Genel Tutumlar Ve İnanışlar – 2

Özet

Genel Tutumlar ve İnanışlar – 2 ölçeği, bireylerin sahip olduğu irrasyonel ve rasyonel inançları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik aracın Türkçe diline yönelik bir uyarlama çalışmasının ürünüdür. Bu ölçek, özellikle Rasyonel-Emotif Bilişsel Davranış Terapisi (REBT) çerçevesinde temel alınan dört bilişsel süreci (düşünce biçimlerini) doğrulamayı hedeflemiştir. Çalışma, ölçeğin Türkiye örnekleminde güvenilirliğini ve geçerliliğini test etmiş ve orijinal ölçeğin yapısal modelini desteklediğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

İrrasyonel inançlar, Rasyonel inançlar, Bilişsel Süreçler Modeli, REBT, Psikolojik ölçek, Türkçe uyarlama, Tutum.

Yazarlar

Murat Artıran, Raymond DiGiuseppe

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin günlük yaşam olaylarına karşı geliştirdikleri genel tutumları ve inanç sistemlerini, rasyonellik ve irrasyonellik boyutlarında nicel olarak değerlendirmektir. Uyarlama çalışması, özgün ölçeğin teorik olarak varsayılan yapısını Türk kültürüne taşıyarak, bu inançların psikopatoloji ile ilişkisini incelemeye olanak tanıyan geçerli bir araç sunmayı amaçlamıştır.

Ölçek, özellikle REBT kuramının merkezinde yer alan, psikolojik sıkıntıya yol açan zorunlulukçu ve mutlakiyetçi inançları (irrasyonel inançları) ile sağlıklı işleyişi destekleyen esnek ve tercih temelli inançları (rasyonel inançları) ayırt etmeyi hedefler.

Yapı

Genel Tutumlar ve İnanışlar – 2 ölçeği, bireyin bilişsel yapısını ve dünya görüşünü şekillendiren temel inanç sistemlerini ölçmektedir. Bu yapı, genellikle dört temel bilişsel sürece ayrılır: 1) Kendine Yönelik Talepkarlık, 2) Başkalarına Yönelik Talepkarlık, 3) Yaşam Koşullarına Yönelik Talepkarlık ve 4) Düşük Hayal Kırıklığı Toleransı (Daha geniş bir model olan Dört Bilişsel Süreçler Modeli‘ni doğrulamaktadır).

Ölçek, bireylerin kendi değerleri, başkalarının kabulü ve yaşamın adilliği hakkındaki katı veya esnek tutumlarını değerlendirerek, duygusal ve davranışsal sonuçları öngörmede kullanılan temel bir yapısal ölçü sağlar.

Geçerlik

Orijinal kaynakta spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiş olmakla birlikte, Artıran ve DiGiuseppe (2020) tarafından yürütülen adaptasyon çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemiştir. Çalışma, ölçeğin Türkçe versiyonunun, irrasyonel ve rasyonel inançları ölçen özgün ölçeğin varsayılan dört faktörlü yapısını başarıyla doğruladığını belirtmektedir. Bu bulgu, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıya uygun olduğunu gösteren önemli bir kanıttır.

Güvenirlik

Kaynakta doğrudan güvenirlik katsayıları verilmemiş olsa da, adaptasyon çalışmasının başlığı “Güvenilirlik, Geçerlilik Çalışmaları” şeklinde geçtiğinden, ölçeğin Türkçe formunun tatmin edici düzeyde güvenirlik özelliklerine sahip olduğu varsayılmaktadır. Tipik olarak, bu tür uyarlama çalışmalarında iç tutarlılık (Cronbach alfa) ve/veya test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılarak ölçek maddelerinin tutarlılığı kanıtlanmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, Artıran ve DiGiuseppe (2020) tarafından yapılan çalışmada detaylı olarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin, Rasyonel-Emotif Bilişsel Davranış Terapisi kuramının öngördüğü dört ana bilişsel süreci temsil eden faktör yapısını desteklediğini göstermiştir. Bu dört faktörlü modelin doğrulanması, ölçeğin kültürel adaptasyon sürecinin başarılı olduğunu ve teorik olarak sağlam bir yapıya sahip olduğunu teyit etmektedir.

Araç Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Orijinal bir ölçeğin Türkçe adaptasyonu)

Format: Kendi kendine raporlama (Self-report)

Kullanılan Ölçek Tipi: 5’li Likert derecelendirme (Muhtemelen 1=Kesinlikle katılmıyorum, 5=Kesinlikle katılıyorum şeklinde)

Madde Sayısı: 72 madde

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama dili), Orijinal dil (Bilinmiyor, ancak İngilizce olduğu tahmin edilmektedir)

Popülasyon Grubu: Yetişkinler

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyonu)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki bir örneklem üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını 5 dereceli bir ölçek üzerinde belirtirler. Puanlama, irrasyonel ve rasyonel inanç alt boyutları için ayrı ayrı yapılır.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Davranış Terapisi, Mutlakiyetçi düşünme, Esnek inançlar, Psikometri, Ölçek geliştirme, İrrasyonelite, Rasyonel-Emotif Terapi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Murat Artıran

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: İzinler ve kullanım ücretleri hakkında spesifik bilgi verilmemiştir. Kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Testin Yayın Yılı (Uyarlama): 2020

Kaynakça

Artiran, M., DiGiuseppe, R. A Turkish Translation of a Measure of Irrational and Rational Beliefs: Reliability, Validity Studies and Confirmation of the Four Cognitive Processes Model. Journal of Rational-Emotive Cognitive-Behavior Therapy. 38, 369–398 (2020). https://doi.org/10.1007/s10942-020-00340-9

Makalenin orijinal bağlantısı için: link.springer.com

Ölçeğin Word dosyası (DOCX) buradan indirilebilir: genel-tutumlar-ve-inanislar-2-toad.docx

Ölçeğin PDF dosyası buradan indirilebilir: genel-tutumlar-ve-inanislar-2-toad.pdf

Genel Tutumlar Ve İnanışlar – 2 Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir. Ölçek toplamda 72 maddeden oluşmaktadır.

• 1. İnsanlar bana saygısızca davranırlarsa, bu onların işe yaramaz, terbiyesiz insanlar olduğunu göstergesidir.
• 2. Etrafımdaki önemli kişiler tarafından sevilmiyorsam bu onların değersiz olduklarını gösteren bir şeydir.
• 3. Yaptığım işleri yetersiz bulan insanların gözümde değeri hiç yoktur.