Doğum Sonrası Kadınlarda Posttravmatik Teşhis Ölçeği

Özet

Bu akademik giriş, doğumla ilişkili Posttravmatik Stres Bozukluğu (PTSB) belirtilerini doğum sonrası kadınlarda taramak amacıyla orijinal Posttravmatik Teşhis Ölçeği’nin (PDS) Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerini inceleyen çalışmaya dayanmaktadır. Ölçek, travmatik doğum deneyimini takiben ortaya çıkan semptomları değerlendirmek üzere adapte edilmiştir. Çalışma, Türkiye’deki doğum sonrası popülasyonda PTSB taraması için güvenilir ve geçerli bir araç sunmayı amaçlamaktadır.

Ölçeğin adaptasyonu, Dikmen-Yildiz, Ayers ve Phillips (2017) tarafından gerçekleştirilmiş olup, kültürel bağlamda tutarlılık ve tanısal doğruluk sağlanmıştır. Bu araç, klinisyenlere ve araştırmacılara, doğum sonrası dönemde mental sağlığı desteklemek amacıyla erken müdahale gerektiren risk altındaki kadınları belirlemede yardımcı olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğum, Posttravmatik Stres Bozukluğu, Posttravmatik Teşhis Ölçeği, Doğum Travması, Psikometri, Türkçe Adaptasyon, Postpartum.

Yazarlar

Pelin Dikmen-Yildiz, Susan Ayers, Lesley Phillips.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, doğum deneyiminden kaynaklanan travmatik belirtileri taşıyan doğum sonrası kadınları hızlı ve etkin bir şekilde taramaktır. Doğum, bazı kadınlar için travmatik bir olay teşkil edebilir ve bu durum PTSB gelişimine yol açabilir. Bu ölçek, bu tür semptomların standartlaştırılmış ve kültürel olarak uyarlanmış bir yöntemle tespit edilmesini sağlamaktadır.

Özellikle Türkiye’deki kültürel ve dilsel bağlamda Posttravmatik Teşhis Ölçeği’nin (PDS) kullanıma uygunluğunu ve tanısal yeterliliğini belirlemek, ölçeğin birincil adaptasyon amaçlarından biridir. Bu adaptasyon, doğumla ilgili PTSB prevalansını doğru bir şekilde ölçmek için sağlam bir temel oluşturur.

Yapı

Bu ölçek, bireyin doğum deneyimini bir travma olarak algılaması sonucu ortaya çıkan PTSB semptomlarını ölçmektedir. Ölçülen yapı, Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından belirlenen tanı kriterlerine (genellikle DSM-5) uygun olarak dört temel semptom kümesini içerir:

• Yeniden Yaşama (İntrüzyon): Olayın tekrarlayan anıları, kâbuslar veya flaşbekler.
• Kaçınma: Travmatik olayla ilgili düşünce, duygu, yer veya insanlardan kaçınma çabaları.
• Olumsuz Biliş ve Duygudurum Değişiklikleri: Kendine, dünyaya veya geleceğe yönelik olumsuz inançlar, yabancılaşma.
• Uyarılma ve Tepkisellik: Aşırı tetikte olma, irkilme tepkisi, uyku bozuklukları veya sinirlilik.

Geçerlik

Dikmen-Yildiz ve arkadaşları (2017) tarafından yürütülen çalışma, ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmalarını detaylıca sunmaktadır. Yapı geçerliği, özellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yoluyla incelenmiş ve ölçek maddelerinin teorik olarak öngörülen PTSB semptom kümelerini ne ölçüde temsil ettiği araştırılmıştır.

Kriter geçerliği açısından, ölçeğin klinik olarak teşhis edilmiş PTSB vakalarını doğru bir şekilde ayırma yeteneği değerlendirilmiştir. Bu geçerlik çalışmaları, ölçeğin Türkiye’deki doğum sonrası kadınlarda spesifik olarak doğum travmasına bağlı PTSB teşhisi koyma yeteneğinin yüksek olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) kullanılarak rapor edilmiştir. Genellikle, PTSB ölçeklerinin güvenilirliğinin yüksek olması beklenir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçmede başarılı olduğunu doğrulamaktadır.

