Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sistemi Ölçeği

Özet

Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sistemi Ölçeği, uluslararası alanda yaygın olarak kullanılan ve özellikle total diz artroplastisi (TDA) sonrası hasta sonuçlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal İngilizce ölçeğin Türkçe kültürel adaptasyonudur. Bu adaptasyon çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olarak kullanılabilmesini sağlamayı amaçlamıştır. Ölçek, hem cerrahi sonrası dizin objektif klinik durumunu hem de hastanın subjektif fonksiyonel kapasitesini ve memnuniyetini ölçen kapsamlı bir psikometrik özellikler setine sahiptir.

Özden ve arkadaşları (2017) tarafından gerçekleştirilen çalışma, ölçeğin dilsel çeviri sürecini takiben, Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermektedir. Bu süreç, uluslararası standartlara uygun bir kültürel adaptasyon metodolojisi izlenerek tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sistemi, KSS, diz fonksiyonu, total diz artroplastisi, adaptasyon, geçerlik, güvenirlik, ortopedi.

Yazarlar

Fatih Özden, Nuri Tuğay, B.U. Tuğay, Cengiz Yalınkılıç.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sistemi‘nin (KSS) Türkçe konuşulan kültüre özgü dilsel ve kültürel geçerliliğini sağlayarak, diz cerrahisi geçirmiş bireylerin klinik ve fonksiyonel sonuçlarını standartize edilmiş bir biçimde değerlendirmektir. Bu adaptasyon, Türkiye’deki klinisyenler ve araştırmacılar için güvenilir, uluslararası kabul görmüş bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, diz cerrahisi, özellikle total diz artroplastisi (TDA) müdahaleleri sonrasında hastanın ağrı düzeyini, eklem hareket açıklığını, stabilitesini ve günlük yaşam aktivitelerindeki işlevselliğini objektif ve subjektif kriterlerle puanlamaya olanak tanır.

Yapı

Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sistemi (KSS), diz ekleminin kapsamlı bir değerlendirmesini yapmak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, genellikle iki ana bileşen veya yapı etrafında şekillenir:

• Klinik Diz Skoru (Objective Knee Score): Ağrı, hareket açıklığı, stabilite ve hizalanma gibi fizyolojik ve anatomik parametreleri ölçer. Bu kısım genellikle klinisyen tarafından değerlendirilir.
• Fonksiyonel Skoru ve Hasta Memnuniyeti (Functional Score and Patient Satisfaction): Hastanın yürüme, merdiven çıkma, ayakkabı giyme gibi günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlılıklarını ve genel sağlık durumuyla ilgili memnuniyet düzeyini değerlendirir. Bu kısım hasta tarafından bildirilen sonuçları içerir.

Geçerlik

Özden ve arkadaşlarının (2017) çalışmasında, Türkçe versiyonunun kültürel adaptasyonu ve psikometrik geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Geçerlik çalışmaları, ölçeğin orijinal yapısına uygunluğunu ve ölçmeyi amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini göstermeyi amaçlamıştır.

Orijinal çalışmada spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, kültürel adaptasyon çalışmaları genellikle içerik geçerliği (uzman görüşleri ile) ve yapı geçerliği (faktör analizi veya bilinen gruplar arasındaki farklılıkların incelenmesi yoluyla) yöntemlerini kullanır. Bu adaptasyonun, Türkçe versiyonunun uluslararası standartlara uygun yapı geçerliğine sahip olduğunu varsaymak gerekmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin tutarlılığını ve tekrarlanabilirliğini ifade eder. Adaptasyon çalışması kapsamında, ölçeğin iç tutarlılık katsayıları (genellikle Cronbach Alfa) ve test-tekrar test güvenirliğinin incelendiği tahmin edilmektedir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı klinisyenler tarafından uygulandığında tutarlı sonuçlar verdiğini doğrulamayı hedefler. Orijinal çalışmada bu değerler sunulmamış olsa da, bir adaptasyon çalışmasının başarısı, yüksek iç tutarlılık ve tatmin edici düzeyde test-tekrar test güvenirliği değerlerine bağlıdır.

Faktör Analizi

Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sistemi, çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Türkçe versiyonunun yapı geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizi yapılması beklenir. Bu analizler, orijinal ölçeğin varsayılan faktör yapısının (Klinik Skor, Fonksiyonel Skor vb.) Türkçe verilerde de korunduğunu kanıtlamak için kritik öneme sahiptir.

Faktör analizi sonuçları, Türkçe KSS’nin klinik uygulamalarda ve araştırmalarda kullanılabilecek geçerli alt ölçeklere sahip olup olmadığını belirler ve puanlama sisteminin yapısal bütünlüğünü destekler.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Klinik ve Hasta Raporlamasına Dayalı Puanlama Sistemi

Language Available: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Population Group: Ortopedik hastalar, özellikle diz eklemi patolojisi olan ve cerrahi tedavi (TDA) görmüş bireyler.

Age Group: Yetişkin Popülasyon

Population Details: Diz fonksiyonunun ve cerrahi sonuçların değerlendirilmesi gereken klinik ve araştırma ortamlarındaki hastalar.

Test Methodology: Hem klinisyen gözlemi ve ölçümü hem de hastanın kendi bildirdiği deneyimlere dayanan çok bileşenli bir metodoloji kullanır.

Anahtar Kelimeler

Diz fonksiyonu, skorlama sistemi, ortopedik cerrahi, rehabilitasyon, hasta sonuçları, KSS adaptasyonu.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Bilinmiyor (Muhtemelen Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tıp Fakültesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Adaptasyon): 2017

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izni ve ücret durumu için sorumlu yazar Fatih Özden ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal çalışma, 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi kapsamında bir Kongre Bildirisi olarak sunulmuştur.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: diz-cemiyeti-yeni-diz-puanlama-sisteminin-turkce-versiyonu-toad.pdf

Kaynaklar

Özden, F., Tuğay, N., Tuğay, B.U. ve Yalınkılıç, C. (2017). Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sisteminin Türkçe Versiyonunun kültürel adaptasyonu, geçerlik ve güvenirliği. 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi içinde (s.380). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi.

Diz Cemiyeti Yeni Diz Puanlama Sistemi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddeleri, genellikle klinik değerlendirme (ağrı şiddeti, eklem hareket açıklığı, stabilite) ve hasta tarafından bildirilen fonksiyonel kısıtlılıklar (yürüme mesafesi, merdiven çıkma, ayakkabı giyme) üzerine odaklanan alt bölümlerden oluşur.