Okul Öncesi Çocuklar için Bağımsız Öğrenme Davranışları Ölçeği

Özet

Okul Öncesi Çocuklar için Bağımsız Öğrenme Davranışları Ölçeği 3-5 (BÖD 3-5), 3 ila 5 yaş aralığındaki okul öncesi çocukların bağımsız öğrenme davranışlarını değerlendirmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, Saraç, Karakelle ve Whitebread (2019) tarafından Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda kullanıma sunulmuştur. BÖD 3-5, 16 maddeden oluşan ve tek faktörlü bir yapıya sahip olan, yüksek iç tutarlılık ve test-tekrar test güvenirliği sergileyen bir ölçüm aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Okul Öncesi, Bağımsız Öğrenme, Öz Düzenleme, BÖD 3-5, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Okul Öncesi Eğitim.

Yazarlar

Saraç, S., Karakelle, S., Whitebread, D.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, okul öncesi eğitim kurumlarında bulunan 3-5 yaş grubu çocukların bağımsız olarak öğrenme süreçlerini yönetme ve sürdürme yeteneklerini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu davranışlar genellikle çocuğun kendi hedeflerini belirlemesi, görevleri planlaması, ilerleyişini izlemesi ve gerektiğinde destek araması gibi öz-düzenleyici becerileri içerir.

BÖD 3-5, özellikle erken çocukluk döneminde kritik öneme sahip olan bilişsel ve davranışsal öz-düzenleme bileşenlerinin belirlenmesine olanak tanıyarak, eğitimcilerin ve araştırmacıların bu alandaki gelişim düzeylerini saptamasına yardımcı olur. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, ulusal bağlamda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı ihtiyacına cevap vermektedir.

Yapı

Ölçek, literatürde bağımsız öğrenme davranışları olarak tanımlanan psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, çocukların dışsal yönlendirme olmaksızın öğrenme aktivitelerine katılma, problem çözme ve sebat etme yeteneklerini kapsar. Orijinal ölçeğin temel aldığı teorik çerçeve, erken dönemde gelişen üstbilişsel becerilere ve yürütücü işlevlere odaklanmaktadır.

Türkçe uyarlama çalışması, bu karmaşık yapıyı 16 madde aracılığıyla tek bir boyutta (unidimensional) başarıyla temsil ettiğini göstermiştir. Bu tek faktörlü yapı, okul öncesi dönemdeki bağımsız öğrenme davranışlarının bütüncül bir yetenek seti olarak ele alınması gerektiğini desteklemektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, yapı geçerliğini incelemeye odaklanmıştır. Yapılan faktör analizi sonucunda, 16 maddelik ölçek yapısının tek faktörlü bir model için uygun olduğu belirlenmiştir. Bu bulgu, ölçek maddelerinin tamamının aynı temel psikolojik yapıyı, yani bağımsız öğrenme davranışlarını, tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Tek faktörlü modelin uygunluğu, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu olduğunu ve Türk kültürüne adapte edilmiş formunun yapısal bütünlüğünü koruduğunu teyit etmektedir. Bu durum, BÖD 3-5’in ölçtüğü bağımsız öğrenme yapısına ilişkin güçlü kanıtlar sunmaktadır.

Güvenirlik

BÖD 3-5 ölçeğinin güvenirlik analizleri, ölçüm aracının yüksek düzeyde tutarlı ve kararlı olduğunu ortaya koymuştur. Ölçeğin test-tekrar test güvenirliği katsayısı .961 olarak hesaplanmıştır. Bu yüksek katsayı, ölçümün zaman içinde kararlılığını ve tekrarlanabilirliğini güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Aynı zamanda, ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa değeri) .968 gibi oldukça yüksek bir değerde bulunmuştur. Bu yüksek iç tutarlılık değeri, ölçeği oluşturan 16 maddenin homojen olduğunu ve ölçülen yapının tüm bileşenlerini tutarlı bir biçimde yansıttığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışmasında uygulanan faktör analizi, ölçeğin psikometrik özelliklerini belirlemede merkezi bir rol oynamıştır. Analizler, 16 maddelik yapının tek bir ana faktöre yüklendiğini netleştirmiştir. Bu tek faktörlü çözüm, ölçeğin orijinal yapısına uygunluğunu ve amaca hizmet etme yeteneğini doğrulamaktadır.

Faktör yüklerinin incelenmesi, her bir maddenin bağımsız öğrenme davranışları genel yapısına önemli ölçüde katkıda bulunduğunu göstermiştir. Bu sonuç, araştırmacılara ve uygulayıcılara ölçeği tek bir toplam puan üzerinden güvenle kullanma imkanı sağlamaktadır.

Ölçüm Aracı

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: 4’lü Likert tipi derecelendirme ölçeği (1’den 4’e kadar puanlama).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Çocuklar

Yaş Grubu: 3-5 yaş

Popülasyon Detayları: Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklar ve onların öğretmenleri tarafından değerlendirilmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Öğretmen/gözlemci tarafından doldurulan derecelendirme ölçeği formatındadır. Toplam 16 madde tek bir faktör altında toplanır.

Anahtar Kelimeler

Öz Düzenleme Becerileri, Erken Çocukluk Eğitimi, Psikometrik Özellikler, Tek Faktörlü Yapı, Likert Ölçeği, Test-Tekrar Test.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019 (Türkçe uyarlama çalışmasının yayın yılı).

İletişim: Sorumlu yazar Seda Saraç ile iletişim kurmak mümkündür: [email protected]

İzin ve Ücret: Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Saraç, S., Karakelle, S. ve Whitebread, D. (2019). Okul Öncesi Çocuklar için Bağımsız Öğrenme Davranışları Ölçeği 3-5 (BÖD 3-5): Türkçe formu için geçerlik ve güvenirlik çalışması. İlköğretim Online, 18(3), 1093-1106.

Makalenin yayınlandığı dergiye ait link: ilkogretim-online.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: okul-oncesi-cocuklar-icin-bagimsiz-ogrenme-davranislari-olcegi-toad.pdf

Okul Öncesi Çocuklar için Bağımsız Öğrenme Davranışları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• Kendi hedeflerini ve uğraşlarını planları.
• Bir işle uğraşırken gidişatı izler ve gerektiğinde yardım ister.