Hemşire Ebeveyn Destek Ölçeği

Özet

Hemşire Ebeveyn Destek Ölçeği (HEDÖ), hemşireler tarafından ebeveynlere sağlanan desteği ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu giriş, ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışmasına odaklanmaktadır. Uyarlama, ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk kültürü bağlamında değerlendirmeyi amaçlamıştır. Ölçek, 21 maddeden ve dört alt faktörden oluşmaktadır. Yapılan analizler, ölçeğin yüksek düzeyde güvenirlik ve yapısal geçerliliğe sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Hemşire Ebeveyn Destek Ölçeği, Ebeveyn Desteği, Hemşirelik, Ölçek Uyarlama, Psikometri, Yapısal Eşitlik Modellemesi.

Yazarlar

R. Yiğit, D.A. Uysal, D. Alıcı, Şeyda Binay, F.I. Esenay

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, sağlık hizmetleri ortamlarında, özellikle hemşireler tarafından ebeveynlere sunulan destek düzeyini ve niteliğini sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek, hemşirelik bakımının ebeveynler üzerindeki algılanan etkilerini ölçerek, hemşirelik uygulamalarının kalitesini artırmaya yönelik geri bildirim sağlamayı hedefler.

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması ise, orijinal ölçeğin Türk popülasyonunda kültürel olarak uygun, geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanılabileceğini kanıtlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki hemşirelik araştırmalarında ebeveyn destek mekanizmalarının incelenmesine olanak sağlanmıştır.

Yapı

HEDÖ, hemşirelik bağlamında ebeveynlere yönelik algılanan destek kavramını ölçmektedir. Ölçek, destek davranışlarının çeşitli boyutlarını temsil eden dört alt faktörden oluşmaktadır. Bu faktörler, hemşirelik bakımının ebeveyn refahı ve hasta bakımına katılımı üzerindeki etkilerini incelemeye olanak tanır. Ölçek toplam 21 maddeden oluşmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla birinci düzey Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, dört alt faktörden oluşan 21 maddelik yapının model uyumunu desteklemiştir. Hesaplanan ki-kare uyum indeksi (c2= 526.19, p<0.05) istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.

Ki-kare istatistiğinin örneklem büyüklüğüne duyarlı olması nedeniyle, model uyumunun yeterliliğini değerlendirmek için ki-kare değerinin serbestlik derecesine oranı (c2/sd) kullanılmıştır. Bu araştırmada c2/sd oranı 2.875 olarak hesaplanmıştır. Literatürde (Çokluk vd., 2010; Seçer, 2015) bu oranın 3.00 ve altında olması yeterli uyum kriteri olarak kabul edildiğinden, elde edilen bu değer, ölçek yapısının teorik modele iyi bir uyum sağladığını kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Hemşire Ebeveyn Destek Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenilirliği Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Ölçeğin bütünü için hesaplanan Cronbach Alfa katsayısı 0.87 gibi yüksek bir değere sahiptir. Bu değer, ölçeğin genel olarak tutarlı olduğunu göstermektedir.

Ölçeğin alt faktörlerine ilişkin güvenirlik katsayıları da kabul edilebilir düzeydedir: Birinci alt faktör için 0.76; ikinci ve üçüncü alt faktörler için 0.68; ve dördüncü alt faktör için 0.67 olarak bulunmuştur. Elde edilen tüm katsayılar, ölçeğin hem genel hem de alt boyutlar bazında yeterli düzeyde güvenirliğe sahip olduğuna dair önemli kanıtlar sunmaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal doğrulaması, 21 madde ve dört alt faktörden oluşan bir yapıyı test eden Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile gerçekleştirilmiştir. Bu analiz, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde orijinal yapısını koruduğunu ve dört boyutlu modelin veriyle uyumlu olduğunu göstermiştir.

DFA sonuçları, model uyum indeksleri (c2/sd = 2.875) aracılığıyla incelenmiş ve modelin iyi bir uyuma sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bulgular, ölçeğin teorik olarak belirlenmiş olan dört alt boyutu ölçtüğünü istatistiksel olarak doğrulamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme

Language Available: Türkçe

Population Group: Hemşirelik hizmeti alan ebeveynler

Age Group: Belirtilmemiş (Yetişkin ebeveynler)

Population Details: Hemşirelik hizmeti alan ebeveynler tarafından hemşirelerden algılanan desteği ölçer.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği

Anahtar Kelimeler

HEDÖ, Destek Ölçeği, Hemşirelik Araştırmaları, DFA, Cronbach Alfa, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değil

Correspondence Address: Şeyda Binay (Sorumlu Yazar); İletişim E-posta: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanma çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri hakkında detaylı bilgi almak için sorumlu yazar Şeyda Binay ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilmektedir. Orijinal makale Uluslararası Hakemli Hemşirelik Araştırmaları Dergisi‘nde yayımlanmıştır.

Kaynaklar

• Yiğit, R., Uysal, D.A., Alıcı, D., Binay, Ş. ve Esenay, F.I. (2017). Hemşire Ebeveyn Destek Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması. Uluslararası Hakemli Hemşirelik Araştırmaları Dergisi, 9, ONLINE ISSN:2149-2468.
• Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal Bilimler İçin Çok Değişkenli İstatistik: SPSS ve LISREL Uygulamaları. Pegem Akademi.
• Seçer, İ. (2015). Psikometrik Test Geliştirme ve Uyarlama. Anı Yayıncılık.

Hemşire Ebeveyn Destek Ölçeği Maddeleri

Ölçek maddeleri bu kaynakta tam olarak sağlanmamıştır. Ancak, derecelendirme sistemi 5’li Likert formatında olup, yanıt seçenekleri aşağıdaki gibidir:

1. “hemen hemen hiç”
2. “ara sıra”
3. “bazen”
4. “çoğu zaman”
5. “her zaman”

Ölçeğin orijinal PDF belgesi ve ek bilgilere buradan ulaşılabilir: hemsire-ebeveyn-destek-olcegi-toad.pdf