İlköğretim ve Ortaöğretim Öğretmenlerine Yönelik Ödül ve Disiplin Uygulamaları Ölçeği

Özet

İlköğretim ve Ortaöğretim Öğretmenlerine Yönelik Ödül ve Disiplin Uygulamaları Ölçeği, öğretmenlerin okul ortamındaki ödüllendirme ve disiplin mekanizmalarına ilişkin algılarını, tutumlarını ve uygulama biçimlerini ölçmek amacıyla 2001 yılında geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, Rıza Sarpkaya tarafından hazırlanan bir Doktora tezi kapsamında ortaya konulmuştur. Ölçeğin temel amacı, eğitim sistemimizde görev yapan öğretmenlerin, öğrencilere yönelik uyguladıkları disiplin ve ödül stratejilerinin teorik ve pratik boyutlarını analiz etmektir.

Ölçek geliştirme çalışması, eğitim yönetimi alanında önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemiş olup, öğretmenlerin sınıf içi yönetim becerileri ve okul kültürü üzerindeki etkilerini değerlendirmeye olanak tanımaktadır. Bu çalışma, özellikle eğitim bilimleri ve okul yönetimi alanında çalışan araştırmacılar için değerli bir kaynak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim, Öğretmen Algısı, Ödül ve Disiplin, Okul Yönetimi, Ölçek Geliştirme, İlköğretim, Ortaöğretim.

Yazarlar

Sarpkaya, Rıza

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin, öğrencilere uygulanan ödül ve disiplin sistemlerine yönelik mevcut durumlarını ve bu uygulamalara dair görüşlerini objektif bir şekilde belirlemektir. Ölçek, öğretmenlerin bu konudaki bilgi düzeylerini ve uygulama farklılıklarını ortaya çıkarmayı hedefler.

Ölçek, aynı zamanda, eğitim yöneticilerine ve politika yapıcılara, öğretmen eğitim programlarının iyileştirilmesi ve okul disiplin politikalarının daha etkili hale getirilmesi konularında veri sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, okullarda daha adil ve tutarlı bir ödüllendirme ve disiplin ortamının oluşturulmasına katkıda bulunulması amaçlanmıştır.

Yapı

Ölçek, öğretmenlerin disiplin ve ödüllendirme uygulamalarına yönelik davranışsal ve bilişsel boyutlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Geliştirme aşamasında, bu iki temel yapının farklı alt boyutlara ayrıldığı varsayılmaktadır. Disiplin boyutu, caydırıcılık, yaptırımların tutarlılığı ve rehberlik yaklaşımlarını kapsarken; ödüllendirme boyutu, motivasyon artırıcı stratejileri, takdir mekanizmalarını ve öğrenci başarısını teşvik etme yöntemlerini içerebilir.

Ölçeğin ölçtüğü temel psikometrik özellikler, öğretmenlerin yönetim felsefelerinin öğrencilerin akademik ve sosyal gelişimleri üzerindeki potansiyel etkilerini anlamlandırmaya yardımcı olmaktadır. Bu yapı, öğretmenlerin sadece kural koyucu değil, aynı zamanda öğrencileri motive edici rollerini de değerlendirmeye almaktadır.

Geçerlik

Kaynak verilerde ölçeğin geçerlik çalışmaları hakkında doğrudan bir özet bulunmamaktadır. Ancak bir geliştirme ölçeği olması sebebiyle, geçerlik çalışmalarının (kapsam geçerliği, yapı geçerliği, ölçüt bağıntılı geçerlik) orijinal Doktora tezinde (Sarpkaya, 2001) detaylıca raporlanmış olması beklenmektedir.

Özellikle yapı geçerliği kapsamında, faktör analizi tekniklerinin kullanılarak ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle desteklendiği varsayılmaktadır. Kapsam geçerliğinin sağlanması için ise, ilgili literatür taraması ve uzman görüşlerine başvurulmuş olması muhtemeldir. Detaylı geçerlik katsayıları ve yöntemleri için araştırmacının orijinal çalışmasına başvurulmalıdır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (tutarlılık) çalışmaları da kaynak verilerde özetlenmemiştir. Geliştirme sürecinde, ölçeğin iç tutarlılığının (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliğinin incelenmiş olduğu varsayılmaktadır.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda ne kadar başarılı olduğunu gösterir. Bu güvenirlik verileri, özellikle disiplin uygulamaları ve ödüllendirme stratejileri gibi iki ayrı ana faktör için ayrı ayrı hesaplanmış olabilir. Güvenirlik sonuçlarının detaylarına ulaşmak için Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde sunulan tezin incelenmesi gerekmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme süreci kapsamında, İlköğretim ve Ortaöğretim Öğretmenlerine Yönelik Ödül ve Disiplin Uygulamaları Ölçeği’nin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını belirlemiştir.

Literatürdeki benzer ölçekler göz önüne alındığında, analiz sonucunda ölçeğin muhtemelen ödüllendirme (pozitif pekiştirme) ve disiplin (negatif yaptırımlar) olmak üzere temel iki ana faktörden oluştuğu, bu faktörlerin de kendi içinde alt faktörlere ayrıldığı tahmin edilmektedir. Elde edilen faktör yükleri ve varyans açıklama oranları, ölçeğin yapısal netliğini göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: Orijinal tezde belirtilmemiş olmakla birlikte, sosyal bilimler alanında yaygın olarak kullanılan 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatında olması muhtemeldir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: İlköğretim ve Ortaöğretim kurumlarında görev yapan yetişkin öğretmenler.

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ilk ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan, çeşitli branşlardan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Yönetimi, Öğrenci Disiplini, Öğretmen Tutumları, Dokuz Eylül Üniversitesi, Ölçek Yapısı, Psikometri.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Rıza Sarpkaya’nın 2001 yılında tamamladığı doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari bir ücreti olup olmadığı bilgisi mevcut değildir; ancak akademik araştırmalarda kullanılması için genellikle tez yazarından izin alınması gerekmektedir.

Test Yılı: 2001

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilinmiyor.

Yazışma Adresi: Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü‘nde sunulmuştur. Yazar ile iletişime geçmek için üniversitenin ilgili birimleri kullanılabilir.

Kaynaklar

1. Sarpkaya, R. (2001). İlköğretim ve ortaöğretim öğretmenlerine yönelik disiplin ve ödüllendirme uygulamaları (Doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Bu tezin tam metnine Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir. Aşağıdaki linkten teze ulaşılabilir:

• tez.yok.gov.tr

İlköğretim ve Ortaöğretim Öğretmenlerine Yönelik Ödül ve Disiplin Uygulamaları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almadığından, bu kısım için tezin orijinaline başvurulması gerekmektedir. Aşağıdaki kısım, ölçek maddelerinin yer alacağı alandır.

Ölçeğin maddeleri, telif hakları nedeniyle bu platformda yayınlanmamaktadır. Maddelere ulaşmak için lütfen Sarpkaya (2001) tarafından hazırlanan doktora tezinin orijinal metnine (Yukarıdaki bağlantı üzerinden) başvurunuz.