Günlük Deneyimler Ölçeği

Özet

Günlük Deneyimler Ölçeği (GDÖ), orijinali İngilizce olan Daily Experiences Questionnaire (DEQ)’in Türkçe’ye uyarlanmış versiyonudur. Bu ölçek, bireylerin günlük yaşamda karşılaştıkları deneyimlere yönelik algılarını, tepkilerini ve olaylara yükledikleri anlamları ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, 38 maddeden oluşmakta olup, psikometrik özellikleri Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermiştir. Yapılan doğrulayıcı faktör analizi (DFA) çalışmaları, dört alt boyutlu yapıyı desteklemektedir.

GDÖ, özellikle günlük yaşam stresörlerine karşı gösterilen bilişsel ve duygusal tepkilerin değerlendirilmesinde önemli bir araç olarak kullanılmaktadır. Uyarlama çalışması, psikoloji ve davranış bilimleri alanındaki araştırmacılara, Türk popülasyonunda günlük deneyimlerin psikopatoloji ile ilişkisini inceleme imkanı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Günlük Deneyimler Ölçeği, psikometrik özellikler, geçerlik, güvenirlik, uyarlama, doğrulayıcı faktör analizi, günlük stresörler, bilişsel tepki.

Yazarlar

Nevin Akdolun Balkaya, M. Bektaş, A. Çayan.

Amaç

Günlük Deneyimler Ölçeği’nin temel amacı, orijinal Daily Experiences Questionnaire’ın (DEQ) Türkçe konuşan popülasyonda kullanımına uygunluğunu değerlendirmektir. Bu kapsamda, ölçeğin güvenirlik ve geçerlik çalışmalarının Türkiye’de gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir.

Ölçek, bireylerin günlük hayattaki olaylara karşı gösterdikleri hassasiyet düzeylerini, olayların özgüllüğünü ve bu deneyimlere atfedilen pozitif veya negatif kestirim değerlerini ölçerek, psikolojik araştırmalara ve klinik değerlendirmelere katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Ölçeğin uyarlanması, kültürel farklılıkların günlük deneyim algısı üzerindeki etkilerini incelemek için de bir zemin oluşturmuştur.

Yapı

GDÖ, bireylerin günlük deneyimlerini algılama ve yorumlama biçimlerini kapsayan karmaşık bir bilişsel yapıyı ölçmektedir. Ölçek, toplam 38 maddeden ve teorik olarak belirlenmiş dört temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutlar, deneyimlerin niteliği ve birey üzerindeki etkileri açısından farklılaşmaktadır.

Dört alt boyut şunlardır:

• Hassasiyet: Bireyin günlük olaylara karşı gösterdiği duygusal tepki yoğunluğu ve algılanan kırılganlık düzeyi.
• Özgüllük: Deneyimin belirli bir durum veya bağlamla ne kadar sınırlı olduğunu veya genelleştirildiğini ifade eder.
• Pozitif Kestirim Değeri: Bireyin gelecekteki olumlu sonuçları tahmin etme ve deneyimlere olumlu anlam yükleme eğilimi.
• Negatif Kestirim Değeri: Bireyin gelecekteki olumsuz sonuçları tahmin etme ve deneyimlere olumsuz anlam yükleme eğilimi.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türk kültürüne uygunluğunu test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin dört faktörlü yapısının Türk örnekleminde kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermiştir.

Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen temel uyum iyiliği indeksleri ve değerleri şunlardır:

• Uyum İyiliği İndeksi (GFI): 0.76
• Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI): 0.92
• Artımlı Uyum İndeksi (IFI): 0.92
• Yaklaşık Hata Karekök Ortalaması (RMSEA): 0.068

CFI ve IFI değerlerinin 0.90 ve üzerinde olması, modelin iyi bir uyum sergilediğine işaret ederken, RMSEA değerinin 0.08’in altında olması da kabul edilebilir bir uyumu göstermektedir. Bu bulgular, Günlük Deneyimler Ölçeği’nin yapısal olarak geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Günlük Deneyimler Ölçeği’nin iç tutarlılığı, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ne kadar homojen ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren kritik bir psikometrik özelliktir.

Uyarlama çalışmasında, tüm ölçek için hesaplanan Cronbach Alfa katsayısı 0.85 ile 0.88 arasında değişmektedir. Bu aralık, sosyal bilimler araştırmalarında yüksek kabul edilen bir iç tutarlılık düzeyine işaret etmekte olup, ölçeğin güvenilir sonuçlar ürettiğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını incelemek ve orijinal DEQ’nun dört faktörlü modelinin Türk verisine uygunluğunu test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin alt boyutlarının kuramsal olarak beklenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemiştir.

DFA sonuçları, modelin teorik yapısının veri ile yeterli düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir. Elde edilen CFI ve IFI değerleri (0.92), modelin kabul edilebilir uyum sınırları içinde olduğunu kanıtlamaktadır. RMSEA değerinin (0.068) düşük olması, modelin parsimonik olarak da iyi bir açıklama gücüne sahip olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, ölçeğin Hassasiyet, Özgüllük, Pozitif Kestirim Değeri ve Negatif Kestirim Değeri şeklinde ayrışan dört faktörlü yapısının Türk popülasyonu için geçerli olduğunu doğrulamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz bildirim ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler (Adults)

Age Group: Belirtilmemiş (Uyarlama çalışmasında genellikle üniversite öğrencileri ve/veya genel yetişkin popülasyonu kullanılmıştır)

Population Details: Ölçek, günlük deneyimlere dair bilişsel ve duygusal tepkileri değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Test Methodology: Ölçek, 38 maddeden oluşan, 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanır. Derecelendirme formatı şu şekildedir: (1= çok az veya hiç – 5= çok fazla). Yüksek puanlar ilgili alt boyutta yoğun deneyim veya tepkiye işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Cronbach Alfa, DEQ, GFI, CFI, RMSEA, psikolojik ölçüm, günlük yaşam, biliş, duygu.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Unknown)

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Nevin Akdolun Balkaya)

Correspondence Address: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi (Sorumlu yazarın e-posta adresinden çıkarım yoluyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Günlük Deneyimler Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlı kullanımı ve izin şartları hakkında detaylı bilgi almak için sorumlu yazar Nevin Akdolun Balkaya ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

İletişim e-posta adresi: [email protected]

The original PDF can be downloaded here: daily-experiences-questionnaire-toad.pdf

Kaynaklar

Akdolun-Balkaya, N., Bektas, M. ve Cayan, A. (2018). Reliability and validity of the Turkish version of the Daily Experiences Questionnaire (Turkish DEQ). Psychiatry and Behavioral Sciences, 8(1), 7-17. DOI: 10.5455/jmood.20171229065411

Günlük Deneyimler Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Günlük Deneyimler Ölçeği (GDÖ), toplam 38 maddeden oluşmaktadır. Maddeler 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemiyle yanıtlanmaktadır (1= çok az veya hiç – 5= çok fazla).

Ölçek aşağıdaki 4 alt boyutta toplanmıştır:

• Hassasiyet
• Özgüllük
• Pozitif Kestirim Değeri
• Negatif Kestirim Değeri