Hospitalize Hastalarda Nutrisyonel Değerlendirme Testi NRS-2002

Özet

Hospitalize Hastalarda Nutrisyonel Değerlendirme Testi NRS-2002 (Nutritional Risk Screening – 2002), hastanede yatan yetişkin hastalarda malnütrisyon riskini hızlı ve sistematik bir şekilde belirlemek amacıyla geliştirilmiş standardize bir tarama aracıdır. Bu ölçek, hastaların beslenme durumundaki bozuklukları ve hastalığın şiddetini eş zamanlı olarak değerlendirerek, beslenme desteğine ihtiyaç duyulup duyulmadığını tespit etmeyi amaçlar. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu ve psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesi, 2014 yılında Bolayır tarafından bir tıpta uzmanlık tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, uluslararası alanda kabul görmüş olan NRS-2002’nin Türk hastane popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini göstermeyi hedeflemiştir. Erken teşhis, hastanede kalış süresini kısaltmak ve tedavi sonuçlarını iyileştirmek açısından kritik öneme sahiptir.

NRS-2002, hastanın beslenme durumu ile hastalığın ciddiyeti arasındaki etkileşimi ölçen iki aşamalı bir algoritma sunar. Bu adaptasyon çalışması, özellikle yoğun bakım üniteleri ve genel servislerde yatan hastaların nutrisyonel değerlendirme süreçlerine bilimsel bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Nutrisyonel Risk Taraması, NRS-2002, Hastane, Malnütrisyon, Hospitalizasyon, Beslenme Desteği, Uyarlama, Klinik Değerlendirme.

Yazarlar

Bolayır, B. (Adaptasyon Yazarı); Kondrup, J., Allison, S. P., Elia, M., Vellas, B., & Plauth, M. (Orijinal Geliştiriciler)

Amaç

Hospitalize Hastalarda Nutrisyonel Değerlendirme Testi NRS-2002’nin temel amacı, hastaneye yatırılan yetişkin hastalarda beslenme riskini erken ve sistematik olarak taramaktır. Ölçek, yüksek riskli hastaları hızla belirleyerek, zamanında ve uygun beslenme müdahalelerinin başlatılmasını sağlamayı hedefler. Bu araç, klinik nutrisyon uzmanlarının hastaların prognozunu olumsuz etkileyebilecek olan malnütrisyonu önlemesine yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır.

Bolayır (2014) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, orijinal Danca versiyonu (Kondrup ve ark., 2003) esas alınarak geliştirilen NRS-2002’nin Türkçe dilinde ve Türk hastane ortamında geçerlilik ve güvenilirliğini değerlendirmek, böylece ulusal klinik uygulamalara entegrasyonunu sağlamaktır. Bu, özellikle hastanede kalış süresi ve mortalite gibi kritik sonuçlarla ilişkili olan beslenme riskinin doğru tespit edilmesini garanti altına almayı amaçlamıştır.

Yapı

NRS-2002, hastanın genel beslenme durumunu ve hastalığın şiddetini dikkate alan iki ana bileşen üzerine kurulmuş çok boyutlu bir yapıyı ölçer. Ölçek, tarama sürecini iki aşamada gerçekleştirir:

• Ön Tarama (Initial Screening): Hastanın Vücut Kitle İndeksi (VKİ), son 3 ayda kilo kaybı, son hafta besin alımındaki azalma ve hastalığın ciddiyeti gibi dört temel sorunun yanıtlanmasıyla hızlı bir risk değerlendirmesi yapılır.
• Nihai Değerlendirme (Final Assessment): Ön taramada riskli bulunan hastalar için daha detaylı bir puanlama yapılır. Bu aşamada, beslenme durumunun bozukluk derecesi (kilo kaybı, VKİ ve besin alım yüzdesi) ile hastalığın ciddiyet derecesi (hafif, orta, ciddi) puanlanır.

Yapısal olarak, beslenme durumu ve hastalık ciddiyeti puanları toplanarak hastanın toplam beslenme riski puanı (0-7 arası) elde edilir. 3 veya daha yüksek bir puan, hastanın beslenme desteğine ihtiyacı olduğu anlamına gelir. Bu puanlama sistemi, NRS-2002’nin temel ölçtüğü psikometrik yapıdır.

Geçerlik

Bolayır (2014) tarafından yapılan uyarlama çalışmasının geçerlilik verileri, kaynak içerikte spesifik olarak belirtilmemiştir (-). Ancak, bir uyarlama tezinde genellikle içerik geçerliliği (uzman görüşleri ile), kriter geçerliliği (başka nutrisyonel değerlendirme araçlarıyla karşılaştırma) ve yapı geçerliliği (faktör analizi veya bilinen gruplar karşılaştırması) yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Orijinal NRS-2002 ölçeği, uluslararası alanda geniş bir geçerliliğe sahiptir. Çeşitli çalışmalar, yüksek NRS-2002 skorlarının, hastanede kalış süresi, komplikasyon oranları ve mortalite gibi olumsuz klinik sonuçlarla güçlü korelasyon gösterdiğini kanıtlamıştır (Kondrup ve ark., 2003). Bu, ölçeğin klinik sonuçları öngörme kriter geçerliliğinin yüksek olduğunu gösterir. Türk uyarlamasının da bu kriterleri karşılamak üzere tasarlandığı kabul edilmektedir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte, Bolayır (2014) çalışmasına ait güvenirlik verileri de spesifik olarak sunulmamıştır (-). Bir psikometrik uyarlama çalışmasında güvenilirliğin gösterilmesi için genellikle iç tutarlılık (Cronbach alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenirliği (farklı zamanlarda yapılan ölçümlerin tutarlılığı) yöntemleri kullanılır. Ek olarak, NRS-2002 gibi gözlemciye dayalı araçlarda gözlemciler arası güvenirlik (farklı uygulayıcıların aynı sonuçları elde etme derecesi) büyük önem taşır.

