Menstrual Deneyimler Ölçeği

Özet

Menstrual Deneyimler Ölçeği (MPNS), bireylerin menstrüasyon süreçlerinde yaşadıkları pratik ihtiyaçları, endişeleri ve deneyimleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama aracıdır. Bu ölçek, özellikle adet döneminde kullanılan malzemelerin yönetimi, hijyen ve psikososyal endişeler gibi konulara odaklanmaktadır. Ölçeğin Türkçe versiyonu, Pınar Irmak Vural ve Yeliz Varışoğlu tarafından Türk kültürü ve diline uygun olarak adapte edilmiş ve geçerlik ile güvenirlik çalışmaları 2021 yılında tamamlanmıştır. Çalışma, ölçeğin Türkiye’deki popülasyonda kullanımının uygunluğunu ve yüksek psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Menstrüel Deneyimler Ölçeği, MPNS, adet hijyeni, psikometri, uyarlama, hijyenik pratikler, kadın sağlığı

Yazarlar

Vural Pınar Irmak, Varışoğlu Yeliz

Amaç

Menstrual Deneyimler Ölçeği’nin temel amacı, menstrüasyon dönemindeki bireylerin karşılaştığı pratik ve lojistik ihtiyaçları, bu ihtiyaçlardan kaynaklanan endişe düzeylerini ve menstrüel materyal kullanımına ilişkin deneyimlerini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, özellikle hijyen malzemelerine erişim, bu malzemelerin yönetimi sırasında hissedilen rahatlık veya endişe gibi alanlarda detaylı veri sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu veriler, menstrüel sağlığın geliştirilmesi ve eğitim programlarının planlanması açısından kritik öneme sahiptir.

Yapı

Menstrual Deneyimler Ölçeği (MPNS), menstrüel pratikler ve bunlara bağlı ihtiyaçlar üzerine kurulu psikolojik bir yapıyı ölçer. Ölçek, bireylerin menstrüasyon sırasındaki davranışsal ve duygusal tepkilerini, özellikle de sosyal ortamlarda (okul, işyeri, ev dışı) yaşadıkları kaygıları ve malzeme eksikliğinden doğan zorlukları kapsar. Ölçeğin orijinal yapısı çok boyutludur ve adaptasyon çalışmasında da bu boyutluluğu destekleyen faktör yapısı incelenmiştir. Puanlama, bireyin bu deneyim ve ihtiyaçları ne sıklıkla yaşadığına dair algısını yansıtır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, yüksek düzeyde tatmin edici sonuçlar vermiştir. İçerik Geçerliği İndeksi (CVI) değeri 0.89 olarak belirlenmiştir, bu da ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı temsil etme yeterliliğinin yüksek olduğunu göstermektedir. Yapı geçerliğini değerlendirmek üzere uygulanan faktör analizi öncesinde, veri setinin analize uygunluğu Kaiser–Meyer–Olkin (KMO) değeri ile test edilmiştir. KMO değeri 0.819 olarak tespit edilmiştir ki bu sonuç, faktör analizi için verilerin ‘çok iyi’ düzeyde uygun olduğunu işaret etmektedir. Ayrıca, küresellik varsayımını test eden Bartlett’s Test of Sphericity sonucu $chi^2 = 4,894.399$ ve $P < .001$ olarak bulunmuştur, bu da verilerin faktörleştirilebilir olduğunu doğrulamaktadır. Ölçekteki maddelerin madde-toplam korelasyon faktör yükleri (yol katsayıları) 0.24 ile 0.94 arasında değişmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık ve zamana bağlı tutarlılık (test-tekrar test) yöntemleriyle incelenmiştir. Başlangıçta hesaplanan Cronbach Alfa değeri 0.76 olarak belirlenmiştir ve bu değer iç geçerlik için kabul edilebilir bir düzeydedir. Düzeltilmiş madde-toplam korelasyon değerleri 0.14 ile 0.68 arasında değişmiştir. Bu analizler sonucunda, 28. madde (“Okuldayken, menstrüel malzemelerimi değiştirirken birinin bana zarar vereceğinden endişelendim.”) düşük korelasyon değeri (0.30’un altında) nedeniyle ölçekten çıkarılmıştır. Bu maddenin çıkarılmasının ardından, ölçekteki maddelerin madde-toplam korelasyon değerleri 0.313 ile 0.683 arasına yükselmiş ve Cronbach Alfa değeri 0.78’e çıkarak ölçeğin iç tutarlılığını daha da iyileştirmiştir. Ölçeğin kararlılığını ölçen test-tekrar test güvenirliği çalışmasında, birinci ve ikinci uygulama skorları arasındaki korelasyon değeri $r = 0.661$ olarak saptanmıştır ve bu fark $P < .001$ düzeyinde anlamlıdır.

Faktör Analizi

Menstrual Deneyimler Ölçeği’nin yapısal uygunluğunu belirlemek amacıyla faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz öncesinde, örneklem büyüklüğünün ve verilerin faktörleştirmeye uygunluğu Kaiser–Meyer–Olkin (KMO) değeri ile kontrol edilmiştir. KMO değeri 0.819 gibi yüksek bir seviyede çıkmıştır, bu da verilerin faktör analizine mükemmel derecede uygun olduğunu kanıtlamaktadır. Bartlett’s Test of Sphericity testinin anlamlı sonucu ($P < .001$) da çok değişkenli normal dağılım varsayımının karşılandığını ve faktör yapısının anlamlı olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin kavramsal yapısının istatistiksel olarak güçlü olduğunu ve adaptasyonun başarılı olduğunu desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal: İngilizce)

Popülasyon Grubu: Menstrüasyon gören kadınlar ve ergenler.

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi ve üzeri.

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmanın hedef kitlesi, menstrüel pratik ihtiyaçlarını değerlendirmek üzere seçilmiş, menstrüasyon deneyimine sahip bireylerdir. Türk adaptasyon çalışması genellikle üniversite öğrencileri veya ilgili yaş grubundaki kadınlar üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 4’lü Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmaktadır. Cevaplar şu şekildedir:

• Asla (0)
• Bazen (1)
• Sık Sık (2)
• Her Zaman (3)

Anahtar Kelimeler

Menstrüel hijyen, Cronbach Alfa, İçerik Geçerliği İndeksi (CVI), psikometrik özellikler, adet sağlığı, ölçek geliştirme, Kaiser–Meyer–Olkin (KMO)

Yazarlar

Sorumlu Yazar: PINAR IRMAKVURAL

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımına ilişkin spesifik izin ve ücret bilgileri için sorumlu yazar (PINAR IRMAKVURAL) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2021

Bu ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışmasına ait orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: menstrual-deneyimler-olcegi-toad.pdf. Ayrıca DOCX formatındaki dosya da mevcuttur: menstrual-deneyimler-olcegi-toad.docx.

Kaynaklar

Vural PI, Varısoglu Y. Menstrual Practice Needs Scale (MPNS): Reliability and Validity of the Turkish Version. Cyprus J Med Sci. 2021; 6(4): 295-302. Çevrimiçi makaleye erişim: cyprusjmedsci.com

Menstrual Deneyimler Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1. Kullandığım malzemelerin kıyafetime adet lekesi yapabileceğinden endişelendim.
2. Kullandığım malzemeyi yerleştirirken çamaşırımdan kaymasından endişelendim.
3. Malzemelerim bittiğinde daha fazla nasıl edinebileceğim konusunda endişelendim.
4. Ev dışında olduğum zaman yanımda yedek malzemeleri taşıdığımda rahat hissettim.