, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiş ve tek faktörlü yapının Türk kültüründe de geçerli olduğu gösterilmiştir. Bu yapı, İOOB’nin bir bağımlılık bozukluğu olarak kavramsallaştırılmasına destek sağlamaktadır.

Geçerlik

Evren ve arkadaşlarının (2018) çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği detaylı olarak incelenmiştir. Yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçlarıyla desteklenmiştir; bu analizler, dokuz maddenin tek bir örtük İnternet Oyun Oynama Bozukluğu faktörünü temsil ettiğini göstermiştir. Ölçeğin, ilgili diğer bağımlılık ölçekleri (örneğin, İnternet Bağımlılığı Ölçekleri) ile beklenen yönde ilişkiler göstermesi, eş zamanlı geçerliği sağlamaktadır.

Ayrıca, çalışmada ölçeğin klinik geçerliği de değerlendirilmiş olup, İOOB tanısı almış klinik gruplarla sağlıklı kontrol gruplarını ayırt etme yeteneği incelenmiştir. Bu durum, IGDS9-SF’nin klinik ortamlarda etkili bir tarama aracı olarak kullanılabileceğini doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) ile değerlendirilmiştir. Orijinal çalışmada, Türkçe IGDS9-SF’nin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach’s Alpha değerleri (genellikle 0.80’in üzerinde), ölçekteki tüm maddelerin aynı temel yapıyı, yani İnternet Oyun Oynama Bozukluğunu, tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ek olarak, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını değerlendiren test-tekrar test güvenirliği de incelenmiş olabilir. Bu tür çalışmalar, ölçek puanlarının kısa bir zaman aralığında kararlılığını teyit ederek, aracın uzun süreli araştırmalarda ve takip çalışmalarında kullanımına olanak tanır.

Faktör Analizi

Türkçe IGDS9-SF’nin faktör yapısı, Evren ve arkadaşları (2018) tarafından kapsamlı bir şekilde analiz edilmiştir. Çalışma, ölçeğin dokuz maddesinin tek boyutlu bir yapıyı desteklediğini ortaya koyan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçlarına dayanmaktadır. Bu tek faktörlü model, İOOB’nin DSM-5 kriterlerine uygun olarak tek bir bağımlılık spektrumu olarak kavramsallaştırılmasıyla uyumludur.

Bu faktör yapısı, ölçeğin orijinal İngilizce versiyonunun ve uluslararası alanda yapılan diğer uyarlama çalışmalarının sonuçlarıyla da tutarlılık göstermektedir. Tek faktörlü yapı, uygulayıcılara ölçek puanlarını yorumlarken basit ve net bir toplam skor kullanma imkanı sunar.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılarak yanıtlanır. Yanıtlar, katılımcının belirtilen davranışı ne sıklıkta veya ne ölçüde deneyimlediğini gösterir.

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal).

Population Group: Klinik ve genel popülasyonlar.

Age Group: Ergenler ve Yetişkinler.

Population Details: Çalışma, üniversite öğrencileri, lise öğrencileri ve/veya genel toplum örneklemleri dahil olmak üzere çeşitli Türk popülasyonları üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (self-report) yöntemiyle uygulanan anket formatındadır.

Anahtar Kelimeler

İnternette Oyun Oynama Bozukluğu, IGD, Psikometrik Özellikler, Kısa Form, Tarama Aracı, Bağımlılık.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sorumlu yazar için ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sorumlu Yazar: Cüneyt EVREN.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayın yılı 2018’dir (Türkçe psikometrik geçerlik çalışması). Ölçeğin kullanımı için izin ve ücret bilgileri sorumlu yazar (Cüneyt Evren) ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir. Genellikle akademik araştırmalar için standart izin süreçleri geçerlidir.

Orijinal PDF dosyası bu adresten indirilebilir: psychometric-validation-of-the-turkish-nine-item-internet-gaming-disorder-scale-short-form-igds9-sf.pdf

Kaynaklar

Evren, C., Dalbudak, E., Topcu, M., Kutlu, N., Evren, B., & Pontes, H. M. (2018). Psychometric validation of the Turkish nine-item Internet Gaming Disorder Scale–Short Form (IGDS9-SF). Psychiatry research, 265, 349-354.

İnternette Oyun Oynama Bozukluğu Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri orijinal kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ancak, IGDS9-SF (Kısa Form) dokuz maddeden oluşmakta olup, bu maddeler İnternette Oyun Oynama Bozukluğu DSM-5 kriterlerini doğrudan yansıtmaktadır.

Maddelerin tam metni için yukarıda belirtilen akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.