Hayatboyu Öğrenme için Anahtar Yeterlilikler Ölçeği

Özet

Hayatboyu Öğrenme için Anahtar Yeterlilikler Ölçeği (HÖAYÖ), 2010 yılında Mehmet Şahin, Serpil Akbaşlı ve Tulin Yanpar-Yelken tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, özellikle öğretmen adaylarının Hayatboyu Öğrenme süreçleri için gerekli olan temel yeterliliklere ne ölçüde sahip olduklarını veya kendilerini bu konuda nasıl algıladıklarını belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, bireylerin kişisel gelişim, aktif vatandaşlık, sosyal katılım ve istihdam edilebilirlik için kritik öneme sahip olan sekiz ana yeterlilik alanındaki algılarını değerlendirmektedir. Çalışma, eğitim bilimleri alanında önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Hayatboyu Öğrenme, Anahtar Yeterlilikler, Öğretmen Adayları, Yeterlilik Ölçeği, Eğitim Psikolojisi, Öz-Bildirim.

Yazarlar

Mehmet Şahin, Serpil Akbaşlı, Tulin Yanpar-Yelken

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversite düzeyindeki öğretmen adayları bağlamında, Avrupa Birliği (AB) tarafından belirlenen ve uluslararası eğitim politikalarında merkezi bir rol oynayan anahtar yeterliliklerin düzeyini belirlemektir. Bu yeterlilikler, sadece mesleki başarı için değil, aynı zamanda çağdaş toplumun gerektirdiği bilgi ve becerilerin sürekli güncellenmesi için de hayati öneme sahiptir.

Ölçek, öğretmen yetiştirme programlarının etkinliğini değerlendirmede ve adayların bu kritik becerilere yönelik farkındalıklarını artırmada kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Ayrıca, eğitim araştırmacılarına, öğretmen adaylarının yeterlilik profillerini kapsamlı bir şekilde inceleme imkanı sunmaktadır.

Yapı

Hayatboyu Öğrenme için Anahtar Yeterlilikler Ölçeği, bireylerin yaşam boyu öğrenme sürecini başarılı bir şekilde yönetebilmeleri için gerekli olan bilişsel, duyuşsal ve psikomotor becerileri ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Ölçek, genellikle AB çerçevesinde tanımlanan sekiz temel Anahtar Yeterlilik alanını (örneğin, anadilde iletişim, yabancı dillerde iletişim, matematiksel yeterlilik, dijital yeterlilik, öğrenmeyi öğrenme, sosyal ve vatandaşlık yeterlilikleri, inisiyatif alma ve girişimcilik, kültürel farkındalık ve ifade) temsil eden alt boyutlardan oluşmaktadır.

Bu yeterlilikler, sadece okul başarısıyla sınırlı kalmayıp, bireyin tüm yaşamı boyunca karşılaştığı zorluklarla başa çıkma ve sürekli kendini geliştirme yeteneğini temsil eder. Ölçek, adayların kendilerini bu alanlarda ne kadar yetkin gördüklerini öz-bildirim yoluyla kaydetmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında (Şahin vd., 2010), geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. İçerik geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuş, maddelerin ilgili yeterlilik alanlarını doğru bir şekilde temsil edip etmediği kontrol edilmiştir.

Yapısal geçerliği test etmek için ise faktör analizinden faydalanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen boyut yapısını doğrulamasını sağlamıştır. Yüksek düzeyde yapı geçerliği değerleri, ölçeğin gerçekten hayatboyu öğrenme için anahtar yeterlilikler yapısını ölçtüğünü göstermektedir. (Detaylı geçerlik katsayıları orijinal makalede sunulmuştur.)

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Ölçeğin iç tutarlılık (internal consistency) katsayısı, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır.

Genellikle çok boyutlu ölçeklerde her bir alt boyut için ayrı ayrı hesaplanan Cronbach Alfa değerlerinin kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olduğu rapor edilmiştir. Bu yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar verebileceğini ve ölçüm hatasının düşük olduğunu işaret etmektedir. (Detaylı güvenirlik katsayıları orijinal makalede sunulmuştur.)

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçek maddelerinin hangi temel faktörler altında toplandığını ortaya çıkarmış ve bu faktörlerin teorik Anahtar Yeterlilikler çerçevesine uygunluğunu kanıtlamıştır.

Elde edilen faktör yapısı, genellikle Avrupa Komisyonu’nun belirlediği temel yeterlilik alanlarıyla örtüşen, çok faktörlü bir yapıyı desteklemektedir. Faktör yükleri ve öz değerler, ölçeğin psikometrik özelliklerinin sağlam olduğunu göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development), Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme (Örn: Hiç Katılmıyorum – Tamamen Katılıyorum)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri, özellikle öğretmen adayları.

Age Group: Genç Yetişkinler (18-25 yaş aralığı)

Population Details: Türkiye’deki farklı üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Methodology: Kağıt-kalem veya dijital ortamda bireysel uygulama. Uygulama süresi kısadır.

Anahtar Kelimeler

Yeterlilikler, Öğrenme, Mehmet Şahin, Ölçek Geliştirme, Eğitim Araştırmaları, Öz-Yeterlik Algısı.

Yazarlar ve İletişim

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Selçuk Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (2010 yılı itibarıyla)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2010 yılında yayınlanan akademik makale kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Prof. Dr. Mehmet Şahin ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle yazarların izniyle ücretsizdir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: the-scale-of-key-competences-for-lifelong-learning-skclll-toad.pdf

Referanslar

Sahin, M., Akbasli, S., & Yanpar-Yelken, T.(2010). Key competences for lifelong learning: The case of prospective teachers. Educational Research and Review, 5(10), 545-556.

Hayatboyu Öğrenme için Anahtar Yeterlilikler Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için lütfen Sahin, Akbasli ve Yanpar-Yelken (2010) tarafından yayınlanan orijinal akademik makaleye başvurunuz.