Orijinal NRS-2002 ölçeği, yüksek düzeyde gözlemciler arası güvenilirliğe sahip olacak şekilde tasarlanmıştır, çünkü puanlama sistemi oldukça objektif ve tanımlayıcı kriterlere dayanır. Türk uyarlamasının da, klinik pratik açısından uygulanabilirliğini ve tekrarlanabilirliğini sağlamak amacıyla bu güvenilirlik ölçütlerinin tezin içeriğinde detaylıca incelendiği düşünülmektedir.

Faktör Analizi

NRS-2002, bir kişilik veya tutum ölçeği olmaktan ziyade, önceden tanımlanmış klinik kriterlere dayanan bir tarama algoritmasıdır. Bu nedenle, ölçeğin yapısal geçerliliği genellikle keşifsel veya doğrulayıcı faktör analizi yerine, ölçek bileşenlerinin klinik sonuçlarla olan ilişkisi üzerinden test edilir. NRS-2002, beslenme bozukluğu ve hastalık ciddiyeti olmak üzere iki ana bileşenin toplamından oluştuğu için, faktör analizi yerine genellikle kriter geçerliliği çalışmaları ön plana çıkar.

Ancak, bazı araştırmacılar NRS-2002’nin alt boyutlarının (örneğin, VKİ, kilo kaybı ve hastalık şiddeti) ne ölçüde tek bir “Nutrisyonel Risk” yapısını temsil ettiğini incelemek için yapısal eşitlik modellemesi gibi daha gelişmiş analizleri kullanabilirler. Bolayır (2014) tezinde, bu tarama aracının Türk popülasyonunda klinik risk tahmin etme yeteneğine odaklanılmıştır.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: İki aşamalı, standardize edilmiş tarama algoritması (Puanlama aralığı 0-7, risk eşiği 3)

Language Available: Türkçe (Uyarlama), Danca ve İngilizce (Orijinal)

Population Group: Hastanede yatan yetişkin hastalar

Age Group: Genellikle 18 yaş ve üzeri (70 yaş üzeri hastalara +1 puan eklenir)

Population Details: Çeşitli klinik servislerde yatan, akut veya kronik hastalığa sahip bireyler. Uyarlama çalışması Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Hemşire veya doktorlar tarafından kısa sürede uygulanabilen yapılandırılmış bir klinik değerlendirme metodolojisidir. Hastanın beslenme geçmişi, fiziksel ölçümleri ve hastalığın klinik ciddiyeti dikkate alınarak puanlama yapılır.

Anahtar Kelimeler

Nutrisyonel Tarama, Beslenme Durumu, Hastalık Ciddiyeti, Klinik Uygulama, Psikometrik Özellikler, Hastane Yönetimi, Tedavi Prognozu.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiş

Correspondence Address: Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Ankara (Uyarlama Tezi Bağlamında)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

NRS-2002, genellikle klinik uygulamalar için ücretsiz olarak kullanılabilen bir kamu malı tarama aracıdır. Türkçe uyarlamasının kullanımı için, uyarlama çalışmasını yapan yazarın (Bolayır, B.) ve tezin yayınlandığı kurumun (Hacettepe Üniversitesi) etik ve akademik kurallarına uyulması gerekmektedir.

Test Yılı (Uyarlama): 2014

Ücret: Genellikle Ücretsiz (Akademik ve Klinik Kullanım İçin)

Kaynaklar

• Bolayır, B. (2014). Hospitalize hastalarda nutrisyonel değerlendirme testi NRS-2002’nin (Nutrıtıonal Rısk Screenıng -2002) geçerlilik ve güvenilirliğinin değerlendirilmesi (Tıpta uzmanlık tezi, Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Ankara).
• Kondrup, J., Allison, S. P., Elia, M., Vellas, B., & Plauth, M. (2003). ESPEN guidelines for nutrition screening 2002. Clinical Nutrition, 22(4), 415-421.

Hospitalize Hastalarda Nutrisyonel Değerlendirme Testi NRS-2002 Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu akademik girişte, Bolayır (2014) tarafından uyarlanan Hospitalize Hastalarda Nutrisyonel Değerlendirme Testi NRS-2002’nin maddeleri orijinal kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçek, genellikle iki aşamalı bir algoritma şeklinde sunulur ve maddeleri beslenme durumundaki bozuklukları (kilo kaybı, VKİ, besin alım yüzdesi) ve hastalığın ciddiyetini (hafif, orta, ciddi) puanlayan kriterlerden oluşur.