Doğum Sonrası Uyku Kalitesi Ölçeği

Özet

Doğum Sonrası Uyku Kalitesi Ölçeği (DSUKÖ), annelerin doğum sonrası dönemde deneyimlediği uyku kalitesini ve uyku bozukluklarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkiye popülasyonunda kullanımı için psikometrik özellikleri İ. Boz ve N. Selvi (2017) tarafından test edilmiştir. Ölçek, 14 maddeden ve iki temel faktörden oluşmakta olup, yüksek düzeyde iç tutarlılık göstermektedir. Doğum sonrası dönemde uyku kalitesi, annenin fiziksel ve ruhsal sağlığı açısından kritik öneme sahiptir ve bu ölçek, ilgili alanlarda yapılan araştırmalar için güvenilir bir ölçüm sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğum Sonrası Uyku Kalitesi Ölçeği, Uyku Kalitesi, Postpartum, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, İç Tutarlılık, Faktör Analizi.

Yazarlar

İlkay Boz, Neslihan Selvi

Amaç

Doğum Sonrası Uyku Kalitesi Ölçeği’nin temel amacı, yeni annelerin doğum sonrası süreçte (postpartum dönem) yaşadıkları subjektif uyku deneyimlerini ve uyku kalitesindeki olası düşüşleri sistematik olarak ölçmektir. Ölçek, özellikle Türk kadınlarının kültürel ve çevresel faktörler bağlamında uyku sorunlarını tespit etmeyi hedeflemektedir.

Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanılabileceğini göstermek ve böylece hemşirelik ve psikoloji alanındaki araştırmacılara standart bir ölçüm aracı sunmaktır.

Yapı

Doğum Sonrası Uyku Kalitesi Ölçeği, annelerin uyku kalitesini çok boyutlu olarak değerlendiren bir yapıyı ölçmektedir. Ölçeğin yapısal geçerlik çalışması sonucunda 14 maddeden oluşan iki temel faktör belirlenmiştir. Bu faktörler, tipik olarak uykuya dalma süresi, uykuyu sürdürme zorluğu, uyku yeterliliği hissi ve genel uyku kalitesi gibi unsurları kapsamaktadır.

Ölçek, annelerin bebek bakımı yükümlülükleri nedeniyle bozulan uyku döngüleri ve bu durumun yol açtığı yorgunluk düzeyleri hakkında detaylı bilgi sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin Türk popülasyonundaki yapı geçerliği, Temel Bileşenler Yöntemi (Principal Components Analysis) ve Varimax döndürme yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik yapısını destekleyen ampirik kanıtlar sunmuştur.

Yapılan faktör analizi sonuçlarına göre, Doğum Sonrası Uyku Kalitesi Ölçeği’nin 14 madde ile iki faktörlü bir yapı sergilediği tespit edilmiştir. Bu iki faktörlü yapı, ölçeğin hedeflediği psikolojik yapıyı ölçmede yeterli olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Doğum Sonrası Uyku Kalitesi Ölçeği’nin güvenirlik analizinde iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı, Cronbach Alfa (α) değeri .82 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik açıdan kabul edilebilir ve ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Yüksek Cronbach Alfa değeri (.82), ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu ve annelerin uyku kalitesi düzeylerini istikrarlı bir şekilde değerlendirebileceğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Doğum Sonrası Uyku Kalitesi Ölçeği’nin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla keşfedici faktör analizi uygulanmıştır. Analiz, Varimax dik döndürme tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu yöntem, faktörlerin birbirinden bağımsız olmasını sağlayarak yorumlamayı kolaylaştırmıştır.

Analiz neticesinde ölçek, toplam 14 maddeden oluşan ve ölçülen yapının iki alt boyutunu temsil eden iki faktör altında toplanmıştır. Bu faktörler, doğum sonrası uyku bozukluklarının farklı yönlerini yansıtmaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: Yazılı Anket (Self-report)

Language Available: Türkçe

Population Group: Anneler (Doğum sonrası dönemdeki kadınlar)

Age Group: Yetişkin (Spesifik bir yaş aralığı belirtilmemiştir, ancak doğurganlık çağındaki anneler)

Population Details: Türkiye’deki anneler üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert Tipi derecelendirme ölçeği kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Postpartum, Uyku Bozuklukları, Likert Ölçeği, Psikometri, Hemşirelik Araştırmaları, Cronbach Alfa Katsayısı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar İlkay Boz’a ait iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: Akdeniz Üniversitesi (Tahmini, iletişim adresine dayanarak).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal uyarlama ve psikometrik test çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeği uygulamak ve kullanmak için sorumlu yazar İlkay Boz ile iletişim kurulması önerilir.

Ölçeğin orijinal kaynağına ait web bağlantısı: proxy2.marmara-elibrary.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi burada indirilebilir: postpartum-sleep-quality-scale-toad.pdf

Kaynaklar

• Boz, İ., & Selvi, N. (2017). Testing the Psychometric Properties of the Postpartum Sleep Quality Scale in Turkish Women. The Journal of Nursing Research: JNR.

Doğum Sonrası Uyku Kalitesi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ancak derecelendirme yapısı aşağıda belirtilmiştir.

Ölçek 14 madde ve 2 faktörden oluşmaktadır. Maddeler, 5’li Likert Tipi bir dereceleme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır:

1. Hiçbir Zaman
2. Nadiren
3. Bazen
4. Sıklıkla
5. Çoğu Zaman