Güç Algısı ve Güç Doyumu Ölçeği (İlişki Güç İndeksi)

Özet

Güç Algısı ve Güç Doyumu Ölçeği (İlişki Güç İndeksi), romantik ilişkiler bağlamında bireylerin algıladıkları ilişki gücü düzeylerini ve bu güç dağılımından ne ölçüde memnun olduklarını değerlendirmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle genç yetişkinler arasındaki ilişki dinamiklerini ve şiddet eğilimleriyle ilişkili güç dengesizliklerini inceleyen araştırmalarda kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Toplu-Demirtaş ve Fincham (2020) tarafından yapılan çalışmada, bu ölçek, üniversite öğrencilerinde psikolojik, fiziksel ve cinsel flört şiddeti davranışlarının yordanmasında önemli bir rol oynamıştır.

Bu araç, iki temel boyutu ölçmektedir: Bireyin ilişkideki kararlar üzerindeki etkisine dair sahip olduğu Güç Algısı ve bu etki düzeyinden duyduğu Güç Doyumu. Ölçek, 7’li Likert tipi derecelendirme kullanır ve her bir alt boyut 12 madde içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Güç Algısı, İlişki Gücü, Güç Doyumu, Ölçek Uyarlama, Flört Şiddeti, Romantik İlişkiler, Psikometri

Yazarlar

Ezgi Toplu Demirtaş, Frank Fincham

Amaç

Güç Algısı ve Güç Doyumu Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin partnerleriyle olan ilişkilerinde karar verme süreçleri üzerindeki kişisel etkilerini ne derecede algıladıklarını ve bu etki düzeyinin kendileri için ne kadar tatmin edici olduğunu saptamaktır. Bu ölçüm, özellikle güç dengesizliklerinin ortaya çıkardığı olumsuz sonuçları, örneğin flört şiddetini, araştırmayı hedefleyen çalışmalar için kritik veriler sağlamaktadır.

Ölçek, ilişki gücünün sadece varlığını değil, aynı zamanda bireyin bu duruma yönelik sübjektif tepkisini (doyum/doyumsuzluk) inceleyerek, ilişki kalitesi ve istikrarı hakkında derinlemesine bilgi sunmayı amaçlamaktadır. Ölçek uyarlama çalışması, uluslararası alanda kullanılan geçerli bir yapının Türkçe konuşan popülasyonlarda da güvenilir bir şekilde kullanılabilmesini sağlamıştır.

Yapı

Ölçek, ilişkisel gücü iki temel, ancak birbiriyle ilişkili boyutta inceleyen çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir:

• Güç Algısı (Perceived Power): Bireyin, ortak zaman geçirme, finansal kararlar veya gelecek planları gibi ilişkisel konular üzerinde ne kadar etkili olduğunu düşündüğünü yansıtır. Yüksek güç algısı, bireyin ilişkideki kontrol hissini ifade eder.
• Güç Doyumu (Power Satisfaction): Bireyin, algıladığı bu güç düzeyinden veya ilişki içindeki genel etki düzeyinden ne kadar memnun olduğunu değerlendirir. Güç algısının yüksek olması, otomatik olarak yüksek güç doyumu anlamına gelmeyebilir; birey, algılanan güç düzeyinin ideal olmadığını düşünebilir.

Bu iki yapı, Toplu-Demirtaş ve Fincham’ın (2020) çalışmasında, özellikle düşük güç algısı ve yüksek güç doyumu isteğinin, flört şiddeti eylemlerini yordamada önemli bir faktör olduğunu göstermiştir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, psikometrik uygunluğunu kanıtlamak amacıyla yürütülmüştür. Orijinal makale, ölçülen yapının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu gösteren detaylı analizler içermektedir. Bu analizler genellikle yapı geçerliği, yakınsak geçerlik ve ayrışan geçerlik yöntemlerini kapsamaktadır.

Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen iki farklı boyutu (Algı ve Doyum) ne kadar iyi ayırdığını veya birleştirdiğini inceler. Ölçeğin geçerliğine dair tüm ayrıntılı istatistiksel bilgilere Ezgi Toplu Demirtaş ve Frank Fincham’ın Journal of Interpersonal Violence dergisinde yayımlanan makalesinden ulaşılabilir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermektedir. Bu çalışmalar genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ve test-tekrar test güvenilirliği gibi yöntemlerle gerçekleştirilir.

Ölçeğin alt boyutlarının (Güç Algısı ve Güç Doyumu) yüksek iç tutarlılığa sahip olduğu varsayılmaktadır, bu da maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu gösterir. Ölçeğin güvenirliğine dair ayrıntılı istatistiksel değerler ve raporlar, ölçeğin uyarlanmasına ilişkin bilimsel makalede yer almaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, orijinal yapıyı koruyarak iki temel boyutta gruplandığını göstermelidir. Orijinal ölçeğin 24 maddesi, 12 maddelik Güç Algısı ve 12 maddelik Güç Doyumu olmak üzere iki ayrı faktöre ayrılmıştır.

Doğrulayıcı faktör analizleri (DFA), uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türk kültüründe de iki faktörlü yapısının sağlam ve kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu kanıtlamak için kullanılmıştır. Bu ayrım, ilişki gücü kavramının hem objektif algılanan bir kontrol hem de sübjektif bir memnuniyet bileşeni içerdiğini teorik olarak destekler.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Öz Bildirim Formu)

Mevcut Dil: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Romantik ilişkisi olan bireyler

Yaş Grubu: Genç yetişkinler (Üniversite öğrencileri örneklemi kullanılmıştır)

Popülasyon Detayları: Orijinal araştırma, üniversite öğrencileri arasındaki flört ilişkisi bağlamında yapılmıştır.

Test Metodolojisi: 7 dereceli Likert Ölçeği kullanılarak yanıtlanan maddelerden oluşur. Puanlama, Güç Algısı ve Güç Doyumu alt ölçekleri için ayrı ayrı yapılır.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçek, Güç Algısı, İlişki Memnuniyeti, Öz Bildirim, Üniversite Öğrencileri, Şiddet Yordayıcıları

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

İletişim Adresi: Ezgi Toplu Demirtaş (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanım izinleri ve telif hakları, sorumlu yazar Ezgi Toplu Demirtaş ve orijinal geliştirici Frank Fincham’ın bağlı olduğu kurumlar tarafından belirlenmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2020 yılında yayımlanmıştır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: guc-algisi-ve-guc-doyumu-olcegi-iliski-guc-indeksi-toad.pdf

Referanslar

• Toplu-Demirtaş, E., & Fincham, F. (2020). I don’t have power, and I want more: Psychological, physical, and sexual dating violence perpetration among college students. Journal of Interpersonal Violence, 00(0), 1-30. https://doi.org/10.1177/0886260520951319

• Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Güç Algısı ve Güç Doyumu Ölçeği (İlişki Güç İndeksi) Maddeleri

Ölçek iki alt boyuttan oluşmaktadır. Her bir alt boyut 12 madde içermektedir. Aşağıda örnek maddeler ve derecelendirme bilgileri sunulmuştur.

Derecelendirme Sistemi:

• Güç Algısı: 1 (Hemen hemen hiçbir zaman) ila 7 (Hemen hemen her zaman) arasında derecelendirilir.
• Güç Doyumu: 1 (Hiç memnun değilim) ila 7 (Çok memnunum) arasında derecelendirilir.

Örnek Maddeler:

• Güç Algısı (12 madde) -Birbirinizle ne kadar vakit geçireceğiniz konusunda karar verirken ne derecede etkili olduğunuzu düşünüyorsunuz?

• Güç Doyumu (12 madde) -14.Birbirinizle ne kadar vakit geçireceğiniz konusunda verdiğiniz karardaki etkinizden ne derecede memnunsunuz?