Öğretmenlerin Masallara ve Bunların Türkçe Öğretiminde Kullanılmasına İlişkin Görüşleri Ölçeği

Özet

Öğretmenlerin Masallara ve Bunların Türkçe Öğretiminde Kullanılmasına İlişkin Görüşleri Ölçeği, sınıf öğretmenlerinin masalların pedagojik değeri, seçimi ve Türkçe derslerindeki uygulanabilirliğine dair sahip oldukları algıları ve tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. 2007 yılında Zeynep Çetinkaya tarafından geliştirilen bu araç, 75 maddeden ve üç ana alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçek, özellikle öğretmenlerin masalların çocukların hayal gücü ve yaratıcı düşünme becerileri üzerindeki etkisine dair sahip oldukları inançları derinlemesine incelemektedir. Ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu (Cronbach Alfa katsayısı α=0.9566) ve güçlü bir üç faktörlü yapıya sahip olduğu yapılan analizlerle tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Masal, Türkçe Öğretimi, Öğretmen Görüşleri, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Yapı Geçerliliği, Faktör Analizi, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Zeynep Çetinkaya

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, görev yapmakta olan öğretmenlerin masallara yönelik genel yaklaşımlarını ve bu masalları Türkçe Öğretimi sürecinde ne ölçüde ve hangi yöntemlerle kullandıklarına dair görüşlerini sistematik bir şekilde belirlemektir. Ölçek, masalların eğitim sistemindeki potansiyelini ve öğretmenlerin bu potansiyeli nasıl değerlendirdiğini ortaya koymayı hedeflemektedir.

Ölçek, öğretmenlerin masalların çocuk gelişimi üzerindeki rolüne (örneğin hayal gücü ve yaratıcılık üzerindeki etkisine) olan inançlarını, uygun masal kitaplarını seçme kriterlerini ve masalları ders içi etkinliklere entegre etme becerilerini ölçerek, Türkçe Öğretimi metodolojisine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, öğretmen görüşlerini üç ana psikolojik yapı veya alt boyut etrafında toplamaktadır. Bu çok boyutlu yapı, öğretmenlerin tutumlarının yalnızca genel bir değerlendirmesi yerine, uygulamaya dönük ve materyale dönük farklı görüşlerini ayırt etmeye olanak tanır. Toplamda 75 maddeden oluşan ölçek, öğretmenlerin masallara olan bakış açılarının kapsamlı bir profilini sunar.

Ölçeğin ölçtüğü yapılar, masalların pedagojik kullanımının farklı aşamalarına odaklanmıştır: materyal değerlendirme, seçim süreçleri ve sınıf içi uygulama teknikleri. Bu alt boyutlar, öğretmenlerin masal kullanımındaki yeterlilik ve inanç düzeylerini detaylıca anlamak için kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini tespit etmek amacıyla faktör analizi tekniği kullanılmıştır. Yapılan analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen üç faktörlü yapıyı desteklediğini göstermiştir. Tavşancıl (2002) referans alınarak belirtildiği üzere, faktör analizi, ortak boyutları saptayarak boyut indirgeme ve bağımlılık yapısını yok etme yöntemidir.

75 maddelik nihai ölçeğin, belirlenen üç yapıyı ölçüp ölçmediğini belirlemek için yürütülen analizler sonucunda, ölçeğin güçlü ve anlamlı bir üç faktörlü yapıya sahip olduğu doğrulanmıştır. Bu bulgu, ölçeğin, masallara ilişkin öğretmen görüşlerinin farklı yönlerini güvenilir bir şekilde ayırt edebildiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık düzeyini belirlemek amacıyla, istatistiksel güvenirlik katsayılarından biri olan Cronbach Alfa (α) katsayısı hesaplanmıştır. 150 öğretmenden toplanan yanıtlar üzerinden yapılan analizde, 75 maddelik ölçeğin genel güvenirlik katsayısı α=0.9566 olarak bulunmuştur.

Bu değer, psikometrik standartlara göre son derece yüksek bir iç tutarlılığı işaret etmektedir. 0.9566’lık Cronbach Alfa katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda büyük bir uyum sergilediğini ve dolayısıyla ölçeğin oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinin önemli bir aşaması olan faktör analizi, ölçeğin yapı geçerliliğini kanıtlamak için kullanılmıştır. Analiz sonucunda ölçek, toplam 75 madde ve üç ana alt boyuttan oluşmuştur.

Bu üç faktör, öğretmenlerin masallara ilişkin görüşlerini farklı odak noktalarında gruplandırmaktadır. Faktörler ve içerdikleri madde sayıları şunlardır:

• Türkçe Ders Kitaplarındaki Masallar (26 madde): Bu boyut, özellikle mevcut Türkçe ders kitaplarında yer alan masal materyallerinin niteliği ve görsel içeriğinin (resimlerin) çocuğun hayal gücünü geliştirme potansiyeli üzerine odaklanmaktadır.
• Masal Kitapları Seçimi (21 madde): Bu boyut, öğretmenlerin sınıf içi kullanım için masal kitaplarını seçerken kullandıkları kriterleri ve bu kitapların çocukları yaratıcı düşünmeye sevk etme özelliklerini vurgulamaktadır.
• Masalların Türkçe Derslerinde Kullanımı (28 madde): En kapsamlı boyut olup, masalların derste aktif öğrenme aracı olarak nasıl kullanıldığına dair pedagojik uygulamaları içerir. Örneğin, öğrencilerden dinlenen/okunan masala uygun yeni bir başlık bulmalarını istemek gibi yaratıcı etkinlikler bu boyutta değerlendirilir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Tutum/Görüş Belirleme)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Sınıf Öğretmenleri)

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve Güvenirlik çalışmaları 150 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır. (1= hiçbir zaman – 5= her zaman).

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Masal Eğitimi, Pedagojik Görüşler, Türkçe Öğretimi Metotları, Yaratıcılık.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (Çalışmanın yapıldığı kurum).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Zeynep Çetinkaya tarafından 2007 yılında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve telif hakları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalar için genellikle kaynak gösterilerek kullanım mümkündür.

Bu ölçeğin tam metnine ve geliştirme sürecine dair detaylı bilgilere aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir.

Orijinal makalenin PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretmenlerin-masallara-ve-bunlarin-turkce-ogretiminde-kullanilmasina-iliskin-gorusleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Çetinkaya, Z. (2007). Öğretmenlerin Masallara ve Bunların Türkçe Öğretiminde Kullanımına İlişkin Görüşleri Ölçeğinin geliştirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 107-119. (Makaleye ayrıca şu adresten erişilebilir: sbe.deu.edu.tr)

• Tavşancıl, E. (2002). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

[quads id=5]

Öğretmenlerin Masallara ve Bunların Türkçe Öğretiminde Kullanılmasına İlişkin Görüşleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 75 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Türkçe Ders Kitaplarındaki Masallar (26 m): Türkçe ders kitabındaki masallarla ilgili resimler, çocuğun hayal gücünü geliştirecek türdedir.
• Masal Kitapları Seçimi (21 m): Çocukları yaratıcı düşünmeye sevk edecek masal kitapları seçerim.
• Masalların Türkçe Derslerinde Kullanımı (28 m): Dinlenen/okunan masala uygun yeni bir baslık bulmalarını isterim.