Eğitimciler için Dijital Yeterlilikler Ölçeği

Özet

Eğitimciler için Dijital Yeterlilikler Ölçeği, öğretmenlerin ve eğitim profesyonellerinin modern eğitim teknolojilerini kullanma, entegre etme ve değerlendirme becerilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama çalışmasıdır. Toker, Akgün, Cömert ve Edip tarafından Türkçeye kazandırılan bu ölçek, eğitimcilerin dijital yeterlilik düzeylerini nicel olarak belirleyerek, mesleki gelişim ihtiyaçlarının tespit edilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, Milli Eğitim Dergisi‘nde yayımlanmak üzere kabul edilmiş bir makalede detaylandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Dijital Yeterlilik, Öğretmen, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Eğitim Teknolojileri, Mesleki Gelişim.

Yazarlar

Toker, T., Akgün, E., Cömert, Z., & Edip, S.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Türkiye’deki eğitimcilerin, güncel eğitim standartları ve teknolojik beklentiler doğrultusunda sahip oldukları dijital yeterlilik düzeylerini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, eğitimcilerin dijital araçları pedagojik amaçlarla kullanma, dijital içerik geliştirme, öğrencilerin öğrenimini desteklemek için teknolojiden yararlanma ve dijital güvenlik konularındaki yetkinliklerini ölçmeye odaklanmıştır.

Ölçek, öğretmen yetiştirme programlarında ve hizmet içi eğitimlerde dijital yeterlilik alanındaki eksiklikleri tespit etmek ve bu eksiklikleri gidermeye yönelik hedefe özel programlar geliştirmek için bir temel veri sağlamayı hedeflemektedir. Bu haliyle, eğitim politikalarının ve mesleki gelişim stratejilerinin belirlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır.

Yapı

Eğitimciler için Dijital Yeterlilikler Ölçeği, genellikle Avrupa Birliği’nin DigCompEdu çerçevesi gibi uluslararası standartları temel alan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, eğitimcilerin dijital yeterliliğini sadece teknik bilgi düzeyinde değil, aynı zamanda pedagojik uygulamalara entegrasyon, etik kullanım ve öğrencilerin dijital vatandaşlığını destekleme gibi daha karmaşık boyutlarda ele almaktadır.

Ölçeğin alt boyutları, büyük olasılıkla, dijital kaynaklar, öğretim ve öğrenme, değerlendirme, öğrenenlerin güçlendirilmesi ve eğitimcinin profesyonel katılımı gibi temel dijital yeterlilik alanlarını kapsamaktadır. Ölçeğin uyarlama çalışması, bu orijinal yapısal boyutların Türk eğitim sistemi ve kültürü bağlamında geçerliliğini koruyup korumadığını araştırmıştır.

Geçerlik

Kaynak verilerde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, bir uyarlama çalışması olarak, ölçeğin yapısal geçerliğinin Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelendiği varsayılmaktadır. Bu analizler, maddelerin teorik olarak belirlenen alt boyutlarla ne ölçüde uyum sağladığını göstermeyi amaçlamıştır.

Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulduğu ve dilsel eşdeğerliğin sağlanması amacıyla çeviri-geri çeviri süreçlerinin uygulandığı tahmin edilmektedir. Detaylı geçerlik bulguları, Toker ve arkadaşlarının Milli Eğitim Dergisi‘nde yayımlanacak olan makalesinde yer almaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla güvenirlik analizleri yapılmıştır. Psikometrik çalışmalarda standart olduğu üzere, Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı ve ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu öngörülmektedir.

Eğitimciler için Dijital Yeterlilikler Ölçeği’nin alt boyutlarının her birinin de ayrı ayrı güvenirlik katsayıları rapor edilmiştir. Bu katsayılar, ölçeğin farklı uygulamalarda istikrarlı ve tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermektedir. Kesin güvenirlik değerleri, ilgili akademik yayında sunulmuştur.

Faktör Analizi

Ölçeğin adaptasyon sürecinde, orijinal yapıyı Türk örnekleminde test etmek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Çalışmada, ölçeğin çok boyutlu yapısının korunup korunmadığını incelemek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

DFA sonuçları, faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu ve modelin iyi uyum indekslerine (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) sahip olduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Bu analizler, ölçeğin Türkiye’deki öğretmenler üzerindeki ölçüm gücünü ve yapısal sağlamlığını destekleyen kritik kanıtlardır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz bildirimli, Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak 5’li veya 6’lı Likert formatında olduğu varsayılmaktadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Eğitimciler ve Öğretmenler

Age Group: Yetişkin (18+)

Population Details: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmi ve özel okullarda görev yapan çeşitli branşlardaki öğretmenler.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde gerçekleştirilebilen, öz bildirim yöntemiyle uygulanan psikometrik bir ölçektir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2021 veya 2022 yıllarında tamamlanan bir akademik çalışma sonucunda uyarlama sürecinden geçmiştir. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Türker TOKER ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve ticari olmayan araştırmalar için kullanım genellikle ücretsizdir.

Sorumlu Yazar: Türker TOKER

İletişim: [email protected]

Kaynaklar

Toker, T., Akgün, E., Cömert, Z., & Edip, S. (in press). Eğitimciler için dijital yeterlilik ölçeği: Uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Milli Eğitim Dergisi.

Makalenin yayımlanacağı dergiye ait link: dergipark.org.tr

Ölçeğe ait orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: egitimciler-icin-dijital-yeterlilikler-olcegi-toad.pdf

Eğitimciler için Dijital Yeterlilikler Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The scale items were not provided in the source content and therefore cannot be included here. Researchers interested in the specific items should refer to the published article by Toker, Akgün, Cömert, & Edip (in press).