Hemşire İş Rotasyon Stres Ölçeği

Özet

Hemşirelik mesleği, doğası gereği yüksek düzeyde mesleki stres barındırmaktadır. Bu bağlamda, Hemşire İş Rotasyon Stres Ölçeği (HİRSÖ), hemşirelerin çalıştıkları birimlerin veya görevlerin periyodik olarak değiştirilmesi anlamına gelen iş rotasyonu uygulamalarından kaynaklanan stres düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçeğin Türkçe adaptasyonu, Özlem Çağan tarafından 2019 yılında gerçekleştirilmiş olup, Türk kültürü ve sağlık sistemi bağlamında hemşirelik stresini incelemek için geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı hedeflemiştir. Çalışma, ölçeğin psikometrik özelliklerini detaylı olarak incelemiştir.

Ölçeğin orijinal yapısı, hemşirelik hizmetlerinde karşılaşılan rotasyonel stres kaynaklarını sistematik olarak değerlendirirken, Türkçe uyarlaması bu yapısal geçerliliği teyit etmiştir. HİRSÖ, özellikle hastane yönetimlerinin ve araştırmacıların, rotasyonun hemşire sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini belirlemede ve bu etkileri azaltacak müdahaleler geliştirmede kullanabileceği kritik veriler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, İş Rotasyonu, Mesleki Stres, Stres Yönetimi, Ölçek Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Özlem Çağan (Uyarlayan ve Sorumlu Yazar).

Amaç

Hemşire İş Rotasyon Stres Ölçeği’nin temel amacı, klinik ortamlarda çalışan hemşirelerin yaşadığı iş rotasyonu kaynaklı stresin yoğunluğunu ve niteliğini ölçmektir. Bu ölçek, rotasyonun getirdiği adaptasyon zorlukları, yeni birimlere alışma süreci, farklı iş yükü ve ekip dinamikleri gibi faktörlerin yol açtığı subjektif stres algısını nicel olarak belirlemeyi amaçlar.

Türkçe versiyonunun uyarlama amacı ise, Türkiye’deki sağlık kurumlarında görev yapan hemşirelerin iş stresi deneyimlerini kültürel olarak geçerli ve güvenilir bir araçla analiz etmektir. Bu sayede, hemşirelik yönetimi ve insan kaynakları departmanları, stres düzeylerini azaltmaya yönelik hedeflenmiş stratejiler geliştirebilir.

Yapı

Ölçek, mesleki stres ve çevresel değişim stresi yapılarını ölçmektedir. Rotasyonel stres, genellikle fiziksel, sosyal ve psikolojik adaptasyon gereksinimlerinin birleşimi olarak kavramsallaştırılır. Ölçek, hemşirelerin yeni bir çalışma ortamına geçişte karşılaştıkları belirsizlik, rol karmaşası, eğitim eksikliği ve sosyal destek kaybı gibi unsurları içeren çok boyutlu bir yapıyı hedef alır.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı (konstrükt), hemşirelerin rotasyon sürecini bir tehdit veya zorluk olarak algılama derecesidir. Bu algı, hemşirelerin genel iş tatmini ve tükenmişlik düzeyleri ile yakından ilişkilidir.

Geçerlik

Çağan (2019) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliliğini değerlendirmek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı (iş rotasyonu stresi) gerçekten ölçebildiğini desteklemektedir.

Ayrıca, ölçeğin ölçüt geçerliliği kapsamında, HİRSÖ puanlarının diğer ilgili stres, tükenmişlik veya iş tatmini ölçekleri ile beklenen yön ve büyüklükte ilişkiler gösterdiği bildirilmiştir (detaylı geçerlik katsayıları makalede yer almaktadır). Bu durum, HİRSÖ’nün klinik ve akademik araştırmalarda kullanıma uygun olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri ile incelenmiştir. Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında yüksek düzeyde iç tutarlılığa işaret etmektedir. Genellikle .70 ve üzeri değerler kabul edilebilir güvenirlik göstergesi olarak kabul edilirken, bu ölçeğin Türkçe versiyonunun alfa katsayısının bu sınırın üzerinde olduğu tespit edilmiştir.

Yüksek güvenirlik bulguları, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve tekrarlanan ölçümlerde benzer sonuçlar vereceğini göstermektedir. Bu, ölçeğin hem klinik uygulamada hem de araştırmalarda stabil sonuçlar sağladığı anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin faktör yapısını incelemek için Faktör Analizi tekniklerini kullanmıştır. Orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk hemşire örnekleminde sürdürülüp sürdürülmediği araştırılmıştır. Genellikle iş stresi ölçekleri, fiziksel, psikolojik ve sosyal stresörler gibi alt boyutlara ayrılır. Çağan (2019), Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile ölçeğin çok boyutlu yapısını test etmiş ve modelin veri uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu rapor etmiştir. Bu, ölçeğin faktör yapısının sağlam ve teorik olarak tutarlı olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Genellikle 4 veya 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır (Kaynakta derecelendirme belirtilmemiştir, ancak psikometrik stres ölçeklerinin standart formatıdır).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal Dil (Bilinmiyor, ancak muhtemelen İngilizce veya Asya dillerinden biri).

Popülasyon Grubu: Hemşireler.

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Hemşireler).

Popülasyon Detayları: Hastane veya diğer sağlık kuruluşlarında görev yapan ve iş rotasyonu uygulamasına tabi tutulan hemşireler.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli bir ölçektir. Katılımcılar, iş rotasyonu ile ilgili belirli ifadelerle ne kadar sıklıkla veya ne kadar şiddetli stres yaşadıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik Stresi, İş Sağlığı, İş Yükü, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Psikometrik Araçlar, Rotasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen kurumsal adres (Genellikle yazarın bağlı olduğu üniversite veya hastane).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin akademik veya klinik amaçlı kullanımı için gerekli izinlerin, sorumlu yazar Özlem Çağan ile e-posta yoluyla iletişime geçilerek alınması tavsiye edilir. Ölçek, 2019 yılında Türkçe literatüre kazandırılmıştır. Ölçek kullanım ücreti hakkında bilgi verilmemiştir, ancak akademik araştırmalarda genellikle ücretsizdir.

Uyarlama çalışmasının tam metni ve detaylı psikometrik verileri Wiley Online Library üzerinden erişilebilirdir.

Kaynaklar

• Cagan, O. (2019). Examining psychometric properties of the Turkish version of the Nursing Job Rotation Stress Scale (NJRS). Perspectives in Psychiatric Care, 55(4), 773-778. DOI: 10.1111/ppc.12437

• Makalenin tam metni bu bağlantıdan erişilebilir: onlinelibrary.wiley.com

• Ölçeğin orijinal PDF belgesi burada mevcuttur: hemsire-is-rotasyon-stres-olcegi-toad.pdf

Hemşire İş Rotasyon Stres Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu nedenle, maddeler bu akademik girişte sunulamamaktadır. Maddelerin tam listesi için, sorumlu yazar Özlem Çağan ile iletişime geçilmesi veya 2019 tarihli referans makalesine başvurulması gerekmektedir.