COVID-19 Hakkında Bilgi, Tutum, Beceri ve Enfeksiyon Kontrolünde Algılanan Engeller

Özet

Bu ölçek, küresel COVID-19 pandemisi döneminde acil sağlık hizmetleri profesyonellerinin enfeksiyon kontrolüne dair bilgi, tutum, uygulama (pratik) düzeylerini ve bu uygulamaların önündeki algılanan engelleri değerlendirmek amacıyla uyarlanmıştır. Ölçek, sağlık çalışanlarının kriz zamanlarında sergilediği bilişsel, duygusal ve davranışsal tepkileri ölçmeyi hedeflemektedir. Orijinal ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması, Acil Servis ortamında çalışan personelin risk altındaki davranışlarını ve eğitim ihtiyaçlarını belirlemede kritik bir araç olarak konumlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

COVID-19, Bilgi, Tutum, Beceri, Algılanan Engeller, Enfeksiyon Kontrolü, Sağlık Çalışanları, Pandemi, Uyarlama.

Yazarlar

Pala, S. Ç., Metintaş, S., Önsüz, M. F., Özakın, E., & Pala, V. G.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, acil servislerde görev yapan Sağlık Çalışanlarının COVID-19 salgınıyla mücadele sürecinde sergiledikleri bilgi düzeylerini, virüse yönelik tutumlarını, enfeksiyon kontrolü uygulamalarındaki becerilerini ve bu uygulamaları hayata geçirirken karşılaştıkları algılanan engelleri sistematik olarak ölçmektir.

Bu ölçüm, özellikle yüksek riskli ortamlarda çalışan personelin eğitim eksikliklerini, yanlış inançlarını ve sistemik zorlukları tespit etmeye olanak tanır. Elde edilen veriler, enfeksiyon yayılımını azaltmak ve çalışan güvenliğini artırmak için hedefe yönelik müdahale programları geliştirmek için hayati önem taşımaktadır.

Yapı

Bu ölçek, Bilgi, Tutum, Uygulama (Beceri) ve Algılanan Engeller olmak üzere dört temel psikolojik ve davranışsal yapıyı ölçen çok boyutlu bir araçtır. Ölçek, Bilişsel, Duygusal ve Davranışsal alanları kapsayarak, bireyin pandemiye karşı bütüncül tepkisini değerlendirir.

• Bilgi: Bireyin COVID-19‘un bulaşma yolları, semptomları ve korunma yöntemleri hakkındaki bilimsel doğruluğu ölçer.
• Tutum: Virüsün ciddiyetine, enfeksiyon kontrol tedbirlerinin gerekliliğine ve aşılamaya yönelik olumlu veya olumsuz duygusal eğilimleri değerlendirir.
• Uygulama/Beceri: Maske takma, el hijyeni ve kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanımı gibi fiili Enfeksiyon Kontrolü pratiklerinin sıklığını ve doğruluğunu inceler.
• Algılanan Engeller: Kurumsal yetersizlikler, ekipman eksikliği, iş yükü veya psikososyal stres gibi enfeksiyon kontrolü uygulamalarını kısıtlayan dışsal ve içsel faktörleri belirler.

Geçerlik

Kaynak referansta belirtildiği üzere, ölçeğin Türkçe Uyarlama çalışması kapsamında geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin amaçlanan yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini kanıtlamayı amaçlamıştır.

Yapılan geçerlik çalışmaları muhtemelen, ölçeğin teorik yapısını desteklemek amacıyla yapı geçerliğini (Faktör Analizi) ve maddelerin ilgili yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini görmek için içerik geçerliğini (uzman görüşü) içermiştir. Ancak, bu akademik ölçek girişinde spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, KMO, Barlett testi sonuçları) sağlanmamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik incelemesi, Türkçe versiyonun tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini değerlendirmiştir. Güvenirlik analizleri genellikle ölçeğin iç tutarlılığını test etmeyi içerir.

Çalışmada, Sağlık Çalışanları örnekleminde ölçeğin alt boyutlarının ve toplam puanının iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Kaynak referans, güvenirlik çalışmasının yapıldığını belirtmekle birlikte, bu giriş kısmında spesifik Cronbach Alfa değerleri sunulmamıştır. Bir uyarlama çalışması bağlamında, yüksek iç tutarlılık katsayısı, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda başarılı olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

COVID-19 Hakkında Bilgi, Tutum, Beceri ve Enfeksiyon Kontrolünde Algılanan Engeller ölçeğinin Türkçe uyarlaması sırasında, orijinal yapının Türk kültürüne ve Acil Servis çalışanlarına uygunluğunu test etmek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır.

Faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamak ve her bir maddenin ait olduğu alt boyuta ne kadar yüklendiğini belirlemek için kullanılmıştır. Bu süreç, ölçeğin dört ana yapı (Bilgi, Tutum, Uygulama, Engeller) altında toplanıp toplanmadığını veya Türk örnekleminde farklı bir faktör yapısının ortaya çıkıp çıkmadığını belirlemede kritik rol oynamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Anket Tipi)

Format: Çok boyutlu, öz bildirim (self-report) ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama çalışması). Orijinal dil bilgisi bu kaynakta belirtilmemiştir.

Popülasyon Grubu: Sağlık Çalışanları.

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan yaş grubu).

Popülasyon Detayları: Özellikle Acil Servislerde görev yapan hekim, hemşire ve diğer sağlık profesyonelleri.

Test Metodolojisi: Ölçek, katılımcıların COVID-19 hakkında kendi bilgi, tutum ve pratiklerini derecelendirmelerini gerektiren maddelerden oluşur. Derecelendirme formatı bu kaynakta belirtilmemiştir, ancak genellikle Likert tipi veya doğru/yanlış formatları içerir.

Anahtar Kelimeler

Pandemi, COVID-19, Bilgi, Tutum, Uygulama, Enfeksiyon Kontrolü, Acil Tıp, Psikometri.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Seval Çalışkan Pala

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021 (Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik çalışmasının yayınlandığı yıl).

İzinler ve Ücret: Ticari kullanım, izin ve ücret bilgileri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: covid-19-hakkinda-bilgi-tutum-beceri-ve-enfeksiyon-kontrolunde-algilanan-engeller-toad.pdf

Kaynaklar

Pala, S. Ç., Metintaş, S., Önsüz, M. F., Özakın, E., & Pala, V. G. (2021). Evaluation of Turkish Validity and Reliability of Knowledge, Attitude, Practice and Perceived Barriers in Infection Control Questionnaire among Emergency Healthcare Professionals regarding COVID-19. Konuralp Medical Journal, 13(S1), 373-382.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalıdır ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte açıkça belirtilmemiştir. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.