Genel İş Stresi Ölçeği

Özet

Genel İş Stresi Ölçeği, çalışan bireylerin maruz kaldığı genel iş stresi düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik çalışmaları 2020 yılında Mesut Teleş tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türk kültürüne uyarlanabilirliğini ve saha araştırmalarında kullanılabilirliğini göstermeyi amaçlamıştır. Ölçek, iş ortamından kaynaklanan potansiyel stres faktörlerini ve bunların bireyler üzerindeki etkilerini kapsamlı bir şekilde değerlendirir.

Anahtar Kelimeler

İş stresi, İşyeri stresi, Ölçek geliştirme, Psikometri, Güvenirlik, Geçerlik, Çalışan sağlığı

Yazarlar

Mesut Teleş

Amaç

Genel İş Stresi Ölçeği’nin temel amacı, çalışanların iş yaşamlarında karşılaştıkları genel stres yükünü standart ve nicel bir biçimde tespit etmektir. Bu ölçek, özellikle sağlık yönetimi ve örgütsel psikoloji alanlarında, iş stresi düzeylerinin belirlenmesi ve stresle mücadele programlarının etkinliğinin değerlendirilmesi için kritik bir araç olarak tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi, Türk iş gücü popülasyonunun kültürel ve örgütsel dinamiklerine uygun bir ölçüm standardı sunmayı hedeflemiştir. Bu sayede, iş stresi kaynaklarının erken teşhisi ve önlenmesi konusunda bilimsel çalışmalara zemin hazırlamaktadır.

Yapı

Ölçek, bireyin iş ortamında deneyimlediği genel stres algısını ölçen tek veya çok boyutlu bir yapıyı hedeflemektedir. Genel iş stresi, genellikle iş yükü, rol belirsizliği, kişilerarası çatışmalar, örgütsel destek eksikliği ve kariyer kaygıları gibi çeşitli faktörlerin birleşimi olarak kavramsallaştırılır.

Ölçeğin psikometrik yapısı, iş stresinin bilişsel, duygusal ve fiziksel bileşenlerini yansıtan maddeler içerecek şekilde oluşturulmuştur. Yapısal geçerliğin belirlenmesi, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen psikolojik konsepti ne derece doğru ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlamıştır.

Geçerlik

Genel İş Stresi Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, 2020 yılında yayımlanan çalışmada detaylı olarak incelenmiştir. Bu çalışmalar, ölçeğin yapısal ve içerik geçerliğini sağlamaya odaklanmıştır. Yapı geçerliği için, ölçeğin boyutluluğunu ve maddelerinin uygun faktör yüklerini belirlemek amacıyla faktör analizleri (muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılmıştır.

Geçerlik sonuçları, ölçeğin genel iş stresi yapısını ölçmek için yeterli kanıt sunduğunu göstermektedir. Ancak, kaynak metinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Detaylı geçerlik analizlerine ulaşmak için orijinal kaynak makale incelenmelidir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek üzere yapılmıştır. En önemli güvenirlik göstergelerinden biri olan iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa), ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü belirlemiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin güvenilirliğini desteklemektedir.

2020 tarihli çalışmada, ölçeğin güvenilirliğinin yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Güvenirlik testleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle dahi tutarlı sonuçlar üretebildiğini göstermiştir. Orijinal çalışmada test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapılmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Genel İş Stresi Ölçeği’nin geliştirme sürecinde, ölçeğin temel bileşenlerini ortaya çıkarmak için faktör analizinden faydalanılmıştır. Bu analiz, iş stresinin hangi alt boyutlardan oluştuğunu belirleyerek ölçeğin yapısal temelini sağlamlaştırmıştır. Analizler sonucunda, ölçeğin tek boyutlu bir genel stres ölçümü mü yoksa çok boyutlu bir yapıya mı sahip olduğu kanıtlanmıştır.

Yapılan faktör analizleri, ölçek maddelerinin beklenen teorik yapı ile uyumlu olduğunu ve faktör yüklerinin kabul edilebilir seviyede olduğunu göstermiştir. Bu, ölçeğin yapısal geçerliğinin önemli bir kanıtını oluşturmaktadır ve araştırmacıların stresin alt bileşenlerini ayrı ayrı incelemesine olanak tanır.

Ölçme Aracı

Test Type:

Geliştirme/Uyarlama (Development/Adaptation)

Format:

Likert Tipi Derecelendirme (Kesin derecelendirme bilgisi kaynakta yer almamakla birlikte, psikometrik ölçeklerde yaygın olarak 5’li veya 7’li Likert tipi kullanılmaktadır.)

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Çalışan Yetişkinler (Özellikle hemşirelik yönetimi alanında geçerlik çalışması yapılmıştır, ancak genel çalışan popülasyonunu hedeflemektedir.)

Age Group:

Yetişkin

Population Details:

Çeşitli sektörlerdeki profesyonel çalışanlar. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması hemşireler üzerinde yapılmıştır.

Test Methodology:

Bireysel olarak doldurulan öz bildirim (self-report) yöntemiyle uygulanır.

Anahtar Kelimeler

Mesut Teleş, Hemşirelik Yönetimi, İş yükü, Örgütsel psikoloji, Psikometrik özellikler

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Mevcut kaynaklarda belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses:

[email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address:

Mevcut kaynaklarda belirtilmemiştir. Yazarın bağlı olduğu kurum: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Genel İş Stresi Ölçeği’nin geliştirme ve geçerlik çalışması 2020 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinlerin alınması ve olası kullanım ücretleri hakkında bilgi almak üzere sorumlu yazar Mesut Teleş ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF dökümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: genel-is-stresi-olcegi-toad.pdf. Orijinal PDF’e bu bağlantıdan erişilebilir: genel-is-stresi-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

• Teleş, M. (2020). Validity and reliability of the Turkish version of the general work stress scale. Journal of Nursing Management, 28(2), 346–354. https://doi.org/10.1111/jonm.13211.

Genel İş Stresi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta yer almamaktadır. Maddeler için yazarla iletişime geçilmesi veya yukarıda belirtilen PDF kaynağına başvurulması tavsiye edilir.