Yakın İlişkilerde Deneyimler Ölçeği

Özet

Yakın İlişkilerde Deneyimler Ölçeği (YİDÖ), yetişkin Bağlanma stillerinin temel boyutları olan kaçınma ve kaygıyı ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik aracın Türkçe uyarlamasıdır. Ölçek, özellikle ergen popülasyonunda yakın ilişkilerdeki bireysel farklılıkları, ebeveyn algıları (ebeveyn sıcaklığı ve psikolojik kontrol) bağlamında incelemek için kullanılmıştır. Bu uyarlama, Türk ve Belçikalı ergenler arasında kültürel farklılıkları ve benzerlikleri araştırmayı amaçlayan kapsamlı bir çalışmanın parçası olarak gerçekleştirilmiştir. Ölçek, bireyin yakınlık kurmaktan kaçınma eğilimini ve terk edilme veya reddedilme konusundaki endişe düzeyini değerlendiren iki ana alt boyuttan oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bağlanma, Yakın İlişkiler, Kaçınma, Kaygı, Ergenlik, Ölçek Uyarlaması, Psikolojik Kontrol, Duygusal Bağlanma.

Yazarlar

Derya Güngör, Marc H. Bornstein

Amaç

Yakın İlişkilerde Deneyimler Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin yakın ilişkilerde sergiledikleri bağlanma örüntülerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türk kültürüne özgü dilsel ve psikometrik uygunluğunu test etmek ve bağlanma kaçınması ile kaygısı arasındaki ilişkileri kültürel bağlamda incelemek hedeflenmiştir. Ölçek, özellikle ergenlerin algıladıkları ebeveyn sıcaklığı ve kontrolü ile kendi bağlanma stilleri arasındaki ilişkileri belirlemek için kritik bir araç görevi görmüştür.

Yapı

Ölçek, yetişkin Bağlanma Kuramı’nın iki temel boyutunu ölçmektedir: Kaçınma ve Kaygı.

• Kaçınma (Avoidance): Yakınlık ve duygusal bağımlılıktan rahatsızlık duyma, yakın ilişkilerde özerkliği aşırı vurgulama ve duygusal mesafeyi koruma eğilimini ifade eder. Ölçekte 17 madde ile temsil edilmektedir.
• Kaygı (Anxiety): Yakın ilişkilerde reddedilme veya terk edilme konusunda aşırı endişe duyma, partnerin ulaşılabilirliği hakkında şüphe duyma ve aşırı onay arama eğilimini ifade eder. Ölçekte bu boyut da 17 madde ile temsil edilmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen analizler, iki faktörlü yapının psikometrik olarak uygun olduğunu göstermiştir. Kaçınma ve Kaygı alt boyutlarının, ölçekteki toplam varyansın önemli bir kısmını açıkladığı tespit edilmiştir. Bu durum, ölçeğin teorik olarak öngörülen bağlanma yapılarını başarıyla ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için her bir alt boyut için ayrı ayrı Cronbach Alfa güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Elde edilen katsayılar, alt boyutların yüksek derecede güvenilir olduğunu göstermektedir.

• Kaçınma Alt Boyutu: Cronbach Alfa katsayısı .76 olarak bulunmuştur.
• Kaygı Alt Boyutu: Cronbach Alfa katsayısı .85 olarak bulunmuştur.

Bu değerler, ölçek maddelerinin ilgili oldukları yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve psikometrik standartları karşıladığını işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek için yapılan Faktör Analizi sonucunda, ölçeğin iki temel faktörden (Kaçınma ve Kaygı) oluştuğu doğrulanmıştır. Bu iki alt boyut, ölçek maddeleri tarafından açıklanan toplam varyansın %30.53‘ünü açıklamaktadır. Bu oran, bağlanma teorisinin temel boyutlarının Türk örnekleminde de bağımsız ve anlamlı yapılar olarak ortaya çıktığını göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire)

Dil Mevcut: Türkçe (Orijinal ölçek İngilizce temellidir)

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi (Çalışma lise öğrencileri üzerinde yapılmıştır.)

Popülasyon Detayları: Türk ve Belçikalı ergen örneklemleri kullanılarak kültürlerarası karşılaştırmalı bir geçerlik çalışması yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Ölçek, 4’lü Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirilmiştir.

• 1 = Hiç Katılmıyorum
• 4 = Tamamen Katılıyorum

İletişim ve Sorumlu Yazar

Sorumlu Yazar: Derya Güngör

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin Yılı (Uyarlama Çalışması): 2010

İzinler ve Ücret: Kullanım ve izinler için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

experiences-in-close-relationships-inventory-toad.pdf

Kaynaklar

Güngör, D., & Bornstein, M. H. (2010). Culture-general and-specific associations of attachment avoidance and anxiety with perceived parental warmth and psychological control among Turk and Belgian adolescents. Journal of Adolescence, 33(5), 593-602. doi:10.1016/j.adolescence.2009.12.005

Yakın İlişkilerde Deneyimler Ölçeği Maddeleri

Kaçınma (17 m): Arkadaşlarımla çok yakın olmaktan kaçınırım.

Kaygı (17 m): Terk edilmek konusunda endişelenirim.