Hospital for Special Surgery (HSS) Diz Skorlaması

Özet

Hospital for Special Surgery (HSS) Diz Skorlaması, özellikle total diz artroplastisi veya diğer diz rahatsızlıkları sonrası hastaların fonksiyonel durumunu ve ağrı seviyelerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir klinik ölçüm aracıdır. Bu akademik giriş, ölçeğin Türkiye popülasyonuna uyarlanmasına odaklanmaktadır. Selnur Narin ve arkadaşları tarafından 2014 yılında gerçekleştirilen uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerini, yani güvenirlik ve geçerliğini, kanıtlamayı amaçlamıştır. Bu çapraz kültürel adaptasyon, HSS Diz Skorunun Türk ortopedi ve fizyoterapi pratiğinde kullanılabilmesi için standartlaştırılmış, bilimsel bir temel sağlamaktadır. Ölçek, diz ekleminin altı temel bileşenini değerlendirerek hastanın genel klinik durumuna dair kapsamlı bir puan sunar.

Anahtar Kelimeler

HSS Knee Score, Diz, Çapraz kültürel adaptasyon, Diz artroplastisi, Fonksiyonel değerlendirme, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Selnur Narin, Burcu Ünver, Serap Bakırhan, Özlem Bozan, Volkan Karatosun.

Amaç

Hospital for Special Surgery (HSS) Diz Skorlaması’nın temel amacı, diz eklemi sorunları yaşayan hastaların klinik durumlarını, özellikle ağrı, fonksiyonel kapasite ve hareket açıklığı gibi boyutlarda objektif olarak ölçmek ve skorlamaktır. Bu skorlama sistemi, genellikle total diz artroplastisi gibi cerrahi müdahaleler öncesi ve sonrası tedavi sonuçlarını izlemek ve tedavi etkinliğini karşılaştırmak için kritik bir araç olarak kullanılır.

Türkiye’deki uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak, Türk kültürüne ve diline uygun, geçerli ve güvenilir bir araç sağlamaktır. Bu adaptasyon, Türk klinisyenlerin uluslararası standartlarda diz fonksiyonu değerlendirmesi yapabilmesine olanak tanır ve böylece uluslararası çalışmalarla karşılaştırılabilir klinik veriler elde edilmesini kolaylaştırır.

Yapı

HSS Diz Skoru, hastanın diz fonksiyonu ve deneyimlediği semptomlar üzerine odaklanan çok boyutlu bir yapıyı ölçer. Ölçek, esas olarak altı ana bileşeni değerlendirir. Bu bileşenler, hastanın yaşam kalitesi üzerindeki etkileri de kapsayacak şekilde, diz sağlığının farklı ve kritik yönlerini temsil eder:

• Ağrı: Hastanın deneyimlediği ağrının şiddeti ve sıklığı.
• Fonksiyon: Yürüme ve merdiven çıkma gibi günlük aktiviteleri gerçekleştirme yeteneği.
• Hareket Açıklığı: Diz ekleminin fleksiyon ve ekstansiyon dereceleri.
• Kas Gücü: Diz çevresindeki kasların klinik olarak değerlendirilen kuvvet seviyesi.
• Deformite: Diz ekleminde var olan anatomik bozukluklar veya aks sapmaları.
• Stabilite: Diz ekleminin yanal veya ön-arka yönde stabilitesi.

Ölçek, objektif klinik muayene bulgularını (hekim veya fizyoterapist tarafından değerlendirilen) hasta rapor edilen fonksiyonel çıktılarla birleştirerek kapsamlı bir değerlendirme sunar. Maksimum toplam skor 100 olup, daha yüksek skorlar daha iyi diz fonksiyonunu ve daha az semptomu işaret eder.

Geçerlik

Narin ve arkadaşları (2014) tarafından yürütülen çapraz kültürel adaptasyon çalışmasında, HSS Diz Skorlaması’nın Türkçe versiyonunun geçerliği detaylı olarak incelenmiştir. Yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla, ölçeğin diğer bilinen fonksiyonel ölçüm araçları (örneğin, Western Ontario ve McMaster Üniversiteleri Osteoartrit İndeksi – WOMAC veya Kısa Form-36 – SF-36) ile korelasyonu incelenmiştir. Bu analizler, beklenen teorik ilişkilerin kurulduğunu ve ölçeğin diz fonksiyonunu başarıyla ölçtüğünü göstermiştir.

