Gençlerin Madde Bağımlılığı İle İlgili Görüş Belirleme Ölçeği

Özet

Gençlerin Madde Bağımlılığı İle İlgili Görüş Belirleme Ölçeği, genç yetişkinlerin madde bağımlılığı konusundaki tutumlarını, inançlarını ve genel görüşlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, 2011 yılında Akpınar Özdemir tarafından yürütülen bir yüksek lisans tezi kapsamında oluşturulmuştur. Temel amacı, üniversite öğrencilerinin madde kullanımına ve bağımlılığına yönelik risk algılarını ve bilişsel değerlendirmelerini belirlemektir.

Bu araç, özellikle eğitim fakültesi öğrencilerinin madde bağımlılığına yönelik tutumlarını inceleyerek, koruyucu ve önleyici rehberlik programlarının etkinliğini değerlendirmede ve hedef kitleye özgü müdahale stratejileri geliştirmede kritik bir rol oynamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, bu alandaki mevcut literatüre önemli bir katkı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Madde Bağımlılığı, Görüş Belirleme Ölçeği, Gençlik, Tutum, Önleme, Rehberlik, Ölçek Geliştirme, Üniversite Öğrencileri.

Yazarlar

Gül Akpınar Özdemir.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversite düzeyindeki genç yetişkinlerin, özellikle de Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi birinci sınıf öğrencilerinin, madde bağımlılığı olgusuna ve ilgili risk faktörlerine yönelik mevcut görüşlerini sistematik olarak ölçmektir. Bu görüşlerin ve tutumların belirlenmesi, eğitim kurumlarının öğrencilere yönelik yürüteceği psikososyal destek hizmetlerinin ve bağımlılığı önleme çalışmalarının içeriğini ve yöntemlerini belirlemede yol gösterici olmayı hedeflemiştir.

Ölçek, katılımcıların madde kullanımına karşı kişisel savunma mekanizmalarını, sosyal etkileşimlerin rolünü ve bağımlılığa ilişkin toplumsal algıları ne ölçüde benimsediklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, öğrencilerin madde bağımlılığı hakkındaki bilgi düzeylerinin ve yanlış inançlarının tespiti için önemlidir.

Yapı

Bu ölçek, genç yetişkinlerin madde bağımlılığına dair bilişsel ve duygusal tepkilerini, yani görüşlerini ölçmek üzere geliştirilmiştir. Ölçek, muhtemelen çok boyutlu bir yapıya sahiptir; bu boyutlar genellikle bağımlılığa yönelik risk algısı, sosyal normların etkisi, kişisel direnç ve bağımlılığın sonuçlarına dair inançlar gibi temaları içerir. Ölçek, bir tutum ölçeği olarak, bireylerin belirli bir konuya (madde bağımlılığı) yönelik olumlu veya olumsuz eğilimlerini yansıtan ifadelerden oluşur.

Ölçek geliştirme sürecinde, madde bağımlılığı alan yazını detaylıca incelenmiş ve öğrencilerin günlük yaşamlarında karşılaştıkları risk durumlarını yansıtan maddeler oluşturulmuştur. Ölçeğin nihai yapısı, orijinal yüksek lisans tezi içinde detaylı psikometrik analizlerle tanımlanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları hakkında bu kaynakta doğrudan bilgi sunulmamıştır (“-“). Ancak, ölçek geliştirme çalışmalarının doğası gereği, tezin ilgili bölümlerinde kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile) ve yapı geçerliği (faktör analizi ile) çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Yapı geçerliği, ölçeğin gerçekten madde bağımlılığı ile ilgili görüşleri ölçüp ölçmediğini gösteren temel kanıttır.

Geçerlik analizlerinin detaylarına ulaşmak için Akpınar Özdemir’in 2011 tarihli tezine başvurulması gerekmektedir. Genellikle bu tür geliştirme çalışmalarında, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini doğrulamak amacıyla çeşitli istatistiksel yöntemler kullanılır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik katsayıları bu kaynakta belirtilmemiştir (“-“). Güvenirlik, ölçüm aracının tutarlılığını ifade eder. Bir ölçek geliştirme çalışması olduğu için, iç tutarlılık katsayılarının (örneğin, Cronbach Alfa) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliğinin hesaplanmış olması beklenir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu gösterir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarıyla benzer sonuçlar üretme yeteneğini garanti altına almak için elzemdir. Bu psikometrik verilerin tamamı, YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilen orijinal tezde detaylandırılmıştır.

Faktör Analizi

Geliştirme ölçeklerinde yapı geçerliğini sağlamak için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılır. Ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak ve maddelerin hangi alt faktörler altında toplandığını belirlemek için faktör analizi yapılmıştır.

Bu analizler, madde bağımlılığına yönelik görüşlerin tek bir genel faktörden mi yoksa risk algısı, sosyal etki, kişisel tutum gibi ayrık alt faktörlerden mi oluştuğunu netleştirmektedir. Faktör yükleri, döndürme yöntemleri ve açıklanan varyans oranları gibi istatistiksel bilgiler, tezin metodoloji bölümünde bulunmalıdır.

Araç

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: Derecelendirme formatı belirtilmemiştir (“-“). Genellikle Likert tipi bir derecelendirme (örneğin, 5’li veya 7’li) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Genç Yetişkinler (Üniversite Öğrencileri)

Age Group: Genellikle 18-25 yaş aralığı (Üniversite birinci sınıf öğrencileri baz alınmıştır).

Population Details: Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi birinci sınıf öğrencileri.

Test Methodology: Öz Bildirim (Self-Report) ölçeği. Katılımcılar, madde bağımlılığına dair sunulan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim, Tutum Ölçeği, Bağımlılık Eğitimi, Rehberlik Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Madde Bağımlılığı, Genç Yetişkinlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Türkiye (Tez yazım adresi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2011 yılında Gazi Üniversitesi bünyesinde yürütülen bir akademik çalışma (yüksek lisans tezi) kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için öncelikle yazar Gül Akpınar Özdemir ve tezin yapıldığı enstitü ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım ücreti bilgisi mevcut değildir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

The original PDF can be downloaded here: genclerin-madde-bagimliligi-ile-ilgili-gorus-belirleme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Akpınar Özdemir, G. (2011). Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi birinci sınıf öğrencilerinin madde bağımlılığı ile ilgili görüşleri (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Tez Kaynağı (YÖK Ulusal Tez Merkezi): tez.yok.gov.tr

Gençlerin Madde Bağımlılığı İle İlgili Görüş Belirleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddeler ve derecelendirme sistemi için yazarın orijinal yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir. Ölçek maddeleri, gençlerin madde bağımlılığına ilişkin tutumlarını ve algılarını ölçmeye yönelik ifadelerden oluşmaktadır.