Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Kaynaklı Algılanan Özerklik Desteği Ölçeği

Özet

Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Kaynaklı Algılanan Özerklik Desteği Ölçeği, öğrencilerin beden eğitimi ve spor öğretmenlerinden algıladıkları özerklik desteği düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin aktif spor ve şiddetli egzersiz yapma bağlamında öğretmenleri tarafından kendilerine sunulan seçenekleri, tercihleri ve imkanları ne ölçüde algıladıklarını belirlemeyi hedefler. Ölçek, 2019 yılında Selin Burucu tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş olup, psikometrik analizler sonucunda güçlü güvenirlik ve tek boyutlu yapı geçerliği sergilemiştir.

Anahtar Kelimeler

Özerklik desteği, beden eğitimi, spor öğretmeni, algılanan destek, Öz Belirleme Teorisi, güdülenme, psikometri.

Yazarlar

Selin Burucu

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğrencilerin beden eğitimi derslerinde aktif spor ve şiddetli egzersiz yapmaları konusunda beden eğitimi ve spor öğretmenleri tarafından sağlanan özerklik desteği düzeyini bilimsel olarak ölçmektir. Ölçek, algılanan özerklik desteğinin öğrencilerin güdülenme düzeyi ve optimal performans duygu durumu ile ilişkisini inceleyen daha kapsamlı bir çalışmanın parçası olarak hizmet vermiştir.

Ölçek, eğitim ortamlarında öğretmen davranışlarının öğrenci motivasyonu ve içselleştirme süreçleri üzerindeki etkilerini incelemek isteyen araştırmacılar için değerli bir araç sunmaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel kavramlardan biri olan Algılanan Özerklik Desteği yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle Öz Belirleme Teorisi (ÖBT) çerçevesinde ele alınır ve bireyin çevresindeki önemli figürlerin (bu durumda beden eğitimi öğretmeni) bireyin seçim yapma, kararlarını yönlendirme ve kişisel ilgi alanlarını takip etme ihtiyacını ne kadar desteklediğini ifade eder.

Beden eğitimi ortamında özerklik desteği, öğrenciye egzersiz türü ve yoğunluğu konusunda seçenek sunma, öğrencinin duygusal kaynaklarını anlama ve öğrencinin bakış açısını kabul etme gibi davranışlarla somutlaşır. Ölçek, öğrencinin öğretmenin bu destekleyici davranışlarını ne ölçüde deneyimlediğini ve algıladığını değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Temel Bileşenler Faktör Analizi (TBFA) ve Varimaks Dönüştürme yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin beklenen şekilde tek boyutlu yapıyı desteklediği tespit edilmiştir. Bu tek boyutlu yapı, ölçek maddelerinin toplam varyansın %51.10’unu açıkladığını göstermektedir. Bu bulgu, ölçeğin teorik olarak amaçladığı özerklik desteği yapısını başarılı bir şekilde ölçtüğüne dair önemli bir kanıttır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliğini belirlemek amacıyla Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Çalışmanın güvenirlik analizi bulgularına bakıldığında, Cronbach Alfa katsayısının yüksek düzeyde 0.91 olduğu bulunmuştur. Bu değer, 12 maddeden oluşan ölçekteki maddelerin birbiriyle yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir bir ölçüm sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, Temel Bileşenler Faktör Analizi (TBFA) ile detaylı olarak incelenmiştir. Analizde Varimaks Dönüştürme tekniği kullanılmış olup, sonuçlar ölçeğin 12 maddesinin tek bir faktör altında toplandığını doğrulamıştır. Bu tek faktör, varyansın %51.10’unu açıklamaktadır. Bu bulgular, ölçeğin algılanan özerklik desteği yapısını tutarlı bir şekilde ölçen güçlü bir yapısal bütünlüğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir ölçektir.)

Format: 12 maddeden oluşan öz bildirim ölçeği.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Beden eğitimi derslerine katılan ortaokul ve lise öğrencileri).

Yaş Grubu: Eğitim çağı öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Beden eğitimi derslerine düzenli olarak katılan ve öğretmenlerinden aldıkları desteği değerlendirebilecek düzeydeki öğrenciler.

Test Metodolojisi: Ölçek, 7’li Likert tipi derecelendirme kullanır. Yanıt seçenekleri 1 (tamamen katılmıyorum) ile 7 (tamamen katılıyorum) arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Faktör analizi, Cronbach Alfa, psikometri, eğitim bilimleri, fiziksel aktivite, özerklik algısı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (Tez çalışmasının yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Geliştirme Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçek, yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Akademik veya ticari amaçlı kullanımdan önce sorumlu yazar Selin Burucu ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Orijinal yüksek lisans tezi YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Kaynaklar

Burucu, S. (2019). Beden eğitimi derslerinde algılanan özerklik desteğinin güdülenme düzeyi ve optimal performans duygu durumu ile ilişkisi (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: beden-egitimi-ve-spor-ogretmeni-kaynakli-algilanan-ozerklik-destegi-olcegi-toad.pdf

Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Kaynaklı Algılanan Özerklik Desteği Ölçeği Maddeleri

• Ölçek 12 maddeden oluşmaktadır.

• 1m: Beden Eğitimi ve Spor öğretmenimin, beden eğitimi dersinde aktif spor ve/veya şiddetli egzersiz yapmam konusunda bana seçenek, tercih ve imkan sağladığını hissediyorum.

• 12m: Beden Eğitimi ve Spor öğretmenimin, beden eğitimi dersinde yaptığım aktif spor ve/veya şiddeti egzersizle ilgili tavsiyesine güvenirim.