Genç Olumsuz ve Olumlu Stres Ölçeği

Özet

Genç Olumsuz ve Olumlu Stres Ölçeği (GOOSÖ), ergen ve genç yetişkin popülasyonlarında stres deneyimlerinin hem olumsuz (distress) hem de olumlu (eustress) boyutlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu giriş, ölçeğin Okan, Güner ve Kardaş (2021) tarafından Türkçeye uyarlanması ve Türk kültürüne özgü psikometrik özelliklerinin incelenmesi çalışmasına dayanmaktadır. Ölçek, özellikle gençlerin yaşadığı çeşitli yaşam olaylarına verdikleri stres tepkilerini kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi hedefler ve stresin sadece yıkıcı değil, aynı zamanda motive edici olabilen doğasını ayırt etmeye olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Stres, olumlu stres, olumsuz stres, gençlik, uyarlama çalışması, geçerlik, güvenirlik, psikometri, genç yetişkinler.

Yazarlar

Nesrullah Okan, Hakan Güner, Selahaddin Kardaş.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, genç bireylerin akademik, sosyal ve kişisel yaşamlarında karşılaştıkları olaylara yönelik gösterdikleri stres tepkilerini ayrıştırmaktır. Bu ayrım, stresin sadece yıkıcı (olumsuz) etkilerini değil, aynı zamanda motive edici ve geliştirici (olumlu) yönlerini de kapsamaktadır. Ölçek, böylece gençlerin stresle başa çıkma mekanizmalarını ve genel ruh sağlığını daha iyi anlamaya yardımcı olacak detaylı veriler sunar.

Türkçeye uyarlama çalışması ise, bu önemli yapının Türkiye’deki genç popülasyonunda kültürel olarak geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçülmesini sağlamayı amaçlamıştır. GOOSÖ, klinik ve akademik araştırmalarda gençlerin stres yönetimi, başa çıkma stratejileri ve genel iyi oluş üzerindeki etkilerini incelemek için kritik bir araç sunmaktadır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Genç Olumsuz ve Olumlu Stres Ölçeği, stres kavramının iki temel bileşenini ölçmektedir: Olumsuz Stres (Distress) ve Olumlu Stres (Eustress). Olumsuz stres, genellikle birey üzerinde baskı yaratan, kaygıya neden olan ve performansı düşüren zararlı gerginlik olarak tanımlanır. Olumlu stres ise, bireyi motive eden, zorluklarla başa çıkmaya teşvik eden ve kişisel gelişime katkıda bulunan yapıcı gerginlik durumudur.

Bu ölçek, stresin tek boyutlu bir sorun yerine, gençlerin gelişimsel süreçlerinde hem engelleyici hem de destekleyici roller oynayabilen karmaşık bir yapı olduğunu varsayar. Bu yapısal ayrım, gençlerin stresörlere verdikleri tepkileri daha doğru analiz etmeyi ve stresin farklı türlerinin psikolojik sonuçlarını bağımsız olarak değerlendirmeyi mümkün kılar.

Geçerlik

Genç Olumsuz ve Olumlu Stres Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğinin belirlenmesi amacıyla detaylı istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak Türk kültüründe de geçerli bir ölçüm sağladığını destekleyen bulgular sunmuştur. Özellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin iki faktörlü yapısının Türk örnekleminde korunduğunu doğrulamıştır.

Uyarlama çalışmasında ayrıca ölçeğin alt boyutlarının teorik yapıyla uyumlu olduğu ve stresle ilişkili diğer psikolojik yapılarla beklenen yönlerde korelasyon gösterdiği (yakınsak ve ayırıcı geçerlik) incelenmiştir. Detaylı geçerlik katsayıları ve analiz sonuçları, Okan, Güner ve Kardaş (2021) tarafından yayınlanan akademik makalede bulunmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik incelemesi, iç tutarlılık katsayıları aracılığıyla yapılmıştır. Uyarlama çalışması, GOOSÖ’nün Türkçe formunun, hem genel ölçek hem de olumsuz ve olumlu stres alt boyutları için yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Bu, ölçeğin maddelerinin ölçülen yapıyı tutarlı bir şekilde temsil ettiğini ve istikrarlı sonuçlar ürettiğini göstermektedir.

Elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu teyit etmektedir. Spesifik güvenirlik katsayıları ve kullanılan yöntem detayları, kaynakçada belirtilen makalede ayrıntılı olarak sunulmuştur.

Faktör Analizi

Genç Olumsuz ve Olumlu Stres Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama sürecinde, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamak amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin Olumsuz Stres ve Olumlu Stres olmak üzere iki temel faktörden oluştuğunu desteklemiştir.

Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısının Türk örnekleminde de iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir. Bu yapısal doğrulama, ölçek maddelerinin kültürel bağlamda da doğru psikolojik yapıları temsil ettiğini ve orijinal ölçeğin kavramsal bütünlüğünün korunduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçek Yapısı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Ergenler ve Genç Yetişkinler (Adolescents and Young Adults)

Age Group: Genç popülasyon (Ergenlikten genç yetişkinliğe geçiş dönemi)

Population Details: Türkiye’deki genç popülasyon üzerinde, genellikle lise ve üniversite öğrencileri örnekleminde test edilmiştir.

Test Methodology: Ölçek, orijinal formdan Türkçeye çevrilmiş, dil ve kültür eşdeğerliği sağlanmış ve ardından psikometrik özelliklerini belirlemek üzere Türk örneklemine uygulanmıştır. Derecelendirme formatı makalede detaylandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Distress, eustress, gençlik stresi, psikometrik inceleme, uyarlama, gençlik psikolojisi, akademik stres, yaşam olayları.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Nesrullah Okan)

Correspondence Address: Sorumlu yazarın akademik kurumu adresi referans makalede mevcuttur.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması 2021 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için telif hakları ve izinler konusunda sorumlu yazar Nesrullah Okan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle izin talep edilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

Okan, N., Güner, H., & Kardaş, S. (2021). Genç Olumsuz ve Olumlu Stres Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması ve Psikometrik Yönden İncelenmesi. Turkish Studies – Educational Sciences, 16(1), 491-503. https://dx.doi.org/10.47423/TurkishStudies.48450

Bu makalenin orijinal PDF dosyası şu adresten indirilebilir: genc-olumsuz-ve-olumlu-stres-olceginin-turkceye-uyarlanmasi-ve-psikometrik-yonden-incelenmesi-toad.pdf

[quads id=5]

Genç Olumsuz ve Olumlu Stres Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakları nedeniyle veya kaynak içerikte belirtilmediği için burada listelenmemiştir. Maddeler ve derecelendirme formatı (puanlama bilgisi) gibi detaylar, ilgili referans makaleden veya sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilerek elde edilebilir.