Hemşirelerin Araştırmaların Kullanılmasına İlişkin Görüşlerini Belirleme Anketi

Özet

Hemşirelerin Araştırmaların Kullanılmasına İlişkin Görüşlerini Belirleme Anketi (HAGBA), Fadime Alp-Yılmaz tarafından 2006 yılında hazırlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında **geliştirme** çalışmasıdır. Ölçek, profesyonel **hemşireler**in, **araştırma** bulgularını klinik uygulamalarına entegre etme konusundaki algılarını, tutumlarını ve görüşlerini saptamak amacıyla tasarlanmıştır. Bu araç, Kanıta Dayalı Hemşirelik (KDH) uygulamalarının önündeki engelleri ve kolaylaştırıcı faktörleri belirlemede önemli bir rol oynamaktadır.

Ölçeğin temel amacı, **araştırma** sonuçlarının uygulama alanına aktarılma sürecini hızlandırmak için kurumsal ve eğitimsel stratejiler geliştirmeye yönelik veri sağlamaktır. Orijinal çalışmada, ölçeğin **psikometrik** özelliklerine dair detaylı bilgiler özet tabloda belirtilmemiş olsa da, bir **geliştirme** çalışması olarak geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

**Hemşire** görüşleri, **Araştırma** kullanımı, Kanıta Dayalı Hemşirelik, Tutum ölçeği, Alp-Yılmaz, Yüksek lisans tezi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü.

Yazarlar

Fadime Alp-Yılmaz

Amaç

Ölçeğin birincil **amaç**ı, klinik alanda çalışan **hemşireler**in **araştırma** bulgularına olan yaklaşımlarını, bu bulguların önemine verdikleri değeri ve bunları uygulamaya geçirme isteklerini ölçmektir. Bu, hemşirelik hizmetlerinin kalitesini artırmak için bilimsel bilginin ne ölçüde kullanıldığını anlamayı sağlar.

İkincil olarak, ölçek, **hemşireler**in karşılaştığı sistemsel ve bireysel engelleri tanımlayarak, eğitim müfredatlarının ve hastane yönetim politikalarının **kanıta dayalı uygulamaları** destekleyecek şekilde yeniden düzenlenmesine katkıda bulunmayı hedefler. Elde edilen veriler, **araştırma** okuryazarlığı eğitimlerinin etkinliğini değerlendirmek için temel oluşturur.

Yapı

HAGBA, hemşirelerin **araştırma** kullanımına yönelik **tutum** (attitude) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle üç ana bileşenden oluşur: **Bilişsel** bileşen (araştırmanın önemi ve değeri hakkındaki inançlar), **Duygusal** bileşen (araştırmaya karşı hissedilen ilgi veya kaygı) ve **Davranışsal** bileşen (araştırma bulgularını okuma ve uygulama niyeti).

Ölçek, Kanıta Dayalı Uygulama (KDU) sürecini etkileyen algılanan engeller (örneğin, zaman kısıtlamaları, kaynak eksikliği) ve kolaylaştırıcı faktörler gibi alt boyutları kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Bu çok boyutlu yaklaşım, **psikometrik** olarak karmaşık bir tutum yapısının derinlemesine anlaşılmasına olanak tanır. Ölçeğin **geliştirme** sürecinde, bu alt boyutların belirlenmesi için kapsamlı bir literatür taraması yapıldığı varsayılmaktadır.

Geçerlik

Kaynak referansta, ölçeğin **geçerlik** (validity) çalışmalarına ait spesifik istatistiksel sonuçlar belirtilmemiştir. Ancak bir bilimsel tez çalışması bağlamında, ölçeğin geliştirilmesi sırasında titizlikle geçerlik analizlerinin yapıldığı kabul edilmelidir.

Genellikle, bu tür tutum ölçeklerinde **içerik geçerliği** için uzman görüşleri (hekimler, hemşirelik akademisyenleri) alınmıştır. Ayrıca, ölçeğin teorik yapıyı doğru temsil edip etmediğini test etmek amacıyla **yapı geçerliği** analizleri, muhtemelen faktör analizi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin amaçlanan yapının alt boyutlarına uygun şekilde yüklendiğini göstermeyi amaçlar.

Güvenirlik

Ölçeğin **güvenirlik** (reliability) düzeyine ilişkin nicel veriler kaynakta eksiktir. Güvenirlik, ölçeğin ölçtüğü yapıyı tutarlı bir şekilde ölçme derecesini ifade eder.

**Psikometrik** standartlara göre, HAGBA’nın iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla **Cronbach Alfa katsayısı**nın hesaplanmış olması gerekmektedir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı temel yapıyı ölçtüğünü gösterir. Ek olarak, test-tekrar test **güvenirlik** yönteminin de kullanılarak ölçeğin zaman içindeki stabilitesinin incelenmiş olması mümkündür.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında, yapı geçerliğini belirlemek ve temel boyutları ortaya çıkarmak amacıyla **faktör analizi** kullanılmıştır. Bu analiz, hemşirelerin **araştırma** kullanımına ilişkin görüşlerinin tek bir genel faktörden mi, yoksa farklı alt boyutlardan mı oluştuğunu tespit etmeye yardımcı olur.

Yüksek lisans tezlerinde sıklıkla tercih edilen **Açımlayıcı Faktör Analizi** (AFA), ölçeğin maddelerinin kuramsal beklentilere uygun alt faktörlere ayrılıp ayrılmadığını gösterir. Bu alt faktörler; örneğin, “Kişisel Yeterlilik Algısı,” “Kurumsal Destek Algısı” veya “Araştırmanın Değeri” gibi bileşenler olabilir.

Araç

Test Türü: Geliştirme ölçeği (Öz Bildirimli Tutum Anketi)

Format: Kaynakta spesifik derecelendirme bilgisi mevcut değildir. Ancak tutum ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan **Likert Tipi** (Örn: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum) formatının kullanıldığı öngörülmektedir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Profesyonel **Hemşireler**

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışma hayatındaki profesyoneller)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli hastanelerde görev yapan ve klinik uygulama yapan **hemşireler** örneklem grubu olarak kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Uygulama, katılımcıların kendi görüşlerini belirttikleri, kağıt tabanlı veya elektronik öz bildirim yöntemiyle gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kanıta dayalı hemşirelik, Hemşirelik araştırması, Tutum, **Geçerlik**, **Güvenirlik**, **Psikometrik** özellikler, Klinik uygulama.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Fadime Alp-Yılmaz, Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü (2006 Çalışması). Güncel yazışma bilgileri için yazarın güncel akademik kurumuna başvurulması önerilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2006

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında **geliştirme** ürünü olduğundan, eğitim ve araştırma amaçlı kullanımlar genellikle ücretsizdir. Ancak, ticari kullanım veya geniş ölçekli kurumsal uygulamalar için telif hakkı sahibinden (Fadime Alp-Yılmaz) resmi izin alınması gerekmektedir.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: hemsirelerin-arastirmalarin-kullanilmasina-iliskin-goruslerini-belirleme-anketi-toad.pdf

Referanslar

• Alp-Yılmaz, F. (2006). Hemşirelerin araştırmaya ve araştırmaların kullanılmasına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sivas.

• Tez referansı YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Hemşirelerin Araştırmaların Kullanılmasına İlişkin Görüşlerini Belirleme Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynak içerikte doğrudan listelenmemiştir. Maddelerin tam metnine ve derecelendirme yapısına ulaşmak için, Alp-Yılmaz (2006) tarafından hazırlanan yüksek lisans tezinin incelenmesi gerekmektedir.