Orijinal çalışmada ayrıca, test-tekrar test güvenilirliği de incelenmiş olabilir; bu, ölçeğin kısa bir zaman aralığı içinde semptom düzeylerinde önemli bir değişiklik olmayan bireylerde ne kadar tutarlı sonuçlar verdiğini gösterir. Bu psikometrik özellikler, aracın klinik ve araştırma ortamlarında güvenle kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin Türkçe adaptasyonunda yapılan faktör analizi çalışmaları, orijinal PDS’nin teorik yapısını destekleyen faktör yapısını araştırmıştır. Posttravmatik Teşhis Ölçeği, genellikle DSM’nin öngördüğü semptom kümelerine karşılık gelen çok boyutlu bir yapıyı ortaya koyar.

Dikmen-Yildiz ve arkadaşları, Türk örnekleminde doğum sonrası PTSB semptomlarının faktör yüklerini inceleyerek, orijinal ölçeğin yapısının kültürel olarak geçerli olup olmadığını test etmişlerdir. Bu analizler, doğum travması sonrası PTSB semptomlarının yeniden yaşama, kaçınma ve uyarılma gibi temel boyutlara ayrılıp ayrılmadığını belirlemeye yardımcı olmuştur. Çalışmanın sonuçları, ölçeğin çok faktörlü yapısının Türk popülasyonunda da geçerli olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme ve Psikometrik Özelliklerin İncelenmesi (Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Orijinal PDS, genellikle semptomların son bir ay içinde ne sıklıkta yaşandığını ölçen 4 aşamalı Likert tipi bir derecelendirme kullanır (Örn: Hiç/Az/Orta/Çok).

Language Available: Türkçe

Population Group: Doğum Sonrası Kadınlar

Age Group: Yetişkin

Population Details: Türkiye’deki doğum yapmış ve doğum deneyimini travmatik olarak algılayan kadınlar. Çalışma, klinik ve/veya topluluk örneklemlerini içerebilir.

Test Methodology: Bireylerin geçmiş doğum deneyimleriyle ilgili PTSB semptomlarını ne sıklıkta yaşadıklarını değerlendiren maddelerden oluşur. Değerlendirme, doğumdan sonraki belirli bir zaman dilimini (genellikle en az bir ay) kapsar.

Anahtar Kelimeler

Doğum Sonrası Depresyon, Travma Tarama, Psikolojik Değerlendirme, Klinik Psikoloji, Posttravmatik Teşhis Ölçeği, Kadın Sağlığı.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Detaylı ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak araştırmacının akademik profilleri üzerinden erişilebilir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sorumlu yazar Pelin Dikmen-Yildiz’ın kurumsal iletişim adresi (City, University of London veya ilgili kurum) kullanılmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin adaptasyon ve psikometrik çalışmalarının yayın yılı 2017‘dir. Ölçeğin klinik veya araştırma amaçlı kullanımı için izinler, sorumlu yazar Pelin Dikmen-Yildiz veya orijinal ölçeğin telif hakkı sahipleri ile iletişime geçilerek alınmalıdır. Kullanım ücretleri ve izin koşulları, iletişim yoluyla belirlenecektir.

Kaynaklar

Dikmen-Yildiz, P., Ayers, S., & Phillips, L. (2017). Screening for birth-related PTSD: psychometric properties of the Turkish version of the Posttraumatic Diagnostic Scale in postpartum women in Turkey. European journal of psychotraumatology, 8(1), 1306414.

Ek olarak, çalışmanın bağlantısı: proxy2.marmara-elibrary.com

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: posttraumatic-diagnostic-scale-in-postpartum-women-toad.pdf

[quads id=5]

Doğum Sonrası Kadınlarda Posttravmatik Teşhis Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, yukarıda belirtilen Dikmen-Yildiz ve ark. (2017) referansındaki makalede veya sorumlu yazar ile iletişime geçilerek elde edilebilir. Ölçek, orijinal Posttravmatik Teşhis Ölçeği (PDS) yapısını takip ederek, doğum travması bağlamına uyarlanmış maddeler içermektedir.