Hemşire Kültürel Yeterlik Ölçeği

Özet

Hemşire Kültürel Yeterlik Ölçeği (NCCS-T), hemşirelik alanında çalışan profesyonellerin kültürel yeterlik düzeylerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama çalışmasının ürünüdür. Orijinal ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmaları Gözüm, Tuzcu ve Kirca (2016) tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, 20 maddeden oluşmakta olup, yüksek iç tutarlılık (Cronbach Alfa: 0.96) ve iki hafta aralıkla yapılan test-tekrar test güvenirliği (0.90) ile Türkçe popülasyonda kullanım için uygunluğunu göstermiştir. Bu araç, sağlık hizmetlerinde kültürel duyarlılığı artırmaya yönelik eğitim ve değerlendirme çalışmalarına önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kültürel Yeterlik, Hemşirelik, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, NCCS-T, Türkiye, Sağlık Bakımı

Yazarlar

Sebahat Gözüm, Ayşe Tuzcu, Nuran Kirca

Amaç

Hemşire Kültürel Yeterlik Ölçeği’nin temel amacı, hemşirelerin farklı kültürel geçmişlere sahip bireylere yönelik bakım sunma becerilerini, bilgilerini ve tutumlarını ölçmektir. Bu ölçek, hemşirelik uygulamalarında kültürel olarak yetkin bakım sağlamanın önemini vurgulayan bir araç olarak hizmet eder. Ölçeğin Türkçe versiyonu (NCCS-T), Türk sağlık sistemi ve kültürel bağlamına özgü popülasyonlarda kullanılmak üzere kültürel uyarlama ve psikometrik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla geliştirilmiştir.

Uyarlama çalışması, hemşirelik eğitiminde ve hizmet içi eğitim programlarında kültürel yeterlik düzeyini belirleyerek, eksik alanların saptanmasına ve bu alandaki yetkinliği artırmaya yönelik hedeflenmiş müdahalelerin geliştirilmesine zemin hazırlamaktadır. Bu sayede, sağlık eşitsizliklerinin azaltılması ve hasta memnuniyetinin artırılması hedeflenmektedir.

Yapı (Konstrukt)

Ölçek, sağlık profesyonellerinin kültürel olarak yetkin bakım sunma kapasitesini ölçen çok boyutlu bir yapı olan kültürel yeterliği temel almaktadır. Kültürel yeterlik, sadece kültürel bilgiye sahip olmayı değil, aynı zamanda kültürel farkındalığı, kültürel duyarlılığı ve kültürel beceriyi de içeren dinamik bir süreçtir.

NCCS-T, hemşirelerin hastaların inanç, değer ve uygulamalarına saygı gösterme, bu bilgileri bakım planına entegre etme ve farklı kültürlerden gelen hastalarla etkili iletişim kurma gibi kritik davranışsal ve bilişsel yetkinliklerini değerlendirir. Ölçek, bu bileşenlerin her birini kapsayan maddeler aracılığıyla hemşirelerin genel kültürel yeterlik seviyesini bütüncül bir şekilde ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Hemşire Kültürel Yeterlik Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları kapsamında, öncelikle kapsam geçerliği incelenmiştir. Kapsam Geçerlik İndeksi (Content Validity Index – CVI) kullanılarak uzman ekip üyeleri arasındaki fikir birliği düzeyi değerlendirilmiştir.

Uzmanlar, her bir maddenin uygunluğunu ve alaka düzeyini 1 (ilgili değil) ile 4 (çok ilgili) arasında değişen dörtlü bir derecelendirme sistemi kullanarak değerlendirmiştir. CVI, 3 veya 4 olarak derecelendirilen madde sayısının toplam madde sayısına bölünmesiyle hesaplanmıştır. Çalışmada, CVI değeri 0.98 olarak bulunmuştur. Bu değer, uzman geçerliğini test etmek için kabul edilen %80’den büyük olma standardını fazlasıyla karşılayarak, NCCS-T’nin ileri kullanımlar için yüksek düzeyde uygun olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık ve zamansal kararlılık (test-tekrar test) yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık analizi, madde ortalamaları, standart sapmaları, madde-toplam korelasyonları ve Cronbach Alfa katsayısı belirlenerek yapılmıştır.

• İç Tutarlılık: 20 maddelik NCCS-T’nin Cronbach Alfa katsayısı 0.96 olarak tespit edilmiştir. Bu sonuç, ölçek maddelerinin kültürel yeterlik yapısını ölçmekte yüksek düzeyde homojenliğe sahip olduğunu göstermektedir. Düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları ise 0.66 ile 0.81 arasında değişmekte olup, tüm değerler istatistiksel olarak anlamlıdır (p < .05).
• Kararlılık (Test-Tekrar Test): NCCS-T’nin kararlılığı, 2 haftalık bir aralıkla uygulanan test-tekrar test yöntemiyle doğrulanmıştır. Bu analiz sonucunda elde edilen korelasyon katsayısı 0.90’dır. Bu yüksek katsayı, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar ürettiğini ve kararlı bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasının detaylı faktör yapısı bu özet kaynakta açıkça belirtilmemekle birlikte, yüksek iç tutarlılık değerleri (Cronbach Alfa: 0.96) ve güçlü madde-toplam korelasyonları (0.66–0.81 aralığı), ölçeğin tek bir baskın yapı veya güçlü bir çok boyutlu yapı altında iyi organize edilmiş maddelere sahip olduğunu düşündürmektedir.

Madde-toplam korelasyonlarının yüksekliği, her bir maddenin ölçülen genel yapıya önemli ve tutarlı bir katkı sağladığını göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin yapısal bütünlüğünün ve ölçülen kültürel yeterlik konstrüktüne olan katkısının sağlam olduğunu desteklemektedir. Daha detaylı faktör yükleri ve boyut yapısı için orijinal yayın incelenmelidir.

Ölçek Bilgileri

Test Tipi: Uyarlama

Format: 20 maddeden oluşan öz bildirim ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal dil muhtemelen İngilizcedir).

Popülasyon Grubu: Hemşireler ve hemşirelik öğrencileri.

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan hemşire popülasyonu).

Popülasyon Detayları: Türk sağlık hizmeti bağlamında görev yapan hemşirelik profesyonelleri.

Test Metodolojisi: Psikometrik yöntemlerle geçerlik ve güvenirlik analizi yapılmış, nicel bir araçtır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır.

İletişim: Ölçeğin kullanım izinleri ve detayları için sorumlu yazar Sebahat Gözüm ile iletişime geçilebilir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Referanslar

Gözüm, S., Tuzcu, A., & Kirca, N. (2016). Validity and reliability of the Turkish version of the Nurse Cultural Competence Scale. Journal of Transcultural Nursing, 27(5), 487-495.

DOI: 10.1177/1043659615582089

Makalenin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: validity-and-reliability-of-the-turkish-version-of-the-nurse-cultural-competence-scale-toad.pdf

Hemşire Kültürel Yeterlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Sağlanan kaynak içerikte Hemşire Kültürel Yeterlik Ölçeği’nin 20 maddesinin orijinal metni bulunmamaktadır. Yalnızca madde sayısı (20) belirtilmiştir.

Ölçek maddeleri, orijinal makalenin eklerinde veya yazarlarla iletişime geçilerek elde edilebilir.