5-6 Yaş Çocukları İçin Öğrenme Stilleri Ölçeği

Özet

5-6 Yaş Çocukları İçin Öğrenme Stilleri Ölçeği, okul öncesi dönemdeki çocukların baskın öğrenme tercihlerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, Gülden Uyanık Balat, Huri Bilgin ve Ayşe A. Özdemir tarafından 2012 yılında yapılan kapsamlı bir geliştirme çalışmasının ürünüdür. Ölçek, 27 madde ve üç alt boyuttan (Görsel Öğrenme Stili, İşitsel Öğrenme Stili, Kinestetik Öğrenme Stili) oluşmakta olup, 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılarak uygulanmaktadır. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin bu yaş grubundaki öğrenme stillerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme stilleri, okul öncesi eğitim, görsel öğrenme, işitsel öğrenme, kinestetik öğrenme, ölçek geliştirme, faktör analizi, psikometrik özellikler.

Yazarlar

Gülden Uyanık Balat, Huri Bilgin, Ayşe A. Özdemir

Amaç

Ölçeğin temel amacı, 5-6 yaş aralığındaki çocukların öğrenme stillerini (Görsel, İşitsel ve Kinestetik) bilimsel yöntemlerle saptayarak, eğitimcilerin ve ebeveynlerin bireysel farklılıklara dayalı eğitim yaklaşımları geliştirmelerine katkı sağlamaktır. Bu ölçek, erken çocukluk döneminde öğrenme süreçlerinin etkinliğini artırmak için temel teşkil edecek verileri toplamayı hedeflemektedir.

Ölçek geliştirme çalışması, bu yaş grubuna özgü, kültürel olarak uygun ve psikometrik açıdan sağlam bir araç eksikliğini gidermek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, çocukların öğrenme tercihlerini doğru bir şekilde yansıtarak, eğitim programlarının bireyselleştirilmesine olanak tanır.

Yapı

5-6 Yaş Çocukları İçin Öğrenme Stilleri Ölçeği, öğrenme stilleri kuramına dayanarak üç temel alt boyutu ölçmektedir:

• Görsel Öğrenme Stili: Gözlem yoluyla, resimler, grafikler veya yazılı materyaller aracılığıyla öğrenme eğilimi (13 madde).
• İşitsel Öğrenme Stili: Dinleme, konuşma ve sesli talimatlar yoluyla öğrenme eğilimi (9 madde).
• Kinestetik Öğrenme Stili: Dokunma, hareket etme ve uygulamalı deneyimler yoluyla öğrenme eğilimi (5 madde).

Bu üç alt boyut, çocukların bilgi edinme ve işleme süreçlerindeki baskın duyusal tercihlerini temsil etmektedir. Ölçek, başlangıçta daha fazla madde içerse de, faktör analizi sonucunda nihai 27 maddeye indirilmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Temel Bileşenler Analizi (Principal Component Analysis) yöntemi kullanılarak faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Geçerlik analizinde, maddelerin ölçeğin ölçtüğü yapıyı temsil edip etmediği titizlikle incelenmiştir.

Maddelerin seçimi ve ayıklanması sürecinde aşağıdaki sıkı koşullar temel alınmıştır:

• Maddenin yer aldığı faktördeki yük değerinin .45 ve üstü olması.
• Maddelerin sadece tek bir faktörde yüksek yük değerine sahip olması.
• Eğer bir madde iki faktörde yüksek yüke sahipse, bu yük değerleri arasındaki farkın en az .10 olması.
• Maddelerin birlikte açıkladıkları varyans miktarının yüksek olması.

Bu analizler sonucunda, belirlenen psikometrik koşulları karşılamayan toplam 23 madde ölçekten çıkarılarak, ölçeğin yapısal saflığı sağlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliğini değerlendirmek amacıyla çeşitli istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bu yöntemler arasında düzeltilmiş madde toplam korelasyonları, üst %27 ve alt %27 grupları arasındaki ilişkisiz t testi ve test-tekrar test güvenirliği hesaplamaları bulunmaktadır.

Özellikle test-tekrar test güvenirliği, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verip vermediğini ölçmektedir. 30 kişilik bir örneklem üzerinden yapılan hesaplamalarda, Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı formülü kullanılmış ve güvenirlik katsayısı r = .85 (p<0.01) olarak yüksek bulunmuştur. Ayrıca, üst %27 ile alt %27’lik grupların puanları arasında yapılan bağımsız gruplar t testi sonuçları, tüm maddeler için anlamlı bir farklılık olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, ölçekteki her bir maddenin çocukların öğrenme stillerini başarılı bir şekilde ayırt etme yeteneğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısının netleştirilmesi için kullanılan Temel Bileşenler Analizi (Principal Component Analysis) yöntemi, ölçeğin kavramsal olarak beklenen üç boyutlu yapısını desteklemiştir. Analiz sürecinde Büyüköztürk (2005) tarafından belirtilen kriterler esas alınmıştır. Bu kriterlere göre, maddelerin faktör yüklerinin yüksek olması ve çapraz yüklenmelerin minimum düzeyde tutulması sağlanmıştır.

Nihai 27 maddelik ölçek yapısı, toplam varyansın önemli bir kısmını açıklayan, birbirinden bağımsız üç alt boyuta ayrılmıştır:

• Görsel öğrenme stili (13 madde)
• İşitsel öğrenme stili (9 madde)
• Kinestetik öğrenme stili (5 madde)

Bu sonuçlar, ölçeğin kuramsal temelleriyle uyumlu, sağlam bir yapısal geçerliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Çeşidi: Geliştirme

Format: 5’li Likert Ölçeği (1= hiçbir zaman – 5= her zaman)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Grup: Okul Öncesi Çocuklar

Yaş Grubu: 5-6 Yaş

Örneklem Detayları: Güvenirlik çalışması için test-tekrar test uygulamasına 30 veri üzerinden hesaplama yapılmıştır. Ölçek geliştirme çalışmasının orijinal örneklem büyüklüğü makalede detaylandırılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Çocuğa yönelik gözlem veya dolaylı bildirim formları şeklinde uygulanabilir).

Anahtar Kelimeler

Geliştirme çalışması, okul öncesi, erken çocukluk, görsel-işitsel-kinestetik, öğrenme tercihi, geçerlik, güvenirlik, psikoloji ölçeği.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gülden Uyanık Balat

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Test Yılı: 2012

İzinler ve Ücretler: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanım izinleri için sorumlu yazar Gülden Uyanık Balat ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım bilgisi mevcut değildir.

Ek Bilgi: Ölçeğin geliştirildiği makaleye Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: 5-6-yas-cocuklari-icin-ogrenme-stilleri-olcek-gelistirme-calismasi-toad.pdf

Referanslar

• Balat, G. U., Bilgin, H. ve Özdemir, A. A. (2012). 5-6 yaş çocukları için öğrenme stilleri ölçek geliştirme çalışması. İlköğretim Online, 11(2), 480-490.
• Büyüköztürk, Ş. (2005). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem A Yayıncılık. (Ölçek geliştirme makalesinde kaynak olarak kullanılmıştır).

5-6 Yaş Çocukları İçin Öğrenme Stilleri Ölçeği Maddeleri

Önemli Not: Aşağıdaki ölçek maddeleri, ölçeğin nihai yapısını oluşturan alt boyutlar ve madde sayılarıdır. Maddelerin içeriği ve tam metinleri için kaynak makaleye başvurulmalıdır.

• Toplam 27 madde ve 3 alt boyut
• Görsel öğrenme stili (13 madde)
• İşitsel öğrenme stili (9 madde)
• Kinestetik öğrenme stili (5 madde)