Hemşirelikte Mesleğe Bağlılık Ölçeği

Özet

Hemşirelikte Mesleğe Bağlılık Ölçeği (HMÖ), hemşirelerin mesleklerine yönelik bağlılık düzeylerini, tutumlarını ve kariyerlerini sürdürme eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, 2015 yılında Çetinkaya, Özmen ve Temel tarafından Türkiye’deki hemşirelik popülasyonu üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları tamamlanarak kullanıma sunulmuştur. Toplam 26 maddeden oluşan bu ölçek, mesleki bağlılığı üç temel alt boyutta ele almaktadır: Çaba Gösterme İstekliliği, Meslek Üyeliğini Sürdürme ve Hedef ve Değerlere İnanç. Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı oldukça yüksek olup, mesleki bağlılığın değerlendirilmesinde güvenilir bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, Mesleğe Bağlılık, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Güvenirlik, Likert Ölçeği, Hemşirelik Etiği.

Yazarlar

Aynur Çetinkaya, Dilek Özmen, A. Berna Temel.

[quads id=5]

Amaç

Hemşirelikte Mesleğe Bağlılık Ölçeği’nin temel amacı, hemşirelik alanında çalışan veya eğitim gören bireylerin mesleklerine duydukları bağlılığın derecesini ve niteliğini belirlemektir. Bu bağlılık düzeyinin ölçülmesi, hemşirelik mesleğinde kalıcılığı artırmaya yönelik stratejilerin geliştirilmesine, iş gücü devir hızının anlaşılmasına ve mesleki tatminin artırılmasına katkıda bulunur.

Ölçek, özellikle mesleğe yeni başlayan hemşirelerin veya öğrencilerin mesleki değerleri içselleştirme süreçlerini izlemek ve mesleğe yönelik olası olumsuz tutumları erken aşamada tespit etmek için tasarlanmıştır. Bu sayede eğitim kurumları ve sağlık kuruluşları, mesleki bağlılığı destekleyici müdahaleler planlayabilir.

Yapı

Ölçek, literatürde kabul gören örgütsel ve mesleki bağlılık teorileri temel alınarak geliştirilmiştir. HMÖ, mesleğe bağlılık yapısını üç farklı ancak birbiriyle ilişkili alt boyut üzerinden kavramsallaştırmaktadır. Bu boyutlar, bireyin mesleğe yatırımını, meslekte kalma isteğini ve mesleğin temel değerlerine olan inancını yansıtır.

Ölçeğin ölçtüğü üç temel yapısal boyut şunlardır:

• Çaba Gösterme İstekliliği: Bireyin mesleğin hedeflerine ulaşması için gönüllü olarak yüksek düzeyde çaba sarf etme eğilimi.
• Meslek Üyeliğini Sürdürme: Bireyin meslekten ayrılmama ve hemşirelik kariyerine devam etme yönündeki kararlılığı.
• Hedef ve Değerlere İnanç: Bireyin hemşirelik mesleğinin temel etik değerlerine, amaçlarına ve profesyonelleşme gelişimine olan güveni ve inancı.

Geçerlik

Hemşirelikte Mesleğe Bağlılık Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin kavramsal yapıyı doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermek amacıyla 2015 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliği, keşfedici Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis – EFA) kullanılarak incelenmiştir.

Faktör analizi sonuçları, 26 maddenin üç alt boyutta toplandığını doğrulamış ve bu boyutların teorik çerçeve ile uyumlu olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, HMÖ’nün hemşirelik mesleğine bağlılığı ölçme konusunda yeterli düzeyde yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik analizleri, Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak yapılmıştır. Elde edilen değerler, ölçeğin hem bütününde hem de alt faktörlerinde yüksek düzeyde güvenilirliğe işaret etmektedir.

Tüm ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) .94 olarak bulunmuştur, ki bu değer ölçeğin mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Alt faktörlere ait Cronbach Alfa katsayısı değerleri ise şöyledir:

• Birinci Faktör (Çaba Gösterme İstekliliği): α = .88
• İkinci Faktör (Meslek Üyeliğini Sürdürme): α = .77
• Üçüncü Faktör (Hedef ve Değerlere İnanç): α = .67

Faktör Analizi

Hemşirelikte Mesleğe Bağlılık Ölçeği, 26 maddeden ve üç temel faktörden (alt boyuttan) oluşmaktadır. Yapılan Faktör Analizi, maddelerin bu üç boyut altında anlamlı bir şekilde gruplandığını göstermiştir.

Bu faktörler, hemşirelik mesleğine bağlılığın çok boyutlu doğasını yakalamakta ve araştırmacılara bağlılığın hangi yönünün daha baskın olduğunu analiz etme imkanı sunmaktadır. Özellikle üçüncü faktördeki (.67) kabul edilebilir düzeydeki iç tutarlılık, mesleki değerlere olan inancın bağımsız bir boyut olarak ele alınabileceğini desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 26 maddelik, 3 alt boyutlu yapı.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Hemşireler ve Hemşirelik Öğrencileri

Age Group: Yetişkinler (Profesyonel meslek hayatına başlamış veya başlayacak olan bireyler)

Population Details: Türkiye’deki hemşirelik popülasyonu üzerinde standartlaştırılmıştır.

Test Methodology: Ölçek, 4’lü Likert Ölçeği formatında derecelendirilmektedir. Katılımcılardan maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Özellikler, Mesleki Tatmin, Hemşirelik Eğitimi, Meslekten Ayrılma, Cronbach Alfa Katsayısı, Mesleğe Bağlılık.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazarın iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: Dilek Özmen

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Çetinkaya, Özmen ve Temel tarafından 2015 yılında yayımlanan bir makale ile bilimsel kullanıma sunulmuştur. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanım izinleri ve olası ücretlendirmeler için sorumlu yazar Dilek Özmen ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Yayın/Test Yılı: 2015.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: hemsirelikte-meslege-baglilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Çetinkaya, A., Özmen, D. ve Temel, A. B. (2015). Hemşirelikte Mesleğe Bağlılık Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(2), 54-60.
2. Makalenin çevrimiçi erişim adresi: deuhyoedergi.org

[quads id=5]

Hemşirelikte Mesleğe Bağlılık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, 26 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Örnek maddeler şunlardır:

• Çaba gösterme istekliliği: “. Hemşirelik mesleğinin bir üyesi olarak çalışarak; yaşam hedeflerimi yerine getirebileceğimi düşünüyorum.”
• Meslek üyeliğini sürdürme: “İnsanlara mesleğimin hemşirelik olduğunu söylerken utanırım. “
• Hedef ve değerlere inanç: “. Hemşirelikte profesyonelleşme ile ilgili gelişmeler açısından endişelerim var. “