Ayrıca, Türkçe HSS Diz Skoru’nun bilinen gruplar arasında (örneğin, cerrahi geçirmiş ve geçirmemiş hastalar) ayrım yapabilme yeteneği (diskriminant geçerlik) ve klinik değişikliklere duyarlılığı (duyarlılık geçerliği) de değerlendirilmiştir. Bulgular, Türkçe versiyonun klinik ortamlarda kullanılmak üzere yeterli düzeyde geçerli olduğunu ve tedaviye bağlı değişiklikleri yakalayabildiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Adaptasyon çalışması, Türkçe HSS Diz Skoru’nun güvenilirliğini sağlamak için hem iç tutarlılık hem de test-tekrar test güvenirlik yöntemlerini kullanmıştır. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı ne kadar ölçtüğünü gösterir ve genellikle Cronbach alfa katsayısı ile rapor edilir. Narin ve arkadaşları, yüksek Cronbach alfa değerleri elde ederek, maddelerin homojenliğini ve ölçeğin iç tutarlılığının kabul edilebilir düzeyde olduğunu teyit etmişlerdir.

Test-tekrar test güvenirliği ise, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirler. Bu, klinik durumu stabil olan aynı bireylere kısa bir süre arayla uygulanan test sonuçlarının karşılaştırılmasıyla ölçülür. Çalışma, Türkçe versiyonun tekrarlanabilir ve güvenilir ölçümler sağladığını, böylece klinik izleme amacıyla güvenle kullanılabileceğini göstermiştir.

Faktör Analizi

Hospital for Special Surgery (HSS) Diz Skoru, klinik gözlem ve hasta raporuna dayalı altı ana bileşenden (Ağrı, Fonksiyon, Hareket Açıklığı, Kas Gücü, Deformite ve Stabilite) oluşur. Bu altı bileşen, ölçeğin doğal faktör yapısını oluşturur. Uyarlama çalışmalarında amaç, bu orijinal yapının kültürel ve dilsel adaptasyondan sonra da korunup korunmadığını incelemektir.

2014 tarihli adaptasyon çalışması, maddelerin çeviri ve kültürel eşdeğerlik süreçlerinin ardından, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyici analizler içermektedir. Bu analizler, HSS Diz Skoru’nun temel bileşenlerinin Türkçe versiyonda da anlamlı ve ayrışmış bir şekilde var olduğunu teyit ederek, ölçeğin orijinal klinik amacına uygun şekilde kullanılabileceğini göstermiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Cross-Cultural Adaptation)

Format: Klinik gözlem ve hasta öz bildirimi maddelerinin birleşimi ile oluşturulmuş, çok boyutlu puanlama sistemi. Maksimum toplam skor 100 puandır.

Language Available: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Population Group: Diz eklem rahatsızlıkları olan hastalar, özellikle diz artroplastisi adayları ve sonrası hastalar.

Age Group: Yetişkinler.

Population Details: Türk popülasyonu üzerinde, diz fonksiyon bozukluğu veya diz cerrahisi geçmişi olan bireylerle test edilmiştir.

Test Methodology: Ölçek, fizyoterapist veya hekim tarafından uygulanan objektif değerlendirme maddeleri ile hastanın kendi bildirdiği semptom ve fonksiyonel kısıtlılıkları içeren maddelerin birleşiminden oluşur. Uygulama süresi kısadır ve klinik ortamda kolayca gerçekleştirilebilir.

Anahtar Kelimeler

Ortopedi, Fizyoterapi, Diz cerrahisi, Fonksiyonel sonuç ölçümü, Güvenirlik, Geçerlik, Eklem sağlığı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Selnur Narin)

Correspondence Address: Çalışmanın yayınlandığı dönemdeki sorumlu yazarın kurumsal adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2014

İzinler ve Ücret: Ölçeğin orijinal kullanımı Hospital for Special Surgery tarafından belirlenen kurallara tabidir. Türkçe adaptasyonun ticari olmayan akademik amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Selnur Narin ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Kaynaklar

Narin, S., Ünver, B., Bakırhan, S., Bozan, Ö. & Karatosun, V. (2014). Cross-cultural adaptation, reliability and validity of the Turkish version of the Hospital for Special Surgery (HSS) Knee Score. Acta Orthop Traumatol Turc, 48(3), 241-248. Doi: 10.3944/AOTT.2014.3109.

Makalenin orijinal PDF’i şu adresten indirilebilir: aott.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dökümanı burada mevcuttur: special-surgery-hss-knee-score-toad.pdf

Hospital for Special Surgery (HSS) Diz Skorlaması Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. HSS Diz Skorlaması, klinik gözlem ve hasta beyanına dayalı olarak altı ana kategori üzerinden puanlama yapılmasını gerektiren bir araçtır. Bu kategoriler şunlardır:

• Ağrı
• Fonksiyon (Yürüme ve Merdiven Çıkma)
• Hareket Açıklığı
• Kas Gücü
• Deformite
• Stabilite