Doğum Sonrası Bağlanma Ölçeği (DSBÖ)

Öz

Doğum Sonrası Bağlanma Ölçeği (DSBÖ), ebeveyn ve bebek arasındaki kritik ilk dönemdeki bağlanma kalitesini değerlendirmek üzere Türk kültürüne uyarlanmış bir araçtır. Bu ölçek, annelerin bebekleriyle kurdukları duygusal ve davranışsal ilişkiyi, özellikle de bağlanmada yaşanabilecek potansiyel güçlükleri ve riskleri belirlemeyi hedefler. Ölçek toplam 25 maddeden oluşmakta ve 6’lı Likert ölçeği formatında derecelendirilmektedir. Ölçeğin güvenilirlik çalışması, 2014 yılında Yalçın ve arkadaşları tarafından yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Doğum Sonrası Bağlanma, Anne-Bebek İlişkisi, Psikometrik Uyarlama, Bağlanma Teorisi, Ebeveynlik, Güvenilirlik.

Yazarlar

S. Songül Yalçın, E. Örün, P. Özdemir, B. Mutlu, A. Dursun.

[quads id=5]

Amaç

Doğum Sonrası Bağlanma Ölçeği (DSBÖ), annelerin doğum sonrası dönemde bebekleriyle kurdukları duygusal ve davranışsal bağlanma kalitesini sistematik olarak ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle bağlanma sürecinde ortaya çıkabilecek olası bozuklukları, reddetme eğilimlerini ve bebek bakımında yaşanan gerginlikleri tespit etmede klinik ve araştırma amaçlı kullanım için tasarlanmıştır.

Bu spesifik adaptasyon çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan anneler üzerindeki psikometrik özelliklerini, özellikle de iç tutarlılık güvenilirliğini test etmek ve Türk popülasyonuna geçerli bir değerlendirme aracı sunmak amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Yapı

DSBÖ, psikolojideki temel bağlanma teorisi üzerine kurulmuştur. Ölçtüğü temel yapı, annenin doğum sonrası dönemde bebeğine karşı gösterdiği duygusal yakınlık, hassasiyet ve tepkiselliktir. Ölçek, bağlanmanın kalitesini teorik olarak dört temel alt boyutta incelemektedir:

• Bağlanmada Bozukluk (Alt Ölçek 1)
• Reddetme ve Sinirlilik (Alt Ölçek 2)
• Bebek Bakımında Gerginlik (Alt Ölçek 3)
• İstismar Riski (Alt Ölçek 4)

Ancak, güvenilirlik analizleri sonucunda alt ölçeklerin bazıları düşük iç tutarlılık gösterdiği için, ölçeğin pratik değerlendirmesi genellikle tek bir toplam skor üzerinden yapılmaktadır (bkz. Güvenirlik ve Faktör Analizi bölümleri).

Geçerlik

Yalçın ve arkadaşlarının 2014 tarihli güvenilirlik çalışmasında geçerlik analizlerine dair spesifik istatistiksel sonuçlar doğrudan belirtilmemiştir. Uyarlama çalışmalarında geçerlik, genellikle orijinal ölçeğin yapısal uygunluğunun korunması ve kültürel eşdeğerliliğin sağlanması yoluyla desteklenir.

Ölçeğin tam psikometrik değerlendirmesi için, gelecekteki araştırmaların, yapı geçerliğini (örneğin, Doğrulayıcı Faktör Analizi) ve diğer bağlanma ölçütleriyle ilişkisini inceleyen ölçüt bağımlı geçerlik çalışmalarını içermesi önerilmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. DSBÖ’nün 25 maddelik toplam skoru için hesaplanan Cronbach alfa değeri 0.75 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin genel olarak psikometrik literatürde kabul edilebilir bir iç tutarlılık düzeyine sahip olduğunu göstermektedir.

Alt ölçeklerin güvenilirlik katsayıları ise daha düşük değerler sergilemiştir:

• Bağlanmada Bozukluk (Alt Ölçek 1): 0.62
• Reddetme ve Sinirlilik (Alt Ölçek 2): 0.53
• Bebek Bakımında Gerginlik (Alt Ölçek 3): 0.40
• İstismar Riski (Alt Ölçek 4): 0.11

Özellikle 4. alt ölçeğin (İstismar Riski) tutarlılık katsayısının (0.11) son derece düşük olması, bu alt ölçeğin bağımsız bir boyut olarak güvenilir bir şekilde ölçüm yapamadığını ortaya koymuştur.

Faktör Analizi

Güvenilirlik analizlerinin sonuçlarına dayanarak, ölçeğin faktör yapısı hakkında önemli bir karar alınmıştır. Teorik olarak dört alt boyuttan oluşmasına rağmen, 4. alt ölçeğin (İstismar Riski) iç tutarlılığının (Cronbach alfa = 0.11) kabul edilemez düzeyde düşük olması nedeniyle, araştırmacılar bu alt ölçeğin ayrı bir faktör olarak değerlendirilmesinden vazgeçmiştir.

Bu nedenle, Doğum Sonrası Bağlanma Ölçeği’nin (DSBÖ) Türk örnekleminde pratik değerlendirmesi, 25 maddenin tamamını kapsayan tek bir toplam skor üzerinden yapılması tavsiye edilmiştir. Bu yaklaşım, zayıf tutarlılığa sahip alt boyutların neden olabileceği yorumlama hatalarını minimize etmeyi sağlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale), 25 madde

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Anneler (Mothers)

Age Group: Doğum sonrası dönemdeki anneler (Postpartum mothers)

Population Details: Türk anneler örneklemi üzerinde psikometrik özellikleri incelenmiştir.

Test Methodology: Ölçek, 6’lı Likert ölçeği kullanılarak derecelendirilir. Derecelendirme formatı 0=her zaman ile 5=hiçbir zaman arasında değişmektedir. Yüksek toplam skorlar, annenin bebeğiyle kurduğu bağlanmada daha fazla zorluk veya risk olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Doğum Sonrası Dönem, Anne-Bebek Bağlanması, Psikometri, Psikolojik Test, İç Tutarlılık, Cronbach Alfa.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: S. Songül Yalçın)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2014 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı, bilimsel araştırmalar dışındaki ticari veya klinik amaçlar için sorumlu yazar (S. Songül Yalçın) ile iletişime geçilerek izin alınmasını gerektirebilir. Ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Yalçın, S.S., Örün, E., Özdemir, P., Mutlu, B. ve Dursun, A. (2014). Türk Annelerde Doğum Sonrası Bağlanma Ölçeklerinin güvenilirliği. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 57, 246-251.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: dogum-sonrasi-baglanma-olcegi-dsbo-toad.pdf

[quads id=5]

Doğum Sonrası Bağlanma Ölçeği (DSBÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçeğin maddeleri yer almamaktadır. Ölçek toplam 25 maddeden oluşmaktadır.