Doğum Sonrası Destek Ölçeği

Özet

Doğum Sonrası Destek Ölçeği, doğum sonrası dönemde bireylerin algıladığı sosyal destek düzeyini ölçmek amacıyla Türk toplumuna uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, dört temel alt boyutta toplam 34 maddeden oluşmaktadır. Bu alt boyutlar; Maddi destek, Duygusal destek, Bilgilendirme desteği ve Karşılaştırma olarak belirlenmiştir. Ölçek, postpartum dönemde annelerin ihtiyaç duyduğu farklı destek türlerini kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Ölçeğin uyarlama çalışması, psikolojik ölçüm standartlarına uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, geçerlik ve güvenirlik analizleri ile Türkçe popülasyonunda kullanımının uygunluğu kanıtlanmıştır. Bu araç, özellikle doğum sonrası adaptasyon süreçlerini ve annelik deneyimini destekleyen çevresel faktörlerin anlaşılması açısından klinik ve akademik araştırmalara önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğum sonrası, sosyal destek, uyarlama, psikometrik, annelik, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi.

Yazarlar

Nursen ERTÜRK

—
[quads id=5]

Amaç

Doğum Sonrası Destek Ölçeği’nin temel amacı, doğum yapmış bireylerin, özellikle annelerin, postpartum dönemde çevrelerinden algıladıkları ve ihtiyaç duydukları destek türlerini ve düzeylerini sistematik olarak ölçmektir. Bu destek algısının ölçülmesi, bireyin psikolojik iyilik hali ve adaptasyon başarısı ile doğrudan ilişkilidir.

Ölçek, destek mekanizmalarını sadece genel bir skor üzerinden değil, aynı zamanda dört spesifik alt boyut (Maddi, Duygusal, Bilgilendirme ve Karşılaştırma) üzerinden değerlendirerek, klinisyenlere ve araştırmacılara destek eksikliği yaşanan alanları belirleme konusunda detaylı bilgi sunar. Bu sayede, postpartum depresyon riskini azaltmaya yönelik hedeflenmiş müdahale programlarının geliştirilmesine zemin hazırlar.

Yapı

Doğum Sonrası Destek Ölçeği, sosyal desteğin çok boyutlu yapısını ele alarak dört ana faktör veya alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçekte toplam 34 madde bulunmaktadır ve her alt boyut, destek deneyiminin farklı bir yönünü temsil eder.

Ölçeğin ölçtüğü yapılar ve madde dağılımları aşağıdaki gibidir:

• Maddi Destek: Bireye sağlanan somut yardım ve kaynakları (9 madde) ölçer.
• Duygusal Destek: Sevgi, güven, empati ve değer görme hissini (10 madde) ölçer.
• Bilgilendirme Desteği: Tavsiye, rehberlik ve gerekli bilgilerin sağlanmasını (10 madde) ölçer.
• Karşılaştırma: Benzer deneyimleri yaşayan diğer bireylerle kendini kıyaslama ve normalleştirme ihtiyacını (5 madde) ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, yapı geçerliğini incelemek amacıyla faktör analizi kullanılarak yapılmıştır. Elde edilen yapısal sonuçlar, orijinal ölçeğin yapısını destekler niteliktedir. Ayrıca, mevcut çalışma sonuçları ile önceden yapılmış ilgili çalışma sonuçları arasında korelasyonel karşılaştırmalar yapılarak ölçeğin ölçtüğü yapıyı doğru temsil edip etmediği sınanmıştır.

Gerçekleştirilen analizlerde, her bir faktörün özdeğeri (eigenvalue) 1’in üzerinde bulunmuştur; bu durum, faktörlerin istatistiksel açıdan anlamlı olduğunu ve ölçülen yapıyı yeterince açıkladığını göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin Türk popülasyonunda geçerli bir yapıya sahip olduğunu teyit etmektedir.

Güvenirlik

Doğum Sonrası Destek Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, çeşitli istatistiksel teknikler kullanılarak kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermektedir.

Güvenirlik analizlerinde kullanılan yöntemler şunlardır:

• Cronbach Alpha Çözümlemesi: Ölçeğin iç tutarlılığını ölçmek için kullanılmıştır.
• Madde Toplam Puan Korelasyon Tekniği: Her bir maddenin toplam puanla ne kadar ilişkili olduğunu belirlemiştir.
• Split-half (İki Yarı Güvenirliği): Ölçeğin yarısının diğer yarısı ile tutarlılığını incelemiştir.
• Spearman-Brown Güvenirlik Katsayısı: Split-half yöntemine ek olarak ölçeğin tamamının güvenirlik düzeyini hesaplamıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla yapılan faktör analizinde, ölçeğin dört faktörlü bir yapı sergilediği tespit edilmiştir. Bu analizde, faktör analizi sonuçları, ölçeğin orijinal yapısını koruduğunu göstermektedir.

Dört faktörlü çözümlemede elde edilen özdeğerler ve varyans açıklama oranları aşağıda belirtilmiştir:

• Faktör 1 (Maddi Destek) için Özdeğer: 15.00
• Faktör 2 (Duygusal Destek) için Özdeğer: 13.50
• Faktör 3 (Bilgilendirme Desteği) için Özdeğer: 11.00
• Faktör 4 (Karşılaştırma) için Özdeğer: 9.60

Bu dört faktör, toplam varyansın %48.90’ını açıklamaktadır, bu da ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı kabul edilebilir düzeyde temsil ettiğini göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 34 madde ve 4 alt boyuttan oluşan, öz bildirim temelli bir ölçektir.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama çalışması yapılmıştır).

Popülasyon Grubu: Doğum yapmış bireyler (Anneler).

Yaş Grubu: Yetişkin (Postpartum dönemdeki bireyler).

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan, doğum sonrası dönemde bulunan kadınlar.

Test Metodolojisi: 8’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır. Yanıt seçenekleri “Önemli değil: 0” ile “Çok önemli: 7” arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Postpartum, destek algısı, Likert ölçeği, iç tutarlılık, psikoloji, doğum.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nursen ERTÜRK

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Ege Üniversitesi, İzmir (Tez çalışmasının yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında uyarlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için sorumlu yazar Nursen Ertürk veya Ege Üniversitesi ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Yılı (Uyarlama): 2007

Kaynaklar

Ertürk, N. (2007). Doğum Sonrası Destek Ölçeğinin Türk toplumuna uyarlanması (Yüksek lisans tezi, Ege Üniversitesi, İzmir). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp adresinden edinilmiştir.

Ölçeğin orijinal PDF dökümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: dogum-sonrasi-destek-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Doğum Sonrası Destek Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 4 alt boyut ve 34 maddeden oluşmaktadır:

• Maddi destek (9m)
• Duygusal destek (10m)
• Bilgilendirme desteği (10m)
• Karşılaştırma (5m)