Genel İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu

Özet

Genel İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu, bireylerin genel iyi oluş düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan bir psikometrik aracın Türkçe’ye uyarlanmış versiyonudur. Bu uyarlama çalışması, 2020 yılında Mehmet Rüştü Kalafatoğlu ve Sibel Balcı-Çelik tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, Türk kültürüne uygunluğunu ve psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Uyarlama süreci, ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruyarak, genel popülasyonun sübjektif iyi oluş, mutluluk ve sosyal bağlılık gibi temel bileşenlerini hızlıca saptamayı amaçlamıştır. Ölçek, beşli Likert tipi bir derecelendirme kullanmakta olup, hem klinik hem de geniş örneklem tabanlı araştırmalarda zaman verimliliği sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

İyi oluş, psikoloji, Genel İyi Oluş Ölçeği, Kısa Form, Türkçe uyarlama, psikometri, geçerlik, güvenirlik, yaşam tatmini.

Yazarlar

Mehmet Rüştü Kalafatoğlu, Sibel Balcı-Çelik.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin genel iyi oluş hallerini, mutluluk seviyelerini ve sosyal çevreleriyle olan bağlarını hızlı ve güvenilir bir şekilde değerlendirebilecek kısa bir araç sunmaktır. Orijinal ölçeğin uzun versiyonunun getirdiği zaman kısıtlamalarını minimize ederek, özellikle büyük ölçekli saha araştırmalarında ve yoğun klinik ortamlarda kullanılabilirliği artırmaktır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda geçerli ve güvenilir sonuçlar ürettiğini kanıtlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki araştırmacıların iyi oluş alanında uluslararası standartlara uygun veri toplamasını sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel kavramlardan biri olan Genel İyi Oluş (Well-being) yapısını ölçmektedir. İyi oluş, sadece hastalığın veya yokluğun bulunmaması durumu değil, aynı zamanda bireyin yaşam kalitesini, duygusal dengesini ve potansiyelini gerçekleştirebilme yeteneğini ifade eden çok boyutlu bir yapıdır. Bu kısa form, iyi oluşun temel duygusal ve sosyal boyutlarının kapsamlı ancak yoğunlaştırılmış bir temsilini sunmayı amaçlar.

Ölçeğin maddeleri, bireyin kişisel mutluluk düzeyi ve sosyal ilişkilerdeki tatmin gibi sübjektif iyi oluş bileşenlerine odaklanmaktadır. Kısa form, orijinal ölçeğin temel alt boyutlarını koruyarak, genel iyi oluşun çekirdek göstergelerini yakalamayı hedeflemiştir.

Geçerlik

Kaynak referansta belirtilen Kalafatoğlu ve Balcı-Çelik (2020) uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun yapısal geçerliğini detaylı olarak incelemiştir. Geçerlik analizleri, ölçek maddelerinin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıya (Genel İyi Oluş) ne kadar uygun olduğunu belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde doğrulanıp doğrulanmadığını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gibi yöntemler kullanılmıştır. Bu analizler, kısa formun iyi oluş yapısını başarıyla temsil ettiğini gösteren uygun model uyum indeksleri ile desteklenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması, iç tutarlılık katsayılarının hesaplanmasını içermektedir. Genellikle Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin ne kadar tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü belirlemek için rapor edilmiştir. Yüksek Alfa katsayıları, ölçeğin iç tutarlılığının güçlü olduğunu işaret eder.

Güvenirlik analizleri, Genel İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu’nun Türkçe versiyonunun tekrarlı ölçümlerde istikrarlı sonuçlar verdiğini ve ölçüm hatasının düşük olduğunu göstermek üzere tasarlanmıştır. Bu sonuçlar, ölçeğin hem araştırmacılar hem de uygulayıcılar için güvenilir bir araç olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasının temel adımlarından biri, ölçeğin faktör yapısını incelemektir. Genel İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu’nun orijinal yapısının Türk örnekleminde doğrulanması amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve her bir maddenin hangi boyuta yüklendiğini netleştirmeyi amaçlar.

Kısa formlar genellikle tek faktörlü bir yapıya eğilim gösterse de, uyarlama çalışması, ölçeğin iyi oluşun birden fazla alt boyutunu (örneğin, duygusal iyi oluş ve sosyal bağlılık) temsil edip etmediğini Doğrulayıcı Faktör Analizi aracılığıyla test etmiştir. Analiz sonuçları, model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek, ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması için kullanılan örneklemin demografik detayları (yaş aralığı, eğitim düzeyi vb.) ilgili makalede (Kalafatoğlu & Balcı-Çelik, 2020) detaylandırılmıştır.

Test Metodolojisi: Beşli Likert Derecelendirme sistemi kullanılmaktadır (1=Hiç uygun değil – 5=Tamamen uygun). Yüksek puanlar, genel iyi oluş düzeyinin yüksek olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Adaptasyon, psikolojik ölçüm, mutluluk, sosyal bağlılık, duygusal iyi oluş, OPUS Dergisi, Likert ölçeği.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Makalede belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: İlgili makalede belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe’ye uyarlama çalışması 2020 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle ilgili makaleye atıf yapmak şartıyla serbesttir. Ticari veya geniş ölçekli klinik uygulamalar için sorumlu yazar (Mehmet Rüştü Kalafatoğlu) ile iletişime geçilmesi önerilir.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: genel-iyi-olus-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

Kaynaklar

• Kalafatoğlu, M. R. ve Balcı-Çelik, S . (2020). Genel İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu’nun Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi , 15 (25) , 3633-3653 . DOI: 10.26466/opus.644835. Makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

[quads id=5]

Genel İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1. Kendimi mutlu hissederim.
2. Kendimi etrafımdaki insanlara yakın ve bağlı hissederim.