Günlük Hayata İlişkin Dil Farkındalığı Ölçeği

Özet

Günlük Hayata İlişkin Dil Farkındalığı Ölçeği, bireylerin günlük yaşam pratikleri içerisinde sahip oldukları dil farkındalığı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Mustafa Erol ve İsmail Karakaya tarafından 2020 yılında literatüre kazandırılan bu ölçek, özellikle dilin sosyal, kültürel ve işlevsel boyutlarına karşı gösterilen bilinçli tutumu değerlendirmeyi hedefler. Ölçek geliştirme türünde olup, geliştirme sürecinde hem yapısal hem de istatistiksel açıdan titizlikle çalışılmış, kapsamlı geçerlik ve güvenirlik analizleri uygulanmıştır.

Ölçek, dilin sadece kurallar bütünü olmanın ötesinde, sosyal ve kültürel bir olgu olarak algılanma biçimini değerlendirerek, dil öğretimi ve farkındalık programlarının etkinliğini artırmaya yönelik araştırmalara zemin hazırlamaktadır. Çalışmanın sonuçları, ölçeğin günlük yaşam bağlamında dil farkındalığını ölçmek için güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Dil Farkındalığı, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Günlük Yaşam, Sosyal Dil, Türkçe, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Mustafa Erol, İsmail Karakaya

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin dilin kullanımına, yapısına, işlevine ve sosyal etkileşimdeki rolüne dair sahip oldukları bilinç düzeyini, özellikle günlük hayattaki bağlamlar üzerinden saptamaktır. Bu araç, dil eğitimcileri ve araştırmacılar için bireylerin dilsel süreçlere ne kadar dikkat ettiklerini ve dili ne ölçüde eleştirel bir yaklaşımla kullandıklarını ortaya koymakta kritik bir rol oynar.

Ölçek, bireylerin günlük iletişimde karşılaştıkları dilsel sorunlara, dilin değişen yapısına ve kültürel kodlara ne kadar duyarlı olduklarını belirleyerek, ilgili eğitim ve müdahale programlarının hedeflerini daha net belirlemesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Günlük Hayata İlişkin Dil Farkındalığı Ölçeği, bilişsel ve üstbilişsel düzeyde dil farkındalığı yapısını ölçmektedir. Bu yapı, dilin doğru kullanımı, dilsel çeşitliliğe karşı tutum, günlük iletişimdeki dil hatalarını fark etme yeteneği ve dilin sosyal dinamiklerini anlama gibi boyutları içermektedir.

Ölçek, teorik dil bilgisi yeterliliğinden ziyade, bireyin dili çevreleyen sosyal ve pratik bağlamlar hakkındaki farkındalığını merkeze almaktadır. Bu, dilin işlevselliğine ve toplumsal rollerine yönelik eleştirel düşünme yeteneğini kapsayan çok boyutlu bir yapıdır.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal uygunluğunu ve ölçmek istediği yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam temellere oturduğunu göstermektedir.

• Kapsam ve Görünüş Geçerliği: Ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesini belirlemek amacıyla uzman görüşleri alınmış ve İçerik Geçerlik İndeksi hesaplanmıştır.
• Ölçüt Geçerliği: Eş zamanlı ve yordayıcı geçerlik türleri incelenmiştir. Bu amaçla, Pearson moment-çarpım korelasyon katsayısı ve regresyon analizleri kullanılarak ölçek puanlarının ilgili dış ölçütlerle tutarlılığı test edilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin faktör yapısını ortaya çıkarmak ve doğrulamak için Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) teknikleri uygulanmıştır. Geçerlik süreçlerine ilişkin detaylı sonuçlar, geliştirme makalesinde sunulmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve ölçüm kararlılığını belirlemek amacıyla çeşitli güvenirlik prosedürleri izlenmiştir. Bu analizler, ölçek puanlarının hatadan arınmışlık derecesini göstermiştir.

• Madde Analizi: Maddelerin testin bütününe katkısını ve ayırt ediciliğini belirlemek için Pearson moment-çarpım korelasyon katsayısı kullanılmıştır.
• Tüm Test Analizleri: Ölçeğin genel istatistiksel özelliklerini saptamak amacıyla standart sapma, varyans ve standart hata gibi temel analizler gerçekleştirilmiştir.
• İç Tutarlılık Katsayıları: Ölçeğin maddelerinin homojenliğini değerlendirmek üzere yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa (α) iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Elde edilen güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir düzeyde olduğu tespit edilmiştir.

Faktör Analizi

Günlük Hayata İlişkin Dil Farkındalığı Ölçeği’nin yapısal geçerliğini incelemek için hem keşfedici hem de doğrulayıcı faktör analizleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen boyutlarını istatistiksel olarak destekleyip desteklemediğini kontrol etmiştir.

Keşfedici Faktör Analizi (KFA), ölçeğin maddelerinin hangi temel faktörler altında toplandığını belirlemek için kullanılmıştır. KFA sonuçları, ölçeğin günlük hayattaki dil farkındalığının temel bileşenlerini ortaya koymasına yardımcı olmuştur. Ardından, elde edilen faktör yapısının veri seti ile ne kadar uyumlu olduğunu test etmek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, model uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) aracılığıyla sunulmuş ve ölçeğin yapısal modelinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği

Format: Toplam 17 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmemiştir; ancak geliştirme çalışmaları tipik olarak Likert tipi bir ölçek kullanıldığını düşündürmektedir.

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Dil farkındalığı düzeyini ölçmek istenen genel yetişkin veya öğrenci popülasyonu.

Yaş Grubu: Ergenlik sonrası ve yetişkin grupları için uygundur.

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geliştirildiği orijinal çalışma, hedef popülasyonun detaylarını içermektedir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (self-report) temelli, kağıt-kalem veya dijital ortamda bireysel veya grup uygulamasına uygun bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Dil Farkındalığı Ölçeği, KFA, DFA, Psikometri, Güvenirlik Katsayısı, Günlük İletişim, Erol & Karakaya, 17 Madde.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Sorumlu Yazar Mustafa Erol: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta tam yazışma adresi belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımıyla ilgili izinler ve olası ücretler konusunda sorumlu yazar (Mustafa Erol) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Erol, M., & Karakaya, İ. (2020). Development of Language Awareness Scale regarding Daily Life. International Journal of Assessment Tools in Education, 7(4), 535-548. https://doi.org/10.21449/ijate.647488

Orijinal makaleye DergiPark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: development-of-language-awareness-scale-regarding-daily-life-toad.pdf

[quads id=5]

Günlük Hayata İlişkin Dil Farkındalığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek, toplam 17 madde içermektedir. Ölçek maddelerinin tam içeriği, orijinal kaynak metinde sunulmamıştır. Maddelerin tam içeriği ve puanlama yönergeleri için yazarların yayımladığı makaleye başvurulması gerekmektedir.