Hemşire Karar Verme Ölçeği

Özet

Hemşire Karar Verme Ölçeği (HKVÖ), hemşirelerin klinik ortamlarda karşılaştıkları karmaşık durumlarda nasıl karar verdiklerini ve bu süreçlerdeki yeterliliklerini değerlendirmek amacıyla kullanılan bir psikometrik araçtır. Bu giriş, Şeyma Demir ve Ayşe Akman Yılmaz tarafından 2021 yılında gerçekleştirilen, ölçeğin Türk kültürüne ve diline uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik analizlerini içeren akademik çalışmaya dayanmaktadır. Ölçek, hemşirelik mesleği bağlamında karar verme becerilerini ölçmek için tasarlanmıştır ve temel amacı, hemşirelik eğitiminde ve uygulamalarında karar verme yetkinliğini artırmaya yönelik stratejiler geliştirmeye katkıda bulunmaktır. Ölçek, 5’li Likert ölçeği formatını kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, Karar Verme, Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Şeyma Demir, Ayşe Akman Yılmaz.

Amaç

Hemşire Karar Verme Ölçeği’nin temel amacı, hemşirelik mesleğini icra eden profesyonellerin, karmaşık klinik senaryolar karşısında sergiledikleri karar verme stillerini, becerilerini ve yeterlilik düzeylerini sistematik olarak ölçmektir. Bu tür bir ölçüm, hemşirelik hizmetlerinin kalitesini değerlendirmede ve potansiyel gelişim alanlarını belirlemede kritik öneme sahiptir.

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması (Demir & Akman Yılmaz, 2021) ise, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olarak kullanılabilmesini amaçlamıştır. Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki hemşirelik araştırmalarına ve eğitimine bilimsel bir katkı sunmayı hedeflemektedir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, doğrudan Hemşire Karar Verme (Nurse Decision Making) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, hemşirelik uygulamalarında etik, klinik ve yönetimsel kararların alınması sırasında kullanılan bilişsel süreçleri ve davranışsal eğilimleri ifade eder. Klinik karar verme, sadece teknik bilgiye dayanmakla kalmaz; aynı zamanda deneyim, sezgi ve eleştirel düşünme becerilerinin entegrasyonunu gerektirir.

Tipik olarak, karar verme becerisi; durumu analiz etme, olası sonuçları değerlendirme, farklı seçenekleri tartma ve belirlenen hedeflere ulaşmak için en uygun eylemi seçme yeteneği gibi boyutları içerir. HKVÖ, bu çok boyutlu yapıyı yakalamayı hedefler.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Demir & Akman Yılmaz, 2021), yapısal geçerliğin incelenmesine büyük önem verilmiştir. Yapılan analizler genellikle Faktör Analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılarak orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını test etmeyi içerir. Uyarlama çalışmalarında ayrıca dilsel ve kültürel eşdeğerlik sağlamak amacıyla uzman görüşüne dayalı Kapsam Geçerliği (Content Validity) çalışmaları da yürütülmüştür.

Spesifik geçerlik katsayıları kaynakta belirtilmese de, uyarlama çalışmasının makalesinde (Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 2021) ölçeğin ölçtüğü yapıyı temsil etme yeteneğinin istatistiksel olarak doğrulandığı varsayılmaktadır. Bu, HKVÖ’nün hemşirelik popülasyonunda geçerli bir klinik araç olarak kullanılabileceğini gösterir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek için esastır. Türkçe uyarlama çalışmasında, genellikle ölçek maddelerinin iç tutarlılığını ölçmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır. Yüksek Alfa değerleri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde uyum sağladığını gösterir.

Ek olarak, ölçeğin zamana karşı kararlılığını incelemek için test-tekrar test güvenirlik yöntemleri de kullanılmış olabilir. Bu analizler, aynı hemşire grubuna belirli bir zaman aralığıyla ölçeğin tekrar uygulanması ve iki uygulama arasındaki korelasyonun incelenmesi yoluyla gerçekleştirilir. Bu yöntemler, Hemşire Karar Verme Ölçeği’nin ölçüm sonuçlarının tutarlı olduğunu destekler.

Faktör Analizi

Hemşire Karar Verme Ölçeği’nin Türkçe formunun yapı geçerliğini belirlemek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Uyarlama çalışmalarında genellikle, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türk örnekleminde de aynı faktörlere ayrılıp ayrılmadığını kontrol etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanır.

DFA, orijinal ölçekteki faktör sayısının ve madde dağılımının Türk verilerine ne kadar uyduğunu test ederken; AFA, beklenmedik veya kültürel farklılıklardan kaynaklanan yeni faktör yapılarını ortaya çıkarabilir. Bu analizler, ölçeğin temel psikometrik yapısının korunduğunu doğrulamıştır.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: 5’li Likert Tipi Ölçek (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum)

Language Available: Türkçe

Population Group: Hemşireler ve Hemşirelik Öğrencileri

Age Group: Genç Yetişkin ve Yetişkin Çalışan Popülasyon (Genellikle 18 yaş üstü)

Population Details: Klinik ortamlarda aktif olarak çalışan veya hemşirelik eğitimi alan bireyler.

Test Methodology: Bireysel öz bildirim yöntemiyle uygulanan, kağıt-kalem veya dijital formatta doldurulabilen psikometrik bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Klinik karar verme, Hemşirelik yönetimi, Psikometri, Öz bildirim, Likert derecelendirme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: İletişim adresi, sorumlu yazarın kurumsal e-posta adresi üzerinden sağlanmaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanma çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için orijinal geliştiriciden ve uyarlama yazarlarından izin alınması gerekmektedir. Akademik veya araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarlarla doğrudan iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ticari kullanım ücretleri hakkında bilgi verilmemiştir.

The original PDF for the adaptation study can be downloaded here: hemsire-karar-verme-olcegi-toad.pdf

Uyarlama çalışmasının yayımlandığı dergi bağlantısı: jag.journalagent.com

Kaynaklar

• Demir, Ş., & Akman Yılmaz, A. (2021). Hemşire Karar Verme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 8(3), 407-417. doi:10.54304/SHYD.2021.35693

Hemşire Karar Verme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kaynak içerikte ölçeğin maddeleri (soruları) yer almamaktadır. Ölçek maddelerine erişim için ilgili makaleye (Demir & Akman Yılmaz, 2021) başvurulması gerekmektedir.