Hung Doğum Sonrası Stres Ölçeği

Özet

Hung Doğum Sonrası Stres Ölçeği (HDSÖ), annelerin doğum sonrası dönemde yaşadıkları stresi ve zorlukları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması, 2011 yılında Nezihe Uğurlu ve meslektaşları tarafından yapılmış olup, Türk kültürü bağlamında geçerlik ve güvenirlik çalışmaları titizlikle incelenmiştir. Ölçek, annelerin bebek bakımı, rol değişimi ve sosyal destek gibi farklı alanlarda deneyimlediği doğum sonrası stres düzeylerini nicel olarak belirlemeyi hedefler. Türk versiyonu, klinik ve araştırma ortamlarında annelerin psikolojik ihtiyaçlarının belirlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğum sonrası stres, annelik, psikometri, uyarlama, ölçek, geçerlik, güvenirlik, psikoloji, postpartum.

Yazarlar

Uğurlu, N., Bayar, B., Bayar, K., Göktaş, A., Çıtak-Karakaya, İ., Polat, H.

Amaç

Hung Doğum Sonrası Stres Ölçeği’nin temel amacı, lohusalık dönemindeki annelerin yaşadığı stres düzeylerini ve bu stresi oluşturan faktörleri kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Bu değerlendirme, özellikle hemşirelik ve psikiyatri alanlarında, yüksek risk altındaki annelerin erken tespiti ve uygun müdahale planlarının oluşturulması için kritik öneme sahiptir.

Türkçe uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk popülasyonunda test etmeyi ve geçerli, güvenilir bir araç sunmayı amaçlamıştır. Bu sayede, Türkiye’deki araştırmacılar ve klinisyenler, doğum sonrası dönemde annelerin karşılaştığı zorlukları bilimsel yöntemlerle inceleyebilmektedir.

Yapı

Ölçek, doğum sonrası döneme özgü stres kaynaklarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Orijinal olarak Hung (2005) tarafından geliştirilen bu yapı, genellikle annelik rolüne adaptasyon, bebek bakımıyla ilgili zorluklar, sosyal destek eksikliği, fiziksel değişimler ve eşle ilişkiler gibi alt boyutları içermektedir. Bu alt boyutlar, annelik deneyiminin karmaşık yapısını yakalamayı amaçlar.

Ölçek, annelerin yeni rolleriyle başa çıkma yeteneklerini, bebeklerinin ihtiyaçlarına cevap verme kapasitelerini ve bu süreçte hissettikleri kişisel yetersizlik veya baskı duygularını değerlendirir. Yüksek puanlar, annenin ciddi düzeyde psikolojik stres yaşadığını ve muhtemelen ek desteğe ihtiyacı olduğunu gösterir.

Geçerlik

Hung Doğum Sonrası Stres Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, Uğurlu ve arkadaşları (2011) tarafından yapılmıştır. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmek istediği yapıyı ölçüp ölçmediğini gösteren temel bir psikometrik özelliktir. Çalışmada genellikle yapı geçerliği ve eş zamanlı geçerlik yöntemleri kullanılmıştır.

Yapı geçerliği, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile desteklenmiştir. Bu analizler, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde korunduğunu ve maddelerin teorik olarak beklenilen alt faktörlere ayrıldığını göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin kültürel adaptasyon sürecinde güçlü bir geçerlik sergilediğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Türkçe uyarlama çalışmasında ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. İç tutarlılık katsayılarının yüksek olması, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Çalışmanın sonuçları, ölçeğin genelinde ve alt faktörlerinde kabul edilebilir düzeyde yüksek Cronbach Alfa değerleri elde edildiğini ortaya koymuştur (genellikle 0.80’in üzerinde). Bu durum, HDSÖ’nün Türk popülasyonunda güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini teyit etmektedir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını da desteklemiştir.

Faktör Analizi

Uğurlu ve arkadaşlarının (2011) uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısını incelemek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne uygunluğunu belirlemek amacıyla genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

Analizler sonucunda, ölçeğin teorik olarak dayandığı çok boyutlu yapının korunduğu ve maddelerin beklenilen faktörlere yeterli düzeyde yüklendiği belirlenmiştir. Bu faktörler, doğum sonrası stresin farklı yönlerini (örneğin, bebek bakımı, annelik rolü stresi, sosyal izolasyon) temsil etmektedir. Bu güçlü faktör yapısı, ölçeğin yapısal uygunluğunu doğrulamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle 4 veya 5 noktalı Likert tipi bir derecelendirme ölçeği kullanılmaktadır. Cevaplar, katılımcının belirtilen durumu ne sıklıkta veya ne ölçüde deneyimlediğini yansıtır.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Doğum sonrası dönemdeki anneler (Lohusalar)

Yaş Grubu: Genellikle 18 yaş ve üzeri yetişkin kadınlar.

Popülasyon Detayları: Doğum yapmış ve genellikle ilk 1 ila 6 ay arasındaki lohusalık döneminde bulunan kadınlar. Uyarlama çalışması Türkiye’deki anneler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar maddeleri okuyarak kendi deneyimlerine en uygun seçeneği işaretlerler.

Anahtar Kelimeler

Postpartum, psikometrik özellikler, lohusalık, bebek bakımı stresi, rol adaptasyonu, ölçek geliştirme, psikoloji.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nezihe Uğurlu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Muğla Üniversitesi, Hemşirelik Bölümü (2011 referansına göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Hung Doğum Sonrası Stres Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması, 2011 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Nezihe Uğurlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalar için genellikle izin alınması zorunludur.

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: the-hung-postpartum-stress-scale-toad.pdf

Kaynaklar

1. Uğurlu, N., Bayar, B., Bayar, K., Göktaş, A., Çıtak-Karakaya, İ. & Polat, H.(2011). Development, validity and reliability of the Turkish version of the Hung Postpartum Stress Scale. Journal of Obstetrics and Gynaecology Research, 38(4), 705-713. doi:10.1111/j.1447-0756.2011.01754.x
2. Hung, C. H. (2005). Development and psychometric testing of the Hung Postpartum Stress Scale. Journal of Advanced Nursing, 52(3), 273–281.

Hung Doğum Sonrası Stres Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına erişim için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulması veya sorumlu yazar (Nezihe Uğurlu) ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.