İlişkiler Ölçeği

Özet

İlişkiler Ölçeği (İÖA), yetişkin bireylerin romantik ilişkiler bağlamındaki bağlanma stillerini değerlendirmek amacıyla Türk kültürüne uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, Bilişsel Bağlanma Teorisi çerçevesinde tanımlanan güvenli, kaygılı ve kaçıngan bağlanma eğilimlerini ölçmeyi hedefler. Sümer ve Güngör (1999) tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk örnekleminde yapısal uygunluğunu, geçerliğini ve güvenirliğini detaylıca incelemiştir.

Uyarlama, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak, yetişkin bağlanma stillerinin Türk popülasyonu üzerindeki dağılımını ve kültürel farklılıklarını araştırmacılara sunmak amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

İlişkiler Ölçeği, İÖA, Yetişkin Bağlanma Stilleri, Bağlanma Teorisi, Güvenli Bağlanma, Kayıtsız Bağlanma, Psikometri, Uyarlama.

Yazarlar

Nebi Sümer, D. Güngör.

[quads id=5]

Amaç

İlişkiler Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin yakın ilişkilerde sergilediği yetişkin bağlanma stillerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle romantik ilişkilerdeki bireysel farklılıkları, ilişki dinamiklerini ve bağlanma örüntülerini tespit ederek, psikoloji ve sosyoloji alanındaki akademik araştırmalara veri sağlamayı amaçlamaktadır.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk yetişkin örneklemi üzerindeki uygunluğunu değerlendirmiş ve elde edilen sonuçları uluslararası çalışmalarla karşılaştırarak kültürler arası bir bakış açısı sunmayı hedeflemiştir.

Yapı

İlişkiler Ölçeği (İÖA), Bağlanma Teorisi (Attachment Theory) çerçevesinde tanımlanan temel bağlanma stillerini (Güvenli, Saplantılı, Kaçıngan/Kayıtsız) ölçen alt boyutlardan oluşmaktadır. Bu yapı, bireyin benlik (self) modelini ve diğerleri (partner) modelini içeren iki temel boyut üzerine kuruludur.

Ölçek maddeleri, bireylerin yakınlık arayışı, duygusal düzenleme becerileri, terk edilme korkusu ve ilişkilerdeki özerklik ihtiyacı gibi bağlanma sistemi aktivasyonunu yansıtan ana temaları değerlendirir. Ölçek, bireyin kendisini ve partnerini nasıl algıladığını yansıtan ifadeler aracılığıyla bağlanma stilinin niteliğini belirler.

Geçerlik

İlişkiler Ölçeği’nin (İÖA) geçerlik çalışmaları, özellikle diğer bağlanma ölçütleri (İlişki Anketleri – İA gibi) ile olan ilişkisi bağlamında incelenmiştir. Bu analizler, eş zamanlı geçerliği desteklemek amacıyla farklı yöntemle ölçülen aynı bağlanma stilleri arasındaki kısmi korelasyonlar üzerinden yürütülmüştür.

Elde edilen geçerlik bulgularına göre, farklı yöntemle ölçülen bağlanma stilleri arasındaki kısmi korelasyonlar .49 ile .61 arasında değişmektedir. En yüksek kısmi korelasyon, İA ve İÖA’nün güvenli bağlanma altölçekleri arasında gözlenmiştir (r = .61, p < .001). En düşük kısmi korelasyon ise kayıtsız bağlanma altölçekleri arasında rapor edilmiştir (r = .49, p < .001). Bu sonuçlar, İÖA’nın bağlanma stillerini tutarlı ve geçerli bir şekilde yansıttığını göstermektedir.

Güvenirlik

İlişkiler Ölçeği (İÖA) altölçeklerinin güvenirliği, iç tutarlık katsayıları (Cronbach Alfa) kullanılarak değerlendirilmiştir. İç tutarlık, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü gösteren önemli bir psikometrik göstergedir.

Yapılan analizler sonucunda, İÖA’nın altölçeklerine ait iç tutarlık katsayıları (alfa değerleri) .27 ile .61 arasında değişmektedir. Bu değerler, bazı alt ölçeklerde ideal kabul edilen alfa düzeylerinin altında kalmakla birlikte, özellikle sosyal bilimlerdeki kısa ölçekler için kabul edilebilir sınırlar içinde değerlendirilmiştir. Düşük katsayılar, kültürel adaptasyonun veya alt ölçeklerin madde sayısının etkileşimini yansıtabilir.

Faktör Analizi

İlişkiler Ölçeği’nin Türk örneklemi üzerindeki uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla faktör analizinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Yetişkin bağlanma literatüründe yaygın olarak benimsenen iki boyutlu (kaygı ve kaçınma) veya dört kategorili (güvenli, kaygılı, kaçıngan, korkulu) yapının Türk kültüründe de temsil edilip edilmediği faktör yükleri ve faktör ayrışımı ile test edilmiştir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin kuramsal olarak beklenen alt boyutları ne ölçüde temsil ettiğini gösterir. Geçerlik bölümünde belirtilen bağlanma stilleri arasındaki anlamlı kısmi korelasyonlar, ölçek alt boyutlarının hem birbirinden ayrıştığını hem de teorik olarak ilişkili olduğu yapılarda tutarlılık sergilediğini işaret etmektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler

Age Group: Yetişkinlik dönemi (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Population Details: Türk Örneklemi (Ölçek, Türkiye’de yaşayan yetişkinler üzerinde psikometrik olarak değerlendirilmiştir.)

Test Methodology: Ölçek, 7’li Likert derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır. Yanıt seçenekleri şu şekildedir: (1 = beni hiç tanımlamıyor, 7 = beni tamamıyla tanımlıyor).

Anahtar Kelimeler

Yetişkin Bağlanması, İlişki Dinamikleri, Güvenirlik Katsayısı, Alfa Değeri, Geçerlik, Kısmi Korelasyon, İç Tutarlılık.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Nebi Sümer (Sorumlu Yazar), Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Psikoloji Bölümü.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İlişkiler Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması ve psikometrik değerlendirmesi 1999 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Prof. Dr. Nebi Sümer ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: iliskiler-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Sümer, N. ve Güngör, D. (1999). Yetişkin bağlanma stillerinin Türk örneklemi üzerinde psikometrik değerlendirmesi ve kültürler arası bir karşılaştırma. Türk Psikoloji Dergisi, 14 (43), 71-106. (Makalenin tam metnine buradan ulaşılabilir: nebisumer.com)

[quads id=5]

İlişkiler Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, ilgili akademik yayından (Sümer & Güngör, 1999) temin edilmelidir.