Kısa Erteleme Ölçeği

Özet

Kısa Erteleme Ölçeği (KEO), erteleme davranışını hızlı ve etkin bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle ergen popülasyonunda öz denetim, çoklu ekran bağımlılığı ve erteleme arasındaki karmaşık ilişkileri inceleyen akademik çalışmalar bağlamında ortaya çıkmıştır. KEO’nun geliştirilmesi, Zeynep Şimşir Gökalp ve meslektaşları tarafından 2022 yılında yayımlanan kapsamlı bir araştırmanın parçasıdır. Bu ölçek, bireylerin görevleri kasıtlı olarak geciktirme eğilimlerini değerlendirerek, akademik ve klinik ortamlarda hızlı tarama ve değerlendirme imkanı sunmayı hedeflemektedir.

Ölçeğin temel amacı, erteleme eğiliminin derecesini belirlemek ve bu eğilimin, öz denetim gibi düzenleyici mekanizmalarla ve modern yaşam tarzı faktörleriyle (örneğin, çoklu ekran bağımlılığı) nasıl etkileşime girdiğini anlamaktır. Kısa yapısı sayesinde, uzun bataryaların kullanıldığı araştırmalarda veya zaman kısıtlı klinik değerlendirmelerde pratik bir çözüm sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kısa Erteleme Ölçeği, Erteleme, Öz Denetim, Çoklu Ekran Bağımlılığı, Ergen, Psikolojik Ölçüm.

Yazarlar

Zeynep Şimşir Gökalp, Murat Saritepeci, Hakan Yaman Durak.

Amaç

Kısa Erteleme Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin görevleri başlatma veya tamamlama konusundaki erteleme eğilimlerini güvenilir ve geçerli bir biçimde, minimum madde sayısı kullanarak ölçmektir. Bu ölçek, özellikle akademik görevler veya kişisel sorumluluklar bağlamında yaşanan gecikmeleri tespit etmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi, öz denetim becerilerinin ve teknolojik bağımlılıkların erteleme üzerindeki aracı rolünü inceleyen araştırmalara hizmet etmek üzere yapılmıştır. Bu bağlamda, KEO, ergenlerdeki davranışsal düzenleme sorunlarının anlaşılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Kısa Erteleme Ölçeği, psikolojide önemli bir davranışsal düzenleme sorunu olarak kabul edilen erteleme (procrastination) yapısını ölçmektedir. Erteleme, kişinin yapılması gereken bir eylemi, olumsuz sonuçlar doğuracağını bilmesine rağmen, isteyerek geciktirmesi durumu olarak tanımlanır.

Ölçek, genellikle tek boyutlu (unidimensional) bir yapıyı temsil eder ve ertelemenin genel düzeyini yakalamayı hedefler. Geliştirildiği araştırma bağlamında, bu yapı, öz denetim ile güçlü bir negatif korelasyon göstermesi beklenen bir davranışsal eğilimi temsil eder.

Geçerlik

Kısa Erteleme Ölçeği’nin geçerlik çalışmalarına ilişkin detaylı psikometrik veriler, ölçeğin kaynak referansında (Gökalp, Saritepeci & Durak, 2022) sunulmuştur. Ölçek, geliştirme (Geliştirme) aşamasında olduğu için, yapısal geçerliğini kanıtlamak amacıyla çeşitli istatistiksel analizlere tabi tutulmuştur.

Yapı geçerliği kapsamında, ölçeğin teorik olarak ilgili olduğu diğer yapılarla (örneğin, öz denetim ve çoklu ekran bağımlılığı) beklenen ilişkileri sergilediği varsayılmaktadır. Kısa bir ölçek olması nedeniyle, geçerlik çalışmaları genellikle madde-toplam korelasyonları ve faktör yükleri üzerine odaklanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine dair spesifik istatistiksel değerler (örneğin, Cronbach Alfa katsayısı), kaynak metinde doğrudan belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme ölçeği olduğu göz önüne alındığında, yüksek bir iç tutarlılık (internal consistency) katsayısına sahip olduğu varsayılmaktadır.

Tipik olarak, kısa psikometrik araçlarda iç tutarlılık, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren temel bir güvenirlik göstergesidir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı istikrarını değerlendirmek için test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapılmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Kısa Erteleme Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü test etmek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Ölçeğin “Kısa” yapısı, genellikle tek bir temel faktörün (erteleme) varlığını desteklemek üzere Keşfedici Faktör Analizi (KFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerinin kullanıldığını işaret eder.

Bu analizler, ölçek maddelerinin tek bir yapının bileşenleri olduğunu ve yeterli faktör yüklerine sahip olduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Bu analizlerin sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklendiği gibi tek boyutlu bir yapı sergilediğini doğrulamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Davranışsal Eğilim)

Biçim: Orijinal makalede derecelendirme bilgisi verilmemiştir, ancak psikometrik ölçeklerde yaygın olarak kullanılan Likert tipi derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi (Genellikle 12-18 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Ölçek, ergen popülasyonunun öz denetim, erteleme ve çoklu ekran bağımlılığı gibi modern davranışsal sorunlarını incelemek amacıyla geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, katılımcıların kendi kendilerini raporlamalarına dayanan bir anket formatında uygulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Ölçek Geliştirme, Davranışsal Gecikme, Geciktirme, Faktör Analizi, Çoklu Ekran Kullanımı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Zeynep Şimşir Gökalp

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2022 (Yayın yılına göre).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya telif haklarına ilişkin spesifik bilgiler için sorumlu yazar (Zeynep Şimşir Gökalp) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazar onayı gerekmektedir.

Kaynaklar

• Gökalp, Z.Ş., Saritepeci, M. & Durak, H.Y. (2022). The relationship between self-control and procrastination among adolescent: The mediating role of multi screen addiction. Curr Psychol. https://doi.org/10.1007/s12144-021-02472-2

Kısa Erteleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal kaynakta belirtilmemiştir. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik referansa başvurulması gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF içeriği kaynakta bulunmamaktadır.