Aile İçi Yakın İlişkilerde Deneyimler Ölçeği – Kısa Formu

Özet

Aile İçi Yakın İlişkilerde Deneyimler Ölçeği – Kısa Formu (AİYİDÖ-KF), yetişkin bağlanma stillerini değerlendirmek üzere geliştirilmiş olan orijinal ölçeğin Türkçe uyarlamasının kısa versiyonudur. Bu kısa form, bireylerin yakın ilişkiler bağlamında yaşadıkları duygusal tepkileri ve davranış kalıplarını, temel olarak iki boyut üzerinden ölçer: Bağlanma Kaygısı ve Bağlanma Kaçınması. Ölçek, Akın, Bilgin ve Akın (2015) tarafından Türkiye örnekleminde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılarak psikometrik özelliklerinin incelenmesi amacıyla uyarlanmıştır. Toplam 12 maddeden oluşan bu araç, klinik ve akademik araştırmalarda hızlı ve etkili bir değerlendirme imkanı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bağlanma, Bağlanma Teorisi, Bağlanma Kaygısı, Bağlanma Kaçınması, Yakın İlişkiler, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Ahmet Akın, Oğuzhan Bilgin, Ümran Akın

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin romantik ve yakın ilişkilerdeki bağlanma stillerini hızlı, ekonomik ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Orijinal uzun formun sunduğu detaylı bilgiyi, daha az madde kullanarak korumayı hedefleyen kısa form, özellikle zaman kısıtlı olduğu büyük örneklemli araştırmalar için tasarlanmıştır.

Türkçe uyarlamanın özel amacı ise, uluslararası alanda yaygın olarak kullanılan Yetişkin Bağlanma Ölçeği’nin (ECR) kısa formunun, Türk kültürüne özgü psikometrik standartlara uygunluğunu belirlemek ve araştırmacılara geçerli bir araç sunmaktır. Bu sayede, Türkiye’de yetişkin bağlanma dinamiklerinin bilimsel olarak incelenmesine katkıda bulunulmuştur.

Yapı

AİYİDÖ-KF, Bağlanma Teorisi çerçevesinde tanımlanan iki temel yetişkin bağlanma boyutunu ölçmektedir. Bu boyutlar, bireyin yakınlık ve bağımlılık ihtiyaçlarına verdiği tepkileri yansıtır.

• Bağlanma Kaygısı (Attachment Anxiety): Bu alt boyut, kişinin terk edilme korkusu, partnerin ulaşılabilirliği konusunda aşırı endişe ve onay ihtiyacını yansıtır. Yüksek kaygı puanına sahip bireyler, ilişkilerinde aşırı talepkar olabilirler. Bu alt boyut 6 maddeden oluşmaktadır.
• Bağlanma Kaçınması (Attachment Avoidance): Bu alt boyut, kişinin yakınlıktan rahatsızlık duyma, duygusal mesafeyi koruma ve başkalarına güvenmekten kaçınma eğilimini ölçer. Yüksek kaçınma puanına sahip bireyler, duygusal bağımsızlığa aşırı değer verirler. Bu alt boyut 6 maddeden oluşmaktadır.

Geçerlik

Akın ve arkadaşları (2015) tarafından yürütülen uyarlama çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemiştir. Geçerlik analizleri, ölçeğin teorik olarak beklendiği gibi iki faktörlü yapıyı (Kaygı ve Kaçınma) desteklediğini göstermiştir. Bu durum, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıları ölçtüğüne dair kanıt sağlamaktadır.

Çalışmada, iki faktörlü modelin uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu rapor edilmiştir. Ayrıca, ölçeğin diğer ilişkili yapılarla (örneğin, öz saygı veya ilişki memnuniyeti) beklenen yönde korelasyon göstermesi de yapı geçerliğine dair ek kanıt sunmaktadır.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında AİYİDÖ-KF’nin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları incelenmiştir. İç tutarlılık, ölçeğin farklı maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Genellikle Cronbach alfa katsayısı kullanılarak hesaplanan güvenirlik değerlerinin, her iki alt boyut (Bağlanma Kaygısı ve Bağlanma Kaçınması) için de yüksek ve kabul edilebilir düzeyde olduğu belirtilmiştir. Bu yüksek iç tutarlılık, ölçeğin farklı uygulamalarda kararlı ve tutarlı sonuçlar üreteceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

AİYİDÖ-KF’nin yapısal uygunluğunu test etmek amacıyla doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, 12 maddenin iki faktöre (Bağlanma Kaygısı ve Bağlanma Kaçınması) ayrıldığını ve bu iki faktörün verilerle iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir.

Her bir faktör altı madde içermekte olup, maddelerin kendi faktörlerine yüksek, diğer faktöre ise düşük yüklenim göstermesi, ölçeğin teorik iki boyutlu yapısını ampirik olarak doğrulamıştır. Bu yapı, yetişkin bağlanma literatüründeki temel ayrımı desteklemektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 12 maddeden oluşan, kısa formlu bir öz bildirim ölçeği.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler (Adults)

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle genç yetişkin ve orta yaş grubu)

Population Details: Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyonu üzerinde psikometrik çalışmaları yapılmıştır.

Test Methodology: Yanıtlar, 7’li Likert Ölçeği üzerinden derecelendirilir. Bireyler, maddelerde belirtilen ifadelere ne kadar katıldıklarını 1 (Kesinlikle katılmıyorum) ile 7 (Kesinlikle katılıyorum) arasında bir değer vererek belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Bağlanma Kaygısı, Bağlanma Kaçınması, Faktör Analizi, Psikoloji, Yetişkin Bağlanması, Ölçek Uyarlaması, 7’li Likert Ölçeği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Mevcut kaynakta belirtilmemiştir)

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Ahmet Akın

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, akademik araştırmalarda sıklıkla kullanılan bir uyarlama olduğu için, ticari olmayan kullanımlar için genellikle izin gereklidir. İzin ve kullanım koşulları için sorumlu yazar Ahmet Akın ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin Türkçe kısa formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır.

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: aile-ici-yakin-iliskilerde-deneyimler-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

Kaynaklar

• Akın, A., Bilgin, O. ve Akın, Ü. (2015). Aile İçi Yakın İlişkilerde Deneyimler Ölçeğinin Kısa Formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Hakemli Beşeri ve Akademik Bilimler Dergisi, 4(14), 12-21.
• Makalenin çevrimiçi bağlantısı: uhbabdergisi.com

Aile İçi Yakın İlişkilerde Deneyimler Ölçeği – Kısa Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, orijinal kaynak metinde listelenmemiştir; yalnızca alt boyutlar ve madde sayıları belirtilmiştir.

• Toplam 12 madde
• Bağlanma Kaygısı (6 madde)
• Bağlanma Kaçınması (6 madde)