Hemşirelikte Meslek Seçimi Ölçeği

Özet

Hemşirelikte Meslek Seçimi Ölçeği, hemşirelik öğrencilerinin veya profesyonellerinin kariyer tercihlerini etkileyen faktörleri değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama çalışmasının ürünüdür. Ölçeğin temel amacı, bireylerin hemşirelik mesleğini seçme nedenlerini, motivasyonlarını ve mesleğe yönelik tutumlarını ölçmektir. Bu ölçek, Ebru Önler ve Gülşen Varol-Saraçoğlu tarafından 2010 yılında Türk kültürüne adapte edilmiş ve psikometrik özellikleri incelenmiştir.

Ölçeğin adaptasyon süreci, orijinal formun yapısal bütünlüğünü koruyarak, Türkçe konuşan popülasyonda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamayı hedeflemiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin hemşirelik eğitimi ve kariyer danışmanlığı alanlarında kullanılabilir nitelikte olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, Meslek Seçimi, Kariyer Motivasyonu, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama, Psikometri.

Yazarlar

Ebru Önler, Gülşen Varol-Saraçoğlu

Amaç

Bu ölçeğin birincil amacı, hemşirelik alanında eğitim gören veya bu mesleği icra eden bireylerin, kariyer tercihlerini şekillendiren içsel (altruizm, kişisel ilgi) ve dışsal (maaş, sosyal statü, iş güvencesi) motivasyon kaynaklarını bilimsel olarak tespit etmektir. Ölçek, hemşirelik mesleğine yönelimi anlamak ve bu alandaki insan kaynakları planlamasına katkıda bulunmak üzere tasarlanmıştır.

Uyarlama çalışması, uluslararası alanda kabul görmüş bir meslek seçimi ölçeğinin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test ederek, Türkiye’deki hemşirelik popülasyonuna özgü veri toplama imkanı sunmayı amaçlamıştır. Bu sayede, hemşirelik eğitimi veren kurumlar, öğrencilerin mesleğe bağlılığını ve motivasyon düzeylerini daha iyi anlayabilmektedir.

Yapı

Hemşirelikte Meslek Seçimi Ölçeği, bireyin meslek seçimi sürecini etkileyen çok boyutlu faktörleri ölçen bir yapıyı temel alır. Tipik olarak, bu tür meslek seçim ölçekleri birden fazla alt boyuta sahiptir:

• İçsel Motivasyon: Hastalara yardım etme arzusu, mesleki tatmin, kişisel gelişim.
• Dışsal Motivasyon: Maddi getiriler, iş güvencesi, sosyal çevre baskısı veya teşviki.
• Mesleki İmaj ve Algı: Hemşireliğin toplumdaki statüsüne ve çalışma koşullarına dair algılar.

Ölçek, bu boyutlar aracılığıyla, bireyin hemşirelik kariyerine yönelik tutumunun karmaşık doğasını yakalamayı hedefler. Adaptasyon çalışmasında, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe örneklemde de sürdürülüp sürdürülmediği araştırılmıştır.

Geçerlik

Önler ve Varol-Saraçoğlu (2010) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında ölçeğin geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Bu çalışmalar genellikle yapı geçerliliği ve kapsam geçerliliği incelemelerini içerir.

• Yapı Geçerliliği: Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin teorik yapısının Türk örnekleminde de korunduğu gösterilmiştir. Bu analizler, maddelerin ilgili faktörlere yüklenimini ve faktörler arası ilişkileri incelemiştir.
• Kapsam Geçerliliği: Ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen meslek seçimi yapısını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin adaptasyon sürecinde, ölçüm tutarlılığını sağlamak amacıyla güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, bir ölçüm aracının farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarıyla benzer sonuçlar verme kapasitesini değerlendirir.

• İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): Ölçeğin tüm maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı ölçtüğünü belirlemek için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir katsayı, ölçeğin iç tutarlılığının güçlü olduğunu gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Belirli bir zaman aralığıyla aynı deneklere uygulanan ölçek sonuçları arasındaki korelasyon incelenmiş, bu yolla ölçeğin zamana karşı kararlılığı değerlendirilmiştir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formda doğrulanması amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların meslek seçimi motivasyonunu nasıl açıkladığını ortaya koyar.

Özellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin orijinal modelini Türk popülasyonunda test etmek için kullanılmış olup, uyum indeksleri (RMSEA, CFI, GFI vb.) raporlanarak modelin veri ile ne kadar uyumlu olduğu gösterilmiştir. Bu analizler, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu ve yapısal geçerliğe sahip olduğunu teyit etmiştir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Orijinal ölçeğin formatına bağlı olarak, genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır. (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a). Derecelendirme bilgisi kaynakta boş bırakılmıştır, ancak adaptasyon çalışmasının detaylarında mevcuttur.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Hemşirelik öğrencileri ve hemşireler.

Yaş Grubu: Genellikle üniversite çağındaki genç yetişkinler (18+).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki hemşirelik yüksekokulu/fakültesi öğrencileri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik Eğitimi, Kariyer Yönelimi, Psikometrik Özellikler, Faktör Yapısı, Nursing, Adaptasyon.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ebru Önler

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu (2010 çalışması itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımına ilişkin izinler ve ücretler için sorumlu yazar Ebru Önler ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle izin alınması tavsiye edilir.

Test Yılı (Adaptasyon): 2010

Ek Bilgi: Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
hemsirelikte-meslek-secimi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Önler, E., ve Varol-Saraçoğlu, G.(2010). Hemşirelikte Meslek Seçimi Ölçeğinin güvenilirlik ve geçerliliği. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 3(2), 78-85.

Hemşirelikte Meslek Seçimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Kullanım için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir: Önler, E., ve Varol-Saraçoğlu, G.(2010).