Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sistemi (DC-YDPS)

Öz

Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sistemi (DC-YDPS), diz fonksiyonlarını ve sonuçlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir klinik ölçektir. Bu akademik giriş, Özden ve arkadaşları (2017) tarafından gerçekleştirilen ölçeğin Türkçe versiyonunun kültürel adaptasyonu, geçerlik ve güvenirlik çalışmasını kapsamaktadır. Çalışma, DC-YDPS’nin Türk popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır. Bu adaptasyon, ortopedi ve fizik tedavi alanlarında diz cerrahisi sonuçlarının standart bir şekilde izlenmesine olanak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler (1)

Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sistemi, DC-YDPS, diz puanlama, kültürel adaptasyon, geçerlik, güvenirlik, ortopedi, fizik tedavi.

Yazarlar (1)

Fatih Özden, N. Tuğay, B.U. Tuğay, C.Y. Kılınç.

Amaç

Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sistemi (DC-YDPS), başta diz artroplastisi olmak üzere çeşitli diz rahatsızlıklarının cerrahi ve cerrahi olmayan tedavileri sonrasında hastaların fonksiyonel durumlarını ve ağrı seviyelerini standartize edilmiş bir şekilde değerlendirmek için tasarlanmıştır. Ölçek, klinik sonuçları objektif ve subjektif parametrelerle ölçmeyi hedefler ve klinisyenlere tedavi başarısını izlemede somut veriler sunar.

Özden ve arkadaşlarının çalışmasının temel amacı, orijinal DC-YDPS ölçeğini Türk kültürüne ve diline uyarlayarak, fizyoterapi ve ortopedi alanlarında kullanıma sunmaktır. Bu kültürel adaptasyon süreci, ölçeğin dilsel ve kavramsal eşdeğerliğini sağlayarak, Türk popülasyonunda uluslararası standartlarda değerlendirme yapılabilmesine imkan vermiştir.

Yapı

DC-YDPS, temelde dizin fonksiyonel durumunu ve hastanın yaşam kalitesini etkileyen semptomları ölçen bir yapıyı değerlendirir. Bu yapı genellikle iki ana bileşene ayrılır: Klinik Puanlama (diz stabilitesi, hareket aralığı ve deformite gibi objektif değerlendirmeler) ve Fonksiyonel Puanlama (yürüme, merdiven çıkma gibi günlük yaşam aktivitelerindeki performans). Bu iki bileşen, dizin hem fiziksel sağlığını hem de hastanın günlük yaşam üzerindeki etkisini kapsamlı bir şekilde ele alır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısal bütünlüğünün Türkçe versiyonunda da korunduğunu doğrulamayı amaçlamıştır. Ölçek, diz cerrahisi sonuçlarının izlenmesinde kritik bir araç olarak kabul edilmekte olup, çok boyutlu yapısıyla diz sağlığının tüm yönlerini ölçmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerliliği, Türkçe versiyonunun ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla incelenmiştir. Yapılan analizlerde Spearman kat sayısı hesaplanmıştır. Bu katsayı, DC-YDPS’nin diğer ilgili ölçütlerle olan korelasyonunu inceleyerek yapı geçerliliğine dair kanıt sağlamıştır. Bu analiz, özellikle sıralı veya normal dağılım göstermeyen verilerle çalışırken tercih edilen non-parametrik bir yöntemdir.

Elde edilen Spearman sıra korelasyon katsayısı bulguları, ölçek maddelerinin klinik olarak anlamlı sonuçlar ürettiğini ve beklenen teorik ilişkileri yansıttığını desteklemektedir. Bu, DC-YDPS’nin Türk popülasyonunda da geçerli bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizi, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık, ölçeğin farklı maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Bu amaçla Cronbach alfa kat sayısı hesaplanmıştır.

Yüksek bir Cronbach alfa değeri, Türkçe versiyonun maddelerinin birbiriyle yüksek düzeyde ilişkili olduğunu ve dolayısıyla ölçeğin genel olarak tutarlı olduğunu işaret eder. Bu sonuçlar, DC-YDPS’nin Türk hastalar üzerinde tekrarlanan ölçümlerde stabil ve güvenilir sonuçlar vereceğini göstermektedir. Güvenirlik sonuçları, ölçeğin araştırma ve klinik uygulamalarda tutarlı veri toplama yeteneğini pekiştirmektedir.

Faktör Analizi

Özden ve arkadaşlarının sunduğu kongre özetinde, ölçeğin yapısal boyutlarını netleştirmek için uygulanan spesifik bir faktör analizi yöntemine dair detaylı bilgi bulunmamaktadır. Ancak, kültürel adaptasyon çalışmalarının standart prosedürleri gereği, ölçeğin orijinal yapısının (klinik ve fonksiyonel bileşenler) Türkçe versiyonunda da korunduğunu doğrulamak için yapı geçerliliği analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır.

Gelecekteki çalışmalar, bu ölçeğin Türkçe yapısını daha derinlemesine incelemek ve orijinal ölçeğin faktör yapısıyla karşılaştırmak amacıyla Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanabilir.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: Puanlama Sistemi (Genellikle klinisyen ve hasta raporlamasının bir kombinasyonu)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan Versiyon), Orijinal (İngilizce)

Popülasyon Grubu: Diz Patolojisi Olan Hastalar

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkiye’de diz rahatsızlıkları olan hastalar üzerinde kültürel adaptasyon ve psikometrik analizler yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Klinik değerlendirme ve hastanın subjektif şikayetlerinin puanlanmasına dayalıdır. Geçerlik için Spearman sıra korelasyon katsayısı, güvenirlik için ise iç tutarlılık (Cronbach Alfa) kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler (2)

Diz fonksiyonu, artroplasti, Spearman sıra korelasyonu, Cronbach alfa, sağlık bilimleri kongresi, psikometrik özellikler.

Yazarlar (2)

Sorumlu Yazar: Fatih Özden

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir (Çalışma Adnan Menderes Üniversitesi’nde sunulmuştur).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçeğin Türkçe adaptasyonu 2017 yılında Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi’nde sunulmuştur. Ölçeğin kullanımı için orijinal Diz Cemiyeti’nin (Knee Society) telif haklarına ve izin prosedürlerine uyulması gerekmektedir.

Sorumlu yazar ile iletişim kurmak için e-posta adresi mevcuttur: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: diz-cemiyeti-yeni-diz-puanlama-sistemi-dc-ydps-toad.pdf

Kaynaklar

Özden, F., Tuğay, N., Tuğay, B.,U.,& Kılınç, C.Y. (2017). Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sisteminin Türkçe versiyonunun kültürel adaptasyonu, geçerlik ve güvenirliği. Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi, içinde (ss. 380). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi.

Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sistemi (DC-YDPS) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu akademik girişe temel teşkil eden kaynak içerikte (Özden ve ark., 2017 Kongre Özeti), Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sisteminin (DC-YDPS) maddeleri veya puanlama şeması yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi, puanlama yönergeleri ve derecelendirme sistemi için orijinal ölçeğe veya adaptasyon çalışmasının tam metnine başvurulması gerekmektedir.