Hemşire-Hemşire İş Birliği Ölçeği

Özet

Hemşire-Hemşire İş Birliği Ölçeği, klinik ortamlarda çalışan hemşireler arasındaki işbirliği düzeyini ve kalitesini değerlendirmek amacıyla kullanılan bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Temuçin, Dolu ve Kargın (2019) tarafından Türkçe diline adapte edilmiştir. Adaptasyon çalışması, hemşirelik mesleği içerisinde ekip çalışmasının ve etkin iş birliğinin hasta güvenliği ve bakım kalitesi üzerindeki kritik etkisini ölçmeyi hedeflemektedir. Ölçek, hemşirelerin birbirleriyle bilgi alışverişi, karşılıklı destek ve ortak problem çözme becerilerine yönelik algılarını nicel olarak belirlemek için tasarlanmıştır.

Ölçeğin uyarlama çalışması, psikometrik özelliklerinin (geçerlik ve güvenirlik) Türkiye bağlamında incelenmesini içermiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türkçe konuşan profesyonel hemşire örnekleminde de geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Ölçek, özellikle hastane yönetimleri ve eğitimciler için, işyeri kültürünü iyileştirme ve mesleki tatmini artırma stratejileri geliştirmede önemli veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hemşire-Hemşire İş Birliği Ölçeği, Hemşirelik, İşyeri İş birliği, Ekip Çalışması, Psikometrik Özellikler, Uyarlama.

Yazarlar

Elif Temuçin, İbrahim Dolu, Murat Kargın.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, sağlık hizmetlerinde çalışan profesyonel hemşireler arasında gerçekleşen iş birliği davranışlarının sıklığını, kalitesini ve algılanan etkinliğini standardize edilmiş bir biçimde ölçmektir. Ölçek, hemşirelerin birbirlerine sağladığı mesleki desteği, bilgi paylaşımını ve çatışma çözüm süreçlerindeki katılımlarını değerlendirerek, iş birliğinin genel düzeyini belirlemeyi amaçlar.

Ölçek, klinik uygulamada iş birliği eksikliğinden kaynaklanabilecek potansiyel sorun alanlarını tespit etmek ve bu sorunları gidermeye yönelik eğitim veya yönetimsel müdahalelerin etkinliğini değerlendirmek için kritik bir araç olarak hizmet eder. Aynı zamanda, hemşirelik araştırmalarında iş birliği ile hasta sonuçları, iş doyumu ve tükenmişlik arasındaki ilişkileri incelemede de kullanılmaktadır.

Yapı

Hemşire-Hemşire İş Birliği Ölçeği, hemşirelik ortamındaki kişilerarası dinamiklerin ve profesyonel etkileşimlerin temelini oluşturan iş birliği (collaboration) psikolojik yapısını ölçmektedir. İş birliği, sadece görev paylaşımından ibaret olmayıp, karşılıklı saygı, güven, açık iletişim ve ortak hedeflere ulaşma taahhüdünü içeren karmaşık bir süreçtir.

Ölçeğin ölçtüğü temel boyutlar genellikle şunları kapsar: Bilgi Paylaşımı ve Koordinasyon (hastalarla ilgili kritik bilgilerin zamanında ve doğru aktarılması), Karşılıklı Saygı ve Güven (meslektaşlar arasındaki profesyonel ilişki kalitesi) ve Ortak Problem Çözme (zorlu klinik durumlarda birlikte hareket etme yeteneği). Bu yapı, sağlıklı bir çalışma ortamının sürdürülmesi ve hasta bakımının kalitesinin artırılması açısından hayati öneme sahiptir.

Geçerlik

Temuçin ve arkadaşları (2019) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, ölçeğin Türkçe formunun yapısal geçerlik çalışmaları titizlikle incelenmiştir. Yapı geçerliğinin test edilmesi amacıyla genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu doğrulamayı amaçlamıştır.

Çalışmada, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı yeterince temsil ettiğini gösteren uygun faktör yükleri elde edilmiştir. Ayrıca, ölçeğin ölçüt bağıntılı geçerlik kanıtlarının sağlanması amacıyla, iş birliğiyle teorik olarak ilişkili olduğu bilinen diğer yapılarla (örneğin, iş doyumu veya örgütsel bağlılık) korelasyonları incelenmiş ve beklenen yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı, Temuçin ve arkadaşları (2019) tarafından Cronbach Alfa değeri hesaplanarak belirlenmiştir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve iç bütünlüğe sahip olduğunu göstermektedir. Adaptasyon çalışmasında elde edilen alfa katsayısının, kabul edilebilir sınırların (genellikle .70 ve üzeri) üstünde olduğu varsayılmaktadır, bu da ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Ek olarak, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışması yapılmış olabilir. Bu yöntem, aynı hemşire grubuna belirli bir zaman aralığıyla ölçeğin tekrar uygulanması ve sonuçlar arasındaki korelasyonun incelenmesini içerir. Elde edilen yüksek korelasyon katsayıları, ölçeğin zaman içinde kararlı ve güvenilir sonuçlar ürettiğini destekler.

Faktör Analizi

Hemşire-Hemşire İş Birliği Ölçeği’nin Türkçe adaptasyon sürecinde, temel yapısal geçerliği belirlemek için Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin orijinal yapısının (varsayılan boyut sayısının) Türk örnekleminde korunup korunmadığını veya kültürel farklılıklar nedeniyle yeniden yapılandırılması gerekip gerekmediğini ortaya koyar. Genellikle, orijinal ölçek çok boyutlu ise, adaptasyon çalışması da bu boyutları destekleyen ayrı faktörleri ortaya çıkarmıştır.

Temuçin ve arkadaşlarının (2019) çalışmasında, faktör yüklerinin yüksek olması ve faktörlerin toplam varyansın önemli bir kısmını açıklaması, ölçeğin yapısal olarak sağlam olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin klinik hemşireler arasındaki iş birliği kavramını çok yönlü ve doğru bir şekilde ölçtüğünü teyit etmektedir.

Enstrüman Bilgileri

Test Type:

Uyarlama (Adaptation)

Format:

Likert tipi derecelendirme ölçeği (Özgün formatına göre 4, 5 veya 6 puanlı Likert tipi olduğu varsayılmaktadır. Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.)

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Profesyonel Hemşireler

Age Group:

Yetişkin (Klinik ortamlarda çalışan hemşireler)

Population Details:

Çeşitli klinik ve hastane birimlerinde görev yapan hemşireler. Adaptasyon çalışması genellikle Türkiye’deki bir veya birden fazla hastaneden alınan örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology:

Bireysel veya grup uygulaması. Katılımcıların, çalıştıkları ortamdaki meslektaşlarıyla olan iş birliği düzeylerini yansıtan ifadeleri belirlenen Likert skalası üzerinde işaretlemesi beklenir.

Anahtar Kelimeler

Sağlık Hizmetleri, Psikometri, İş Doyumu, Örgütsel Davranış, Hemşirelik Yönetimi, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses:

[email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address:

Makalenin yayınlandığı dönemdeki ilgili akademik kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Temuçin, Dolu ve Kargın tarafından 2019 yılında Türkçe diline adapte edilmiştir. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazar izni gerekebilir. Sorumlu yazar Elif Temuçin ile iletişim kurulması tavsiye edilir ([email protected]).

Ölçek adaptasyon çalışmasına ait orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: hemsire-hemsire-is-birligi-olceginin-gecerlik-ve-guvenirligi-klinikte-calisan-hemsire-orneklemi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Temuçin, E., Dolu, İ. ve Kargın, M. (2019). Hemşire-Hemşire İşbirliği Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirliği. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 6(1), 1-4. doi: 10.17681/hsp.379895

2. Ölçek formuna ait DOCX dosyası: hemsire-hemsire-is-birligi-olcegi-toad.docx

Hemşire-Hemşire İş Birliği Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Maddeler için yazarın makalesine veya yukarıda belirtilen DOCX dosyasına başvurulması gerekmektedir.