Suça Yönelik Tutumlar ve İlişkiler Ölçeği

Özet

Suça Yönelik Tutumlar ve İlişkiler Ölçeği (SYTİÖ), bireylerin suç eylemlerine karşı geliştirdikleri bilişsel eğilimleri, ahlaki yargıları ve yasa dışı davranışları normalleştirme düzeylerini ölçmek amacıyla tasarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe Formu, Hüseyin Nergiz ve Sibel Işıklı tarafından 2021 yılında gerçekleştirilen kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması ile Türk kültürüne uyarlanmıştır. Bu ölçek, özellikle adli psikiyatri ve kriminoloji alanlarında risk değerlendirmesi ve önleyici müdahale programlarının etkinliğini belirlemede kritik bir rol oynamaktadır.

Ölçek, suç davranışına yönelik olumlu veya hoşgörülü tutumların belirlenmesine odaklanarak, bireyin sosyal çevresi ve ilişkileri üzerinden suç eğiliminin nasıl pekiştirildiğini araştırmaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısını koruduğunu ve Türkçe konuşan popülasyonda tutarlı psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Suça Yönelik Tutumlar, Kriminoloji, Psikometri, Ölçek Uyarlama, Adli Psikoloji, Suç Eğilimi, Likert Ölçeği, Risk Değerlendirmesi

Yazarlar

Hüseyin Nergiz, Sibel Işıklı

Amaç

Suça Yönelik Tutumlar ve İlişkiler Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin suç davranışlarına karşı olan kabul düzeylerini ve suçla ilişkili sosyal normları ne ölçüde benimsediklerini standardize edilmiş bir yöntemle saptamaktır. Bu ölçüm, özellikle gençlerde ve risk altındaki popülasyonlarda suç işleme potansiyelini veya suça karışma riskini erken aşamada değerlendirmeye olanak tanır.

Türkçe uyarlama çalışması (2021), orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk araştırmacılar ve klinisyenler için suç eğilimini ölçmekte kullanılabilecek güvenilir bir araç sunmayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki kriminolojik araştırmaların uluslararası standartlara uygun bir şekilde yürütülmesine katkıda bulunulmuştur.

Yapı

SYTİÖ, genellikle suç davranışının gerekçelendirilmesi, yasalara karşı saygısızlık ve suçla ilişkili akran gruplarıyla ilişki kurma gibi temel bileşenleri ölçen çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Ölçek, bireyin yasal ve sosyal normlara ne kadar uyum sağladığını değil, bu normlara karşı ne kadar olumsuz ya da kayıtsız bir tutum geliştirdiğini değerlendirir.

Ölçek maddeleri, dolaylı ve dolaysız yollarla suç eylemlerini meşrulaştıran veya küçümseyen düşünce kalıplarını hedef alır. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, sosyal öğrenme teorileri ve farklılaşmış ilişki teorileri bağlamında, bireyin suç kültürünü içselleştirme derecesini temsil eder.

Geçerlik

Suça Yönelik Tutumlar ve İlişkiler Ölçeği Türkçe Formu’nun geçerlik çalışması, Nergiz ve Işıklı tarafından 2021 yılında yayımlanmıştır. Geçerlik analizleri genellikle yapı geçerliği (doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizi yoluyla) ve ölçüt bağımlı geçerliği (ilgili psikolojik yapılarla korelasyon) içermektedir. Adaptasyon çalışması, ölçeğin orijinal çok faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu ve teorik olarak beklenen diğer yapılarla anlamlı ilişkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin gerçekten de suça yönelik tutum yapısını ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ve muhtemelen test-tekrar test yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Uyarlama çalışmasında elde edilen yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Güvenirlik sonuçları, ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler sağlama yeteneğini doğrulamaktadır, bu da onu klinik ve araştırma ortamlarında güvenle kullanılabilir kılmaktadır.

Faktör Analizi

Nergiz ve Işıklı (2021) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, orijinal ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tercih edilerek, orijinal ölçek yapısının Türk kültürüne uygunluğu test edilmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin çok boyutlu yapısının korunduğu ve kabul edilebilir uyum indeksleri (örneğin, RMSEA, CFI, TLI) elde edildiği varsayılmaktadır. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunun önemli bir göstergesidir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Bireyin sunulan ifadelere ne kadar katıldığını veya katılmadığını belirten derecelendirme formatıdır. Derecelendirme formatı 5’li Likert Ölçeği tipindedir.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanmış Form)

Popülasyon Grubu: Gençler, yetişkinler ve suç riski taşıyan bireyler.

Yaş Grubu: Çalışmanın yapıldığı örnekleme bağlı olmakla birlikte, genellikle ergenlik döneminden yetişkinliğe kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır.

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, tipik olarak üniversite öğrencileri veya kurumsal örneklemler (ceza infaz kurumları, denetimli serbestlik) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın yayımlandığı dergi dikkate alındığında, psikiyatri kliniklerine başvuran veya adli süreçlere dahil olan bireylerin de örneklemde yer almış olması muhtemeldir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale) yöntemi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Suç Davranışı, Tutum Ölçümü, Psikometrik Özellikler, Adaptasyon Çalışması, Geçerlik, Güvenirlik, Suç

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir).

Bağlantılı Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Hüseyin Nergiz, Hacettepe Üniversitesi (Kaynakta detaylı adres belirtilmemiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricisi belirtilmemiş olup, Türkçe uyarlama çalışması 2021 yılında Nergiz ve Işıklı tarafından yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanım izni ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda kullanım için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir.

Bu ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışmasına ilişkin bilimsel makaleye erişim bağlantısı şöyledir: https://doi.org/10.5080/u23316

Ölçeğin orijinal PDF formu aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: suca-yonelik-tutumlar-ve-iliskiler-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Nergiz, H. ve Işıklı, S. (2021). Suça Yönelik Tutumlar ve İlişkiler Ölçeği Türkçe Formu’nun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 32(2), 118-128. https://doi.org/10.5080/u23316

Suça Yönelik Tutumlar ve İlişkiler Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Ölçek maddeleri orijinal kaynakta sağlanmamıştır. Bu nedenle, ilgili bölüm boş bırakılmıştır.)

Ölçek maddeleri, telif hakları veya gizlilik nedeniyle bu kaynakta sağlanmamaktadır. Maddelere erişim için ilgili makaleye başvurulması veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.