Genel Phubbing Ölçeği

Özet

Genel Phubbing Ölçeği, bireylerin sosyal ortamlarda cep telefonlarıyla aşırı meşgul olma davranışlarını, yani Phubbing eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal bir aracın Türkçe diline uyarlama çalışması sonucu elde edilmiştir. Ölçek, özellikle sosyal etkileşimler sırasında telefon kullanımının yoğunluğunu ve bu durumun yol açtığı sosyal dışlanma algısını değerlendirmek için tasarlanmıştır. Ölçeğin güvenirlik ve geçerlik çalışmaları, Türk kültürüne uygunluğunu doğrulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Phubbing, cep telefonu, akıllı telefon bağımlılığı, sosyal etkileşim, uyarlama, yapısal geçerlilik, psikometri.

Yazarlar

Sümeyye Sevinç, Çiğdem Güler, Derya Dinci

Amaç

Genel Phubbing Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin sosyal ortamlarda diğer insanları görmezden gelerek cep telefonlarıyla ilgilenme davranışlarının sıklığını ve yoğunluğunu güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, bu yapının Türkiye popülasyonunda psikometrik özelliklerini ortaya koymak ve ilgili araştırmalara standart bir ölçüm aracı sağlamak için gerçekleştirilmiştir.

Bu uyarlama çalışması, phubbing davranışının psikolojik ve sosyal sonuçlarının anlaşılmasına katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Ölçek, hem klinik hem de akademik çalışmalarda akıllı telefon kullanımının sosyal ilişkiler üzerindeki olumsuz etkilerini incelemek için temel bir araç olarak kullanılabilir.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, genellikle ”Phubbing” olarak adlandırılan davranıştır. Phubbing, İngilizce’deki ”phone” (telefon) ve ”snubbing” (küçümseme, görmezden gelme) kelimelerinin birleşimi olup, bir kişinin sosyal bir ortamda muhatabını veya çevresindekileri ihmal ederek cep telefonuyla meşgul olması durumunu ifade eder.

Ölçek, bu davranışın farklı boyutlarını yakalamayı amaçlayan 15 maddeden oluşmaktadır. Phubbing yapısı, bireyin telefonuna olan düşkünlüğünü, sosyal etkileşimler sırasında telefonu tercih etme eğilimini ve bu davranışın farkındalığını içeren alt boyutları kapsayabilir. Bu bağlamda, ölçek bir tür teknoloji bağımlılığı veya sosyal ihmal eğilimi ölçmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında yapısal geçerlilik, uygun istatistiksel yöntemlerle incelenmiştir. Yapısal geçerliliğin sağlanması amacıyla faktör analizi yapılmıştır. Bu analiz, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı (phubbing) ne kadar doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır.

Faktör analizi sonuçları, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne adapte edilmiş formunda da korunduğunu veya kabul edilebilir düzeyde bir yapısal uygunluğa sahip olduğunu işaret etmektedir. Bu sonuçlar, araştırmacılara ölçeğin phubbing kavramını geçerli bir şekilde ölçtüğüne dair kanıt sunmaktadır.

Güvenirlik

Genel Phubbing Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin iç tutarlılık katsayısı r=0.853 olarak bulunmuştur.

Bu katsayı (0.853), psikometrik standartlara göre ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir. Yüksek Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin birbirleriyle tutarlı olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı ölçmekte başarılı olduğunu kanıtlar niteliktedir. Bu da ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde istikrarlı sonuçlar vereceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliliğini test etmek amacıyla kullanılan temel istatistiksel yöntem faktör analizi olmuştur. Faktör analizi, ölçeği oluşturan 15 maddenin hangi temel boyutlar altında toplandığını incelemiştir. Bu, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu bir yapıyı mı temsil ettiğini belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Faktör analizi sonuçları, Türkçe uyarlamanın orijinal ölçekle tutarlı bir faktör yapısı sergilediğini doğrulamıştır. Bu prosedür, her bir maddenin ölçülen yapıya olan katkısını değerlendirerek, ölçeğin yapısal geçerliliğinin bilimsel olarak kanıtlanmasını sağlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: 15 maddeden oluşur. Yanıtlar, 7 dereceli bir Likert ölçeği üzerinde toplanır.

Dil Kullanılabilirliği: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Özellikle yetişkin ve üniversite öğrencisi örneklemleri üzerinde geçerlik çalışması yapılmıştır.)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler ve Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkçe konuşan, sosyal etkileşimlerde bulunan ve akıllı telefon kullanan bireyler.

Test Metodolojisi: 7’li Likert tipi derecelendirme (1=Nadiren, 7=Her zaman). Yüksek puanlar, yüksek Phubbing eğilimini gösterir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal ihmal, cep telefonu kullanımı, iç tutarlılık, Cronbach Alfa, psikometrik özellikler, sosyal medya.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Sorumlu yazar: Sümeyye Sevinç. (Detaylı yazışma adresi mevcut değildir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019 (Türkçe Uyarlama Çalışması)

İzinler ve Kullanım Ücreti: Akademik ve araştırma amaçlı kullanım için orijinal yazarlara veya yayıncıya başvurulması önerilir. Kullanım ücreti bilgisi mevcut değildir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi ve ek materyalleri aşağıdaki bağlantılarda mevcuttur:

• Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: genel-phubbing-olcegi-toad.pdf
• Ek kaynak bağlantısı: f6190cd2-9e5f-4edc-8750-76612352d015.filesusr.com

Kaynaklar

Sevinc, S., Güler, Ç. ve Dinci, D. (2019). Genel Phubbing Ölçeğinin Türkçe Uyarlama Çalışması. Ispec 3. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Kongresi Tam Metin Kitabı (s.1105-1114) içinde. Van, Türkiye.

Genel Phubbing Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Çevremdekiler telefonumla çok fazla uğraştığımı söylerler.
• Başkaları yerine telefonumla ilgilendiğim zaman mutlu hissederim.
• Telefonumu kullanırken kendimi ”birkaç dakika daha kullanayım” diye düşünürken bulurum.