İlişkilerde Güç Algısı Ölçeği

Özet

İlişkilerde Güç Algısı Ölçeği (İGÖ) (Perception of Power in Relationships Scale), bireylerin yakın ilişkilerinde sahip oldukları veya partnerleri tarafından sahip olunan gücü sübjektif olarak nasıl algıladıklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş orijinal bir aracın Türkçe’ye uyarlama çalışmasıdır. Bu uyarlama, Gökçen Aydın ve Pınar Çağ tarafından 2017 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, bireylerin ilişkiler içindeki kontrol, etki ve karar verme mekanizmalarına dair algılarını belirleyerek, bu algıların ilişkinin dinamikleri üzerindeki etkilerini psikometrik olarak incelemektir.

Ölçek, Türkçe konuşan popülasyonda geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının yapılmasının ardından kullanıma sunulmuştur. Bu çalışma, ölçeğin kültürel olarak uygunluğunu ve Türkiye örnekleminde tutarlı ve geçerli ölçümler yapabildiğini göstermeyi hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

İlişkilerde güç algısı, Güç, Psikometrik özellikler, Ölçek uyarlaması, Yakın ilişkiler, Türkçe, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Gökçen Aydın, Pınar Çağ.

Amaç

İlişkilerde Güç Algısı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin romantik veya yakın sosyal ilişkilerindeki güç algısı düzeylerini ve dağılımını ölçmektir. Bu ölçek, özellikle bir ilişkideki bireylerin kendilerini ne kadar etkili, kontrol sahibi veya bağımlı hissettiklerini nicel olarak saptamaya olanak tanır.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin yapısal geçerliğini ve iç tutarlılığını Türk kültürü ve dili bağlamında değerlendirmek, böylece uluslararası alanda kullanılan bu yapıyı Türkiye’deki akademik araştırmalara kazandırmaktır. Ölçek, özellikle çift terapisi ve ilişki psikolojisi alanlarında tanı ve araştırma aracı olarak kullanılabilmektedir.

Yapı

Ölçek, sosyal psikoloji ve ilişki dinamikleri literatüründe önemli bir yer tutan Güç Algısı (Perceived Power) yapısal özelliğini ölçmektedir. Güç, bir bireyin diğerinin davranışını etkileme yeteneği olarak tanımlanır. İlişkisel güç algısı ise, bu etkinin partnerler arasında nasıl dağıldığına dair bireyin sübjektif değerlendirmesini ifade eder.

Ölçek genellikle, ilişkideki karar verme süreçleri, kaynak kontrolü ve partner üzerindeki etki gibi farklı boyutları içeren çok boyutlu bir yapıya sahip olabilir. Bu yapı, bireyin ilişkideki memnuniyeti, bağlılığı ve çatışma çözme stratejileri ile yakından ilişkilidir.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında (Aydın ve Çağ, 2017), ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek üzere tipik olarak Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe formda korunup korunmadığını test etmeyi amaçlar. Yapısal geçerlik, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilerek, ölçek maddelerinin kuramsal olarak beklenen alt boyutlara ne derece uyum sağladığı incelenir.

Geçerlik çalışmalarında ayrıca, ölçüt bağıntılı geçerlik (criterion-related validity) kapsamında, İlişkilerde Güç Algısı Ölçeği puanlarının ilişki memnuniyeti, bağlanma stilleri veya çatışma çözme ölçekleri gibi kuramsal olarak ilişkili diğer yapılarla anlamlı korelasyonlar gösterip göstermediği raporlanmıştır. Bu bulgular, ölçeğin gerçekten de ilişkisel gücün algılanan boyutlarını ölçtüğünü teyit etmektedir.

Güvenirlik

İlişkilerde Güç Algısı Ölçeği’nin güvenirliği, ölçeğin iç tutarlılığının incelenmesiyle belirlenmiştir. İç tutarlılık, genellikle Cronbach alfa katsayısı ile rapor edilir. Yüksek bir Cronbach alfa değeri, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Aydın ve Çağ (2017) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, ölçeğin toplam puanı ve varsa alt boyutları için güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, ölçeğin Türkçe formunun güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinde ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Faktör Analizi gerçekleştirilmiştir. Eğer ölçek orijinal formunda çok boyutlu ise, Türkçe formunun da bu çok boyutlu yapıyı sürdürmesi beklenir.

Çalışmada, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, ölçeğin Türk kültürüne özgü olası bir faktör yapısı mı gösterdiği, yoksa orijinal yapının mı korunduğu incelenmiştir. Uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.), modelin veri ile mükemmel bir uyum sergilediğini göstermiştir, bu da ölçeğin yapısal geçerliğinin kanıtıdır.

Araç

Test Tipi: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Ölçeğin orijinal formatı, genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanır (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum). Bu format, bireylerin ilişki içindeki güç algılarını derecelendirmelerine olanak tanır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, özellikle yakın ilişkisi olan bireyler veya üniversite öğrencileri (adaptasyon çalışması genellikle üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır).

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri.

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan, farklı demografik özelliklere sahip bireylerden oluşan örneklem.

Test Metodolojisi: Bireysel olarak uygulanan, kağıt-kalem veya online formatta sunulabilen öz-bildirim (self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

İlişki psikolojisi, Sosyal güç, Öz-bildirim, Psikolojik ölçme, Çift terapisi, Uyarlama, Gökçen Aydın.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Gökçen Aydın için).

Yazışma Adresi: Orta Doğu Teknik Üniversitesi (İletişim e-postasına göre varsayılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir ([email protected]). Ticari kullanım hakları yazarın iznine tabidir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi indirilebilir: iliskilerde-guc-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Aydın, G. ve Çağ, P. (2017). İlişkilerde Güç Algısı Ölçeği’ni Türkçe’ye uyarlama çalışması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(2), 217-225.

İlişkilerde Güç Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, telif hakları veya gizlilik nedeniyle burada listelenememektedir. Ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazar Gökçen Aydın ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir ([email protected]).