Hekim Merhameti Önündeki Engeller Ölçeği

Özet

Hekim Merhameti Önündeki Engeller Ölçeği, orijinal olarak farklı bir dilde geliştirilmiş olan bir psikometrik aracın Türkçe kültürüne ve diline uyarlama çalışmasıdır. Y.E. Öztürk ve R. Kıraç tarafından 2019 yılında gerçekleştirilen bu çalışma, hekimlerin hasta bakım süreçlerinde merhamet göstermelerinin önündeki potansiyel zorlukları ve sistemik engelleri ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle yüksek iş yükü, zaman kısıtlamaları ve duygusal tükenmişlik gibi faktörlerin merhametli bakımı nasıl etkilediğini belirlemek için tasarlanmıştır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlilik ve güvenilirlik analizlerini içermekte olup, bu sayede Türk sağlık sisteminde çalışan hekimlerin deneyimlerini bilimsel olarak incelemek için sağlam bir zemin oluşturulmuştur. Bu ölçek, tıp etiği ve sağlık yönetimi alanlarında merhamet odaklı müdahalelerin geliştirilmesine kritik katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hekim merhameti, psikometri, ölçek, uyarlama, geçerlilik, güvenilirlik, sağlık profesyonelleri, merhametli bakım, engel.

Yazarlar

Y.E. Öztürk, Ramazan Kıraç

Amaç

Hekim Merhameti Önündeki Engeller Ölçeği’nin temel amacı, sağlık hizmetleri bağlamında hekimlerin merhametli davranışları sergilemelerini kısıtlayan veya engelleyen faktörleri ölçmek için geçerli ve güvenilir bir Türkçe araç sağlamaktır. Orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel adaptasyonu, ölçeğin Türkiye’deki hekim popülasyonunda kullanılabilirliğini ve bilimsel araştırmalara katkısını maksimize etmeyi hedeflemiştir.

Bu ölçek, hekimlerin maruz kaldığı kurumsal, kişisel ve çevresel baskıların merhamet kapasiteleri üzerindeki etkisini nicel olarak belirleyerek, tıp eğitimi programlarında ve hastane yönetim politikalarında iyileştirme gerektiren alanları saptamaya yardımcı olur. Böylece, hem hekim refahını hem de hasta memnuniyetini artıracak stratejilerin geliştirilmesine olanak tanınır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, doğrudan bir kişilik özelliğini veya merhamet düzeyini ölçmek yerine, merhametli davranışın önündeki algılanan engelleri ölçmektedir. Bu yapı, genellikle hekimlerin merhamet gösterme niyetleri ile bunu uygulama yetenekleri arasındaki boşluğu temsil eden psikolojik ve çevresel faktörler bütünü olarak kavramsallaştırılır.

Ölçülen engeller, genellikle aşırı iş yükü, zaman baskısı, yasal riskler, yetersiz personel desteği, duygusal yorgunluk ve hasta ile iletişim zorlukları gibi çok boyutlu faktörleri içerir. Ölçek, bu engellerin yoğunluğunu belirleyerek, hangi alanlarda müdahale gerektiğini gösteren bir teşhis aracı işlevi görür.

Geçerlik

Öztürk ve Kıraç (2019) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasında ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek üzere kapsamlı istatistiksel analizler uygulanmıştır. Çalışmada, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla faktör analizi tekniklerinden yararlanılmıştır.

Uyarlama sürecinde, dilsel ve kültürel eşdeğerliliğin sağlanması için çeviri-geri çeviri yöntemleri kullanılmış ve uzman görüşlerine başvurulmuştur. Elde edilen sonuçlar, ölçeğin Türkçe formunun orijinal yapısıyla uyumlu olduğunu ve Türk hekim popülasyonunda kabul edilebilir düzeyde bir geçerlilik sergilediğini göstermiştir. Detaylı geçerlilik katsayıları, ilgili kongre bildirisinde yer almaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, yani ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı koşullara karşı tutarlılığı, iç tutarlılık analizi yoluyla değerlendirilmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmış ve bu değerin ölçeğin bilimsel standartlara uygun, yüksek düzeyde güvenilir olduğunu ortaya koyduğu belirtilmiştir.

Yüksek alfa katsayısı, ölçeği oluşturan maddelerin homojen bir yapıyı ölçtüğünü ve hekimlerin merhamet önündeki engelleri tutarlı bir şekilde rapor ettiğini göstermektedir. Bu güvenirlik verileri, ölçeğin tekrarlanan uygulamalarda benzer sonuçlar üreteceği beklentisini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Hekim Merhameti Önündeki Engeller Ölçeği’nin çok boyutlu yapısının Türkçe örneklemde incelenmesi amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin hangi ana temalar veya faktörler altında toplandığını belirlemiştir.

Faktör Analizi sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları desteklediğini ve bu boyutların hekimlerin karşılaştığı engelleri anlamlı ve bağımsız kümeler halinde temsil ettiğini doğrulamıştır. Elde edilen faktör yapısı, ölçeğin yapısal bütünlüğünü güçlendirmekte ve araştırmacılara merhamet engellerini detaylıca inceleme imkanı sunmaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kesin derecelendirme bilgisi için kaynağa bakınız.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Sağlık profesyonelleri, özellikle hekimler.

Age Group: Çalışan Yetişkin Popülasyon

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki çeşitli hastanelerde veya sağlık kuruluşlarında görev yapan hekimler üzerinde test edilmiştir. Detaylı örneklem bilgisi kongre bildirisinde sunulmuştur.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Merhametli hizmet, tıp etiği, duygusal tükenmişlik, psikometrik uyarlama, sağlık yönetimi, Cronbach Alfa.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için, sorumlu yazar Ramazan Kıraç ile iletişime geçilmesi ve orijinal ölçeğin geliştiricisine ait telif haklarının ve izin şartlarının göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Sorumlu Yazar: Ramazan Kıraç

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Ramazan Kıraç. İletişim e-posta adresi: [email protected]

Kaynaklar

Öztürk, Y.E. ve Kıraç, R. (2019). Hekim Merhameti Önündeki Engeller Ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. R.Erdem, S.Bostan ve T.Şahinöz (Ed.), 4. Uluslararası Sağlık Bilimleri ve Yönetimi Kongresi e-Bildiri Kitabı içinde (s. 441-446). İstanbul: Üsküdar Üniversitesi. (Bildiri Kitabı Linki: ihmc2019.ussam.co)

Bu çalışmanın orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: hekim-merhameti-onundeki-engeller-olceginin-turkce-gecerlilik-ve-guvenilirlik-calismasi-the-turkish.pdf

Hekim Merhameti Önündeki Engeller Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, telif hakları ve izin kısıtlamaları nedeniyle bu platformda yayımlanmamaktadır. Ölçek maddelerine erişim sağlamak için sorumlu yazar Ramazan Kıraç ile iletişime geçilmesi veya 4. Uluslararası Sağlık Bilimleri ve Yönetimi Kongresi e-Bildiri Kitabı’nın incelenmesi gerekmektedir.