Halkla İlişkiler Mesleki Kaygı Ölçeği (HMKÖ)

Özet

Halkla İlişkiler Mesleki Kaygı Ölçeği (HMKÖ), Halkla İlişkiler alanında çalışanların veya öğrencilerin yaşadığı mesleğe özgü kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla 2018 yılında Şakir Güler tarafından geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, meslek seçimi kararsızlığından, gelir yetersizliğine, mesleki itibar sorunlarından örgütsel uyum zorluklarına kadar geniş bir yelpazedeki kaygı kaynaklarını kapsamaktadır. Ölçek geliştirme çalışmasında, HMKÖ’nün yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli olduğu kanıtlanmıştır. Ölçek, mesleki eğitim ve kariyer danışmanlığı süreçlerinde önemli bir tanı aracı olarak kullanılabilir.

HMKÖ, 44 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanmaktadır. Elde edilen yüksek iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa: 0.954), ölçeğin Halkla İlişkiler bağlamındaki mesleki kaygıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Halkla İlişkiler, Mesleki Kaygı, Ölçek Geliştirme, Psikometri, İletişim, Cronbach Alfa, Mesleki Stres.

Yazarlar

Şakir GÜLER

Amaç

HMKÖ’nün temel amacı, Türkiye’deki Halkla İlişkiler disiplinine özgü mesleki kaygı faktörlerini tanımlamak ve bu faktörlerin bireyler üzerindeki yoğunluğunu güvenilir ve standart bir yöntemle ölçmektir. Geliştirme süreci, alandaki profesyonellerin ve öğrencilerin karşılaştığı özgül sorunların (örneğin, mesleğin net tanımının olmaması, düşük statü, iş-yaşam dengesizlikleri) psikolojik etkilerini nicel olarak belirlemeyi hedeflemiştir.

Bu ölçek sayesinde, eğitim kurumları ve meslek odaları, öğrencilerin ve yeni mezunların kariyer geçiş süreçlerinde yaşadıkları kaygı alanlarını tespit ederek, daha hedef odaklı destek ve rehberlik programları geliştirebilirler.

Yapı

HMKÖ, Mesleki Kaygı yapısını çok boyutlu olarak ele alır. Bu yapı, sadece genel kaygı düzeyini değil, aynı zamanda mesleki yeterliliğe dair şüpheler, kurumsal çevreye uyum sorunları, meslektaşlarla ilişkiler ve profesyonel değerlere ilişkin endişeler gibi alt boyutları da kapsamaktadır. Ölçek, bu kaygıların kaynağını belirleyerek, bireyin mesleki gelecek, finansal güvence ve sosyal itibar beklentileri ile ilgili yaşadığı stresi ölçer.

Ölçülen temel kaygı alanları arasında; kariyer seçimi pişmanlığı, finansal yetersizlik korkusu, mesleki bilgi ve becerileri iş hayatına aktaramama endişesi ve mesleğin toplumsal algısına dair olumsuzluklar bulunmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, yapısal geçerlik ve diğer ilgili geçerlik türlerinin yanı sıra, istikrarının değerlendirilmesini de içermiştir. Araştırmada elde edilen veriler, HMKÖ’nün ölçmek istediği mesleki kaygı yapısını tutarlı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Özellikle Test-Tekrar Test Güvenirliği (Test-Retest Reliability) analizi, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verdiğini kanıtlamıştır. İlgileşim katsayısı (korelasyon katsayısı) 0.93 olarak raporlanmıştır. Bu yüksek katsayı, ölçüm sonuçlarının zamanla değişime karşı dirençli olduğunu ve ölçeğin kararlılığının mükemmel düzeyde olduğunu işaret eder.

Güvenilirlik

HMKÖ’nün iç tutarlılığı, yaygın olarak kabul gören bir yöntem olan Cronbach Alfa katsayısı ile analiz edilmiştir. Elde edilen değerler, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek bir uyum sergilediğini göstermektedir.

Güvenilirlik analizi sonucunda hesaplanan genel Cronbach Alfa değeri 0.954’tür. Bu değer, psikometrik açıdan oldukça güçlü bir iç tutarlılığı temsil eder ve ölçeğin, psikometri standartlarına göre güvenilir bir araç olduğunu doğrular.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Ölçek geliştirme çalışması (Güler, 2018), 44 maddenin hangi temel boyutlar altında toplandığını belirlemek ve Halkla İlişkiler mesleki kaygısının alt bileşenlerini ortaya çıkarmak için gerçekleştirilmiştir.

Faktör analizi sonuçları, mesleki kaygının sadece tek bir genel faktörden ibaret olmadığını, aksine kariyer beklentileri, örgütsel baskılar, mesleki yetkinlik algısı ve sosyal kabul gibi birden fazla faktörden oluştuğunu göstermektedir (Detaylı faktör yükleri için orijinal kaynağa başvurulmalıdır).

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği

Format: 44 maddelik öz bildirim envanteri

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Halkla İlişkiler öğrencileri ve profesyonelleri

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri ve genç profesyonel yetişkinler

Popülasyon Detayları: Çalışma, Halkla İlişkiler eğitimi alan öğrenciler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme (1= Kaygılanmıyorum, 5= Çok Kaygılanıyorum)

Anahtar Kelimeler

Mesleki Stres, Kurum İçi İletişim, Likert Ölçeği, İç Tutarlılık, Halkla İlişkiler, Test-Tekrar Test.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

İletişim Adresi: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik kullanımına ilişkin izinler için sorumlu yazar (Şakir GÜLER) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazarın izni şarttır.

Kaynaklar

Güler, Ş . (2018). Halkla İlişkiler Öğrencilerinin Mesleki Kaygılarının Ölçülmesine Yönelik Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(2), 1046-1072. doi: 10.19145/e-gifder.441006.

Makalenin orijinal Dergipark bağlantısı: dergipark.gov.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradadan indirilebilir: halkla-iliskiler-mesleki-kaygi-olcegi-hmko-toad.pdf.

Halkla İlişkiler Mesleki Kaygı Ölçeği (HMKÖ) Maddeleri

1 Halkla İlişkiler mesleğini seçmemde kararsızlık yaşamaktan 1 2 3 4 5
2 Mesleğimden elde edeceğim gelir ile normal bir yaşantıya sahip olamamaktan 1 2 3 4 5
3 Halkla İlişkiler mesleğini seçtiğimden dolayı pişman olmaktan 1 2 3 4 5
4 Halkla ilişkiler mesleğinin birden fazla iş alanında faaliyet gösterebilmesinden 1 2 3 4 5
5 Okulda öğrenmiş olduğum bilgileri iş yaşamına aktaramamaktan 1 2 3 4 5
6 Öğrendiğim bilgi ve becerilerin bana yeterli olacağını düşünerek kendimi geliştirememekten 1 2 3 4 5
7 Görev yaptığım örgütün kültürüne uyum sağlayamamaktan 1 2 3 4 5
8 İş arkadaşlarımın mesleki bilgilerimi yetersiz bulmalarından 1 2 3 4 5
9 Çalıştığım kurumun araç gereçlerinin yetersiz olmasından 1 2 3 4 5
10 Toplumda mesleğime yönelik bilginin yetersiz olmasından 1 2 3 4 5
11 Görev yaptığım çevreye uyum sağlayamamaktan 1 2 3 4 5
12 Halkla ilişkiler kavramının üzerinde anlaşılmış net bir tanım olmamasından 1 2 3 4 5
13 İşimi yaparken bilgi ve becerilerimi gerektiği gibi ifade edememekten 1 2 3 4 5
14 Kurum içi halkla ilişkiler kapsamında çalışanlar ile yönetim arasında efektif bir köprü kuramamaktan 1 2 3 4 5
15 Elde edeceğim gelir ile tatil, eğlence gibi aktivitelerime bütçe ayıramamaktan 1 2 3 4 5
16 Mesleğimden elde edeceğim gelir ile ailemin ihtiyaçlarını karşılamaktan 1 2 3 4 5
17 Farklı alanlardan gelen kişilerin ya da alanın eğitimini almamış kişilerin halkla ilişkiler mesleği bünyesinde çalışabilmesinden 1 2 3 4 5
18 İşimi yaparken iş yöntem ve tekniklerini yerinde kullanamamaktan 1 2 3 4 5
19 Çalışanlar ile yönetimin amaçlarını bağdaştıramamaktan 1 2 3 4 5
20 Mesleğime yönelik itibarın azalmasından 1 2 3 4 5
21 Görev yaptığım örgütün yönetim tarzına uyum sağlayamamaktan 1 2 3 4 5
22 Halkla İlişkiler çalışanlarının ne iş yaptığının toplum tarafından bilinmemesinden 1 2 3 4 5
23 Yapmış olduğum işle kendi departmanımdakilerin (iş arkadaşları, üstler, astlar vb.) ilgisini çekememekten. 1 2 3 4 5
24 Mesleğime ilişkin özel sektördeki maaşın düzenli aralıklarla artmamasından 1 2 3 4 5
25 Görev yaptığım örgütün kanıksanmış mesleki jargonuna uyum sağlayamamaktan 1 2 3 4 5
26 Yurtdışındaki halkla ilişkiler anlayışıyla ile ülkemizdeki halkla ilişkiler anlayışının farklı olmasından kaynaklanan çalışma alanlarından 1 2 3 4 5
27 Bilmeyeceğim bir soru sorulduğunda panik yaşamaktan. 1 2 3 4 5
28 Yönetimin karşılayamayacağım yükler yüklemesinden 1 2 3 4 5
29 Yaptığım işin karşılığı olan maaşı alamamaktan 1 2 3 4 5
30 Çalışma (fiziki alan) ortamımın mesleğimi yapmaya uygun olmamasından 1 2 3 4 5
31 Kamuda halkla ilişkiler mesleğine tahsis edilen alanların (belediyeler, sağlık kuruluşları vb..) düşük statüdeki görevler olmasından 1 2 3 4 5
32 Meslektaşlarım ile iletişim kuramamaktan 1 2 3 4 5
33 Meslektaşlarımın benim iş yapma tarzımı eleştirmesinden 1 2 3 4 5
34 Verilen görevlerin tekdüze oluşundan kaynaklı, kendimi geliştirememekten 1 2 3 4 5
35 Çalıştığım kurumda meslektaşlarım ya da yönetim tarafından şiddete (psikolojik, duygusal, fiziksel) maruz kalmaktan 1 2 3 4 5
36 İş yerinde benden beklenen mesleğimin gerektirdiği özellikleri taşıyamamaktan 1 2 3 4 5
37 İşimi yaparken (patron, benden sorumlu üst kişi vb.) kontrol amaçlı izleniyor olmaktan. 1 2 3 4 5
38 Gelirimin yetersiz olmasından dolayı sosyal ve kültürel faaliyetlerimin kısıtlanmasından 1 2 3 4 5
39 Merkezi sınavlarla (KPSS) kamuda halkla ilişkiler mesleğine tahsis edilen alanların az sayıda olmasından 1 2 3 4 5
40 Meslektaşlarımın alan bilgimi yetersiz bulmasından 1 2 3 4 5
41 Mesleğimi yaptığım yerde sosyal ve kültürel faaliyetlerin kısıtlı olmasından 1 2 3 4 5
42 Farklı bölümlerden gelen meslektaşlarımla görev tanımında ortak bir paydada buluşamamaktan 1 2 3 4 5
43 Özel sektörde mesleğime ilişkin mesai saatlerinin belirsiz olmasından kaynaklı olarak iş-yaşam dengesini kuramamaktan 1 2 3 4 5
44 Meslektaşlarımın mesleki değerler konusunda özensiz davranmasından 1 2 3 4 5

Derecelendirme:

• (1)Kaygılanmıyorum
• (2)Çok az Kaygılanıyorum
• (3)Kısmen Kaygılanıyorum
• (4)Oldukça Kaygılanıyorum
• (5)Çok Kaygılanıyorum