Hemşirelik Otorite ve Özerklik Ölçeği

Özet

Hemşirelik Otorite ve Özerklik Ölçeği (HOÖÖ), hemşirelerin profesyonel uygulamaları bağlamında algıladıkları otorite ve özerklik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkiye popülasyonuna uyarlaması, Basaran Acil ve Dinç (2018) tarafından gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel olarak geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak Türk hemşirelik ortamında kullanılabileceğini göstermeyi hedeflemiştir. Ölçek, hemşirelik yönetiminde ve klinik karar verme süreçlerinde hemşirelerin sahip olduğu yetki ve bağımsızlık derecesini değerlendirmek için kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, Uyarlama, Otorite, Özerklik, Hemşirelik Yönetimi, Psikometrik Özellikler, Profesyonel Uygulama.

Yazarlar

Basaran Acil, S., Dinç, L.

Amaç

Hemşirelik Otorite ve Özerklik Ölçeği, hemşirelerin klinik ve kurumsal ortamlarda kendi mesleki uygulamaları üzerindeki kontrol ve etki düzeylerini sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlar. Ölçek, özellikle hemşirelik mesleğinin statüsünün, karar verme yetkisinin ve bağımsızlığının incelenmesi gereken araştırma projelerinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Türk uyarlamasının temel amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının Türkiye örnekleminde geçerli ve güvenilir olduğunu kanıtlayarak, ulusal çalışmalara sağlam bir ölçüm aracı sunmaktır.

Yapı

HOÖÖ, genellikle iki ana boyut etrafında şekillenen çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir:

• Otorite: Bu boyut, hemşirelerin kurumsal hiyerarşi içinde sahip oldukları resmi yetkiyi, yönetimsel süreçlere katılımı ve kaynakları kontrol etme yeteneğini ifade eder. Bu, genellikle idari ve hukuki yetkileri içerir.
• Özerklik: Bu boyut, hemşirelerin hasta bakımıyla ilgili konularda, hekim veya yöneticilerden bağımsız olarak profesyonel bilgi ve deneyimlerine dayanarak karar verme serbestliğini ve bağımsızlığını ifade eder. Bu, klinik karar verme ve uygulama özerkliğini kapsar.

Geçerlik

Basaran Acil ve Dinç (2018) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla faktör analizleri kullanılmıştır. Çalışma, ölçeğin orijinal yapısına benzer şekilde, Türk kültürüne uygun ve teorik olarak anlamlı bir faktör yapısı sergilediğini göstermiştir.

Yapı geçerliği testlerinde, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçlarının, modelin veri ile uyumunun iyi düzeyde olduğunu gösteren kabul edilebilir uyum indekslerine (örneğin, RMSEA, CFI, GFI) sahip olduğu bildirilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı (güvenirliği), Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak incelenmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında yüksek iç tutarlılık değerleri (genellikle 0.70 ve üzeri) elde edilmiştir, bu da maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ek olarak, güvenirlik analizlerinde test-tekrar test yönteminin de kullanıldığı ve farklı zamanlarda uygulanan ölçümler arasında yüksek korelasyonların bulunduğu varsayılmaktadır. Bu, ölçeğin zaman içinde kararlı sonuçlar verdiğini ve klinik uygulamalarda güvenilir bir araç olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışması, genellikle ölçeğin orijinalindeki çok boyutlu yapıyı desteklemek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) üzerine odaklanmıştır. Bu analiz, hemşirelerin otorite ve özerklik algılarının, klinik pratik, örgütsel yönetim ve mesleki statü gibi farklı boyutlarda nasıl ayrıştığını veya birleştiğini ortaya koymuştur.

Elde edilen faktör yükleri, ölçek maddelerinin ilgili oldukları teorik alt boyutlarla güçlü bir ilişki sergilediğini kanıtlamıştır. Bu durum, HOÖÖ’nün Türk hemşirelik bağlamında da geçerli bir alt yapısal formasyona sahip olduğunu teyit etmektedir.

Araç Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılarak yanıtlanır (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a kadar).

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal Dil (İngilizce veya ilgili başka bir dil).

Popülasyon Grubu: Profesyonel hemşireler.

Yaş Grubu: Çalışan yetişkin hemşireler (Genellikle 20-65 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Hastanelerde, birinci basamak sağlık kuruluşlarında veya akademik kurumlarda görev yapan hemşireler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemi ile uygulanan anket formu.

Anahtar Kelimeler

Ölçek, Hemşire, Klinik Karar Verme, Örgütsel Otorite, Hemşirelik Yönetimi, Güvenilirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresi: Basaran Acil, S. için [email protected]

Yazışma Adresi: Seher Başaran Acil (Hacettepe Üniversitesi veya ilgili kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2018

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazardan (Seher Başaran Acil) izin alınması gerekmektedir. Kullanım ücretine dair kesin bilgi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Kaynaklar

Basaran Acil, S., & Dinç, L. (2018). Turkish adaptation and psychometric characteristics of the Nursing Authority and Autonomy Scale. Journal of nursing management. 26(6).735-743 https://doi.org/10.1111/jonm.12611

Ölçeğin uyarlama çalışmasına ait orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: turkish-adaptation-and-psychometric-characteristics-of-the-nursing-authority-and-autonomy-scale-toad.pdf

Hemşirelik Otorite ve Özerklik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Bu nedenle, maddeler bu bölümde sunulamamaktadır.