İlköğretim Yöneticilerinin Kullandıkları Yönetim Biçimleri Ölçeği

Özet

İlköğretim Yöneticilerinin Kullandıkları Yönetim Biçimleri Ölçeği (IYKYBÖ), 2011 yılında M. Teyfur tarafından tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, ilköğretim okullarında görev yapan yöneticilerin uyguladıkları yönetim biçimlerine ilişkin algıları sistematik olarak saptamaktır. Ölçek, yöneticilerin liderlik yaklaşımlarını ve bu yaklaşımların okul paydaşları (özellikle veliler) tarafından nasıl değerlendirildiğini ortaya koymak üzere tasarlanmıştır. Bu araç, eğitim yönetimi ve örgütsel davranış alanlarında yapılan araştırmalar için önemli bir kaynak teşkil etmektedir ve ölçek çeşidi “Geliştirme” olarak sınıflandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Yönetim biçimleri, okul yöneticisi, ilköğretim, liderlik, yönetim becerileri, ölçek geliştirme, eğitim yönetimi, psikometri.

Yazarlar

M. Teyfur

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, ilköğretim okulu yöneticilerinin yönetim uygulamalarını, hem yöneticilerin kendi algılarını hem de dış paydaşların (tez kapsamında velilerin) değerlendirmelerini dikkate alarak belirlemektir. Bu çift yönlü değerlendirme yapısı, yöneticilerin sergilediği yönetim davranışlarının okul ortamındaki etkilerini ve farklı gruplar tarafından nasıl algılandığını derinlemesine incelemeye olanak tanır. Araç, okul yönetimindeki mevcut durumu saptayarak, yönetim kalitesini artırmaya yönelik iyileştirme ve eğitim programlarının geliştirilmesi için veri sağlamayı hedefler.

Ölçek, yöneticilerin otoriter, demokratik veya serbest bırakıcı gibi klasik yönetim biçimlerinden hangilerini daha baskın olarak kullandığını tespit etmeye odaklanmıştır. Bu saptamalar, okulun örgütsel iklimi ve başarısı üzerindeki yönetimsel etkilerin anlaşılmasına yardımcı olur.

Yapı (Construct)

IYKYBÖ, temel olarak okul yöneticilerinin uygulamaya koydukları yönetim biçimleri yapısını ölçmektedir. Bu yapı, liderlik teorileri ve örgütsel davranış literatüründen türetilmiş olup, yöneticinin karar alma süreçlerine katılımı teşvik etme düzeyi, iletişim kanallarını kullanma şekli, çatışma çözme stratejileri ve personel/veli ilişkilerini yönetme becerileri gibi kritik yönetimsel boyutları içermektedir.

Ölçek, yöneticilerin sadece niyetlerini değil, aynı zamanda bu niyetlerin pratik uygulamadaki yansımalarını ve dışarıdan nasıl algılandığını ölçerek, yönetimsel etkinliğin kapsamlı bir değerlendirmesini sunar. Yönetim biçimleri, okulun kültürü ve performansı ile doğrudan ilişkili olduğu için, bu yapı eğitim araştırmaları açısından büyük önem taşımaktadır.

Geçerlik

Kaynak içerikte ölçeğin geçerlik çalışmalarına dair spesifik istatistiksel sonuçlar veya yöntemler belirtilmemiştir. Ancak, M. Teyfur’un 2011 tarihli yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen bir ölçek olması nedeniyle, geçerlik çalışmalarının (kapsam, yapı ve görünüş geçerliği) yapılmış olması beklenmektedir. Genellikle bu tür geliştirme çalışmalarında, ölçek maddelerinin ilgili yapıyı ölçüp ölçmediğini kontrol etmek amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuş ve yapı geçerliğini test etmek için faktör analizi teknikleri kullanılmıştır.

Güvenirlik

Kaynak içerikte ölçeğin güvenirlik analizlerine dair Cronbach Alfa katsayısı gibi detaylı bir bilgi sunulmamıştır. Ölçeğin psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde olması için iç tutarlılık (madde tutarlılığı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliği yöntemlerinin kullanılmış olması gerekmektedir. Güvenirlik katsayıları ve analiz yöntemleri hakkında kesin bilgi edinmek için, tezin metodoloji bölümüne başvurulması zorunludur.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısına ilişkin detaylı bulgular kaynakta mevcut değildir. Yönetim biçimlerinin çok boyutlu doğası göz önüne alındığında, ölçeğin geliştirme aşamasında Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak alt boyutların belirlenmiş olması ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının doğrulanmış olması muhtemeldir. Bu analizler, ölçeğin yönetim biçimlerini temsil eden bağımsız faktörlere (örneğin, Destekleyici Liderlik, Katılımcı Yönetim) ayrılıp ayrılmadığını gösterir.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir ölçek geliştirme çalışması)

Format: Derecelendirme (Kaynakta kesin derecelendirme türü belirtilmemiştir, ancak büyük olasılıkla Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlköğretim okul yöneticileri (öz bildirim için) ve veliler (yönetim becerilerini değerlendirme için)

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan ve veli popülasyonu)

Popülasyon Detayları: Çalışma, Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanan tez kapsamında Erzurum ilindeki ilköğretim okullarında görev yapan yöneticiler ve veliler üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Ölçek, yöneticilerin kendi algılarını ve velilerin dışarıdan gözlem ve deneyimlerine dayalı değerlendirmelerini toplamak üzere tasarlanmış karma bir metodoloji kullanır.

Anahtar Kelimeler

Okul yönetimi, yönetimsel algı, veli değerlendirmesi, liderlik stilleri, Teyfur (2011), yüksek lisans tezi, örgütsel davranış.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum (Tez çalışmasının yürütüldüğü kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, M. Teyfur tarafından 2011 yılında akademik bir çalışma (yüksek lisans tezi) olarak geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için resmi izinler ve ticari ücretlendirme bilgileri, tezin yayımlandığı kurum (Atatürk Üniversitesi) ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi politikalarına tabidir. Araştırma amaçlı kullanım genellikle tezin referans gösterilmesi koşuluyla mümkündür. Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ilkogretim-yoneticilerinin-kullandiklari-yonetim-bicimleri-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Teyfur, M. (2011). İlköğretim okul yöneticilerinin uyguladıkları yönetim biçimlerine ilişkin algıları ve velilere göre okul yöneticilerinin yönetim becerilerinin değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.

Tez, YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

İlköğretim Yöneticilerinin Kullandıkları Yönetim Biçimleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte doğrudan sunulmamıştır. Maddelere ulaşmak ve ölçeğin tam yapısını incelemek için M. Teyfur’un 2011 tarihli yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.