Hemşirelik İş İndeksi-Hemşirelik Çalışma Ortamını Değerlendirme Ölçeği

Özet

Hemşirelik İş İndeksi-Hemşirelik Çalışma Ortamını Değerlendirme Ölçeği (Hİİ-ÇOÖ), hemşirelerin çalıştığı ortamın kalitesini ve profesyonel uygulamaları destekleme düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal ölçeğin Türkçe’ye uyarlanmış versiyonudur. Türkmen, Badır, Balcı ve Akkuş-Topçu (2011) tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, hemşirelik alanında çalışma koşullarının değerlendirilmesinde güvenirlik ve geçerlik standartlarını sağlamayı hedeflemiştir.

Bu ölçek, özellikle hastane ortamlarında hemşirelik iş gücü memnuniyetini, işten ayrılma niyetini ve hasta sonuçlarını etkileyen yapısal faktörleri incelemek için kritik bir araçtır. Hİİ-ÇOÖ, uluslararası alanda kabul görmüş olan hemşirelik iş ortamı kalitesini ölçen temel bir aracın Türk kültürüne özgü dilsel ve kültürel bağlamda kullanılabilirliğini sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik İş İndeksi, Hemşirelik Çalışma Ortamı, Ölçek Uyarlaması, Psikometri, İş Doyumu, Hastane Yönetimi, Profesyonel Uygulama.

Yazarlar

Emine Türkmen, Asiye Badır, Serap Balcı, Sevim Akkuş-Topçu.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, hemşirelerin çalıştığı kurumların organizasyonel özelliklerini ve bu özelliklerin hemşirelerin profesyonel uygulamaları üzerindeki etkilerini sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek, hemşirelerin iş yükü, yönetim desteği, hekim-hemşire ilişkileri ve özerklik düzeyleri gibi kilit alanlardaki algılarını ölçerek, çalışma ortamındaki iyileştirme alanlarını belirlemeye yardımcı olur.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel olarak Türk örneklemine uygunluğunu test etmek ve böylece Türkiye’deki hemşirelik araştırmalarında kullanılabilir, geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu sayede, uluslararası çalışmalarla karşılaştırmalı araştırmalar yapmak mümkün hale gelmektedir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, geniş anlamda hemşirelik çalışma ortamı kalitesini ölçer. Bu yapı genellikle, hemşirelerin mesleki uygulamalarını destekleyen veya kısıtlayan örgütsel ve yönetsel faktörleri kapsar. Tipik olarak ölçülen alt boyutlar arasında Otonomi (karar alma yetkisi), Kontrol (iş süreçleri üzerindeki etki), Hekim-Hemşire İlişkileri (işbirliği ve saygı) ve Yönetsel Destek (kaynakların sağlanması) yer alır.

Bu boyutlar, hemşirelik kalitesini, işten ayrılma niyetini ve dolaylı olarak hasta güvenliğini doğrudan etkileyen kritik örgütsel faktörlerdir. Ölçek, hemşirelik profesyonelliğinin desteklendiği ortamları, yetersiz kaynakların bulunduğu stresli ortamlardan ayırmada güçlü bir araç sağlar.

Geçerlik

Türkmen ve arkadaşları (2011) tarafından yapılan Türkçe uyarlama çalışmasında geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliği, Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türk hemşire örnekleminde de istatistiksel olarak korunduğunu doğrulamayı amaçlamıştır.

Ayrıca, içerik geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuş ve dilsel eşdeğerlik çalışmaları yapılmıştır. Bu süreçte, ölçek maddelerinin kültürel bağlama uygunluğu titizlikle değerlendirilmiştir. Geçerlik çalışmalarının detayları, referans olarak belirtilen akademik makalede sunulmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık düzeyini belirlemeye odaklanmıştır. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek Alfa katsayıları, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı tutarlı bir biçimde ölçtüğünü gösterir.

Bu tür psikometrik araçlarda, genellikle genel ölçek ve alt boyutlar için kabul edilebilir düzeyde yüksek iç tutarlılık değerlerinin raporlandığı varsayılmaktadır. Güvenirlik çalışmalarının sonuçları, Hemşirelik İş İndeksi’nin Türkçe formunun tekrarlanan ölçümlerde stabil ve güvenilir sonuçlar ürettiğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Hemşirelik İş İndeksi’nin Türkçe formunun yapısal geçerliliğini test etmek için faktör analizleri uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını incelemektedir. Genellikle orijinal ölçeğin dört veya daha fazla faktörlü yapısı referans alınarak, Türk verileri üzerinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir.

Faktör analizinin amacı, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında gruplandığını netleştirmek ve bu gruplamaların teorik beklentilerle uyumlu olup olmadığını ampirik olarak kanıtlamaktır. Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve kültürlerarası adaptasyonun başarısını göstermesi açısından önemlidir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama

Format: Derecelendirme (Orijinal ölçek genellikle Likert tipi yanıt formatına sahiptir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Hemşireler

Age Group: Yetişkin (Çalışan) Hemşireler

Population Details: Türkiye’deki çeşitli hastanelerde görev yapan profesyonel hemşireler.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, Çalışma Ortamı, İş İndeksi, Uyarlama, Türkiye, Sağlık Hizmetleri, Güvenirlik, Otonomi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Emine Türkmen)

Correspondence Address: Emine Türkmen, Koç Üniversitesi, Hemşirelik Yüksekokulu, İstanbul (Sorumlu yazar bilgileri temel alınmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasının yayın yılı 2011‘dir. Ölçeği kullanmak isteyen araştırmacıların, etik kurallar gereği uyarlama çalışmasını gerçekleştiren sorumlu yazar (Emine Türkmen) ile iletişime geçmeleri ve akademik kullanımlar için izin almaları tavsiye edilmektedir. Ölçeğin ticari kullanımı veya lisans ücreti hakkında spesifik bir bilgi bulunmamaktadır.

Kaynakça

• Türkmen, E., Badır, A., Balcı, S. ve Akkuş-Topçu, S.(2011). “Hemşirelik İş İndeksi-Hemşirelik Çalışma Ortamını Değerlendirme Ölçeği”nin Türkçe’ye uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlilik çalışması. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi , 13(2), 5-20.

Bu uyarlama çalışmasının orijinal PDF dosyası aşağıdadır:

The original PDF can be downloaded here: hemsirelik-is-indeksi-hemsirelik-calisma-ortamini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Hemşirelik İş İndeksi-Hemşirelik Çalışma Ortamını Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta ölçek maddeleri listelenmemiştir. Maddelere ulaşmak ve ölçeği uygulamak için lütfen referans olarak belirtilen akademik yayına başvurunuz ve sorumlu yazar ile iletişime geçiniz.