Çocuklarda Oyun Oynama Eğilimi Ölçeği

Özet

Çocuklarda Oyun Oynama Eğilimi Ölçeği (ÇOOEÖ), okul öncesi dönemdeki çocukların doğal Oyun Oynama Eğilimi düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama aracıdır. Bu ölçek, bireyin oyun yoluyla deneyimlediği neşeyi, spontanlığı, sosyal etkileşimi ve yaratıcılığı ölçmeyi hedefler. Ölçeğin Türkiye uyarlaması, Keleş ve Yurt (2017) tarafından gerçekleştirilmiş olup, Türk kültürü bağlamında okul öncesi çocukların oyun oynama özelliklerini psikometrik açıdan değerlendirmek için sağlam bir temel sunmaktadır. Bu çalışma, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunarak, erken çocukluk eğitimi ve psikoloji alanlarında kullanılabilecek değerli bir araştırma enstrümanı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Oyun Oynama Eğilimi, Okul Öncesi, Çocuk Gelişimi, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Erken Çocukluk Eğitimi.

Yazarlar

Keleş, S., Yurt, Ö.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, okul öncesi dönemdeki (genellikle 3-6 yaş) çocukların oyun oynama eğilimlerini sistematik ve yapılandırılmış bir şekilde ölçmek ve değerlendirmektir. Oyun, çocuk gelişimi için merkezi bir rol oynadığından, bu eğilimin ölçülmesi, çocukların bilişsel, sosyal ve duygusal refahları hakkında kritik bilgiler sağlar.

Ölçeğin Türkçeye uyarlanma çalışması (Keleş & Yurt, 2017), orijinal ölçeğin yapısal geçerliğini ve iç tutarlılığını Türkiye örnekleminde test etmeyi amaçlamıştır. Bu sayede, Türk araştırmacılar ve eğitimciler, uluslararası alanda kabul görmüş bu yapıyı kültürel bağlama uygun, güvenilir bir araçla inceleme fırsatı bulmuştur.

Yapı

Çocuklarda Oyun Oynama Eğilimi Ölçeği, bireyin oyun aracılığıyla sergilediği içsel motivasyon, mizah, keşif, hayal gücü ve sosyal etkileşim gibi çok boyutlu özellikleri kapsayan psikolojik bir yapı olan oyun oynama eğilimini (playfulness) ölçmektedir. Bu yapı genellikle beş temel boyutta incelenir: Fiziksel Spontanlık, Bilişsel Spontanlık, Sosyal Spontanlık, Mizah ve Neşe.

Oyun Oynama Eğilimi, çocuğun çevreyle etkileşim kurma biçimini ve öğrenmeye olan yaklaşımını yansıtır. Yüksek oyun oynama eğilimi gösteren çocuklar genellikle daha esnek, yaratıcı ve problem çözme becerileri açısından daha gelişmiştir. Ölçek, bu yapının farklı alt bileşenlerini ayrı ayrı değerlendirerek kapsamlı bir profil sunmayı hedefler.

Geçerlik

Çocuklarda Oyun Oynama Eğilimi Ölçeği’nin uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türk kültürü bağlamında teorik yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik analizleri yürütülmüştür. Yapılan çalışmalar, ölçeğin yapı geçerliğini destekleyen kanıtlar sunmuştur.

Yapı geçerliği analizleri genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin orijinal yapısının Türkiye örnekleminde de tutarlı olduğu ve kuramsal olarak beklenen boyutları ayrıştırdığı rapor edilmiştir. Ayrıca, uzman görüşleri alınarak içerik geçerliği de sağlanmıştır.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında, Çocuklarda Oyun Oynama Eğilimi Ölçeği’nin ölçüm tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek için güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Bu analizler, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı maddeler aracılığıyla benzer sonuçlar üretme kapasitesini göstermektedir.

Genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen Cronbach Alfa değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu, dolayısıyla ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğü belirlenmiştir. Bu, ölçeğin uygulamadan uygulamaya kararlı sonuçlar verdiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Keleş ve Yurt (2017) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasında, Çocuklarda Oyun Oynama Eğilimi Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü doğrulamak amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını incelemiştir.

Uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), orijinal ölçeğin teorik olarak belirlenmiş faktör yapısının (muhtemelen çok boyutlu bir yapı) Türk kültürüne adapte edilmiş versiyonunda da geçerli olduğunu göstermiştir. Bu durum, ölçeğin alt boyutlarının birbirinden bağımsız ve anlamlı psikolojik yapılar olarak işlev gördüğünü kanıtlamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Rating Scale) veya Gözlem Ölçeği formatında olabilir, genellikle ebeveyn veya öğretmen raporuna dayanır.

Mevcut Diller: Türkçe (Türkçe uyarlaması mevcuttur).

Popülasyon Grubu: Çocuklar.

Yaş Grubu: Okul öncesi çocuklar (Genellikle 3-6 yaş arası).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklar.

Test Metodolojisi: Öz bildirim veya gözlemci raporu yöntemi kullanılarak uygulanan Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Oyun, Okul Öncesi Dönem, Güvenirlik, Geçerlik, Çocuklarda Oyun Oynama Eğilimi, Keleş ve Yurt, Psikoloji.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Özlem Yurt)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricileri tarafından belirlenen izin ve ücret koşulları geçerlidir. Türkiye uyarlaması Keleş ve Yurt tarafından 2017 yılında yayımlanan akademik makalede sunulmuştur. Ölçeği kullanmak isteyen araştırmacıların sorumlu yazar Özlem Yurt ile iletişime geçmeleri tavsiye edilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi bu adresten indirilebilir: cocuklarda-oyun-oynama-egilimi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Keleş, S., & Yurt, Ö. (2017). An investigation of playfulness of pre-school children in Turkey. Early Child Development and Care, 187(8), 1372-1387.

Bu çalışmanın DOI bağlantısı: dx.doi.org/10.1080/03004430.2016.1169531

Çocuklarda Oyun Oynama Eğilimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Kullanım için ilgili